SUÇUN ÖNLENMESİ AMACIYLA POTANSİYEL FAİLİN HAPSEDİLMESİNİN TEORİK VE FELSEFİ TEMELLERİ
I. ‘‘PREVENTIVE DETENTION’’ KAVRAMININ KARŞILIĞI OLARAK KULLANILAN ÖNLEYİCİ HAPSETMENİN ANLAMI, KAPSAMI VE KÜRESEL DOKTRİNDE BU KAVRAMA VERİLEN ANLAM
27
A. Kavramın Anlamı ve Kapsamı
27
B. Kavramın Teoride Tipik Bir Cezalandırma Olmadığı
31
C. Kavrama Küresel Doktrinde Verilen Anlam
33
II. ÖNLEYİCİ HAPSİN ARDINDA YATAN FELSEFE
34
A. Felsefenin İstisnai Boyutu: Yüksek Bir Yakın Tehlike Riskinin Önlenmesi
34
B. Felsefenin Genel Boyutu: Potansiyel Failin Anti–Sosyalliğinden Kaynaklı Soyut Tehlikeliliğinin Önlenmesi ve Suçların Daha Doğmadan Önlenerek Toplumun Savunulması
35
TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİNİN OLUŞUM VE GELİŞİM SÜRECİ
II. ANTİK ÇİN VE ANTİK YUNAN’DAKİ KÖKENLER
41
III. AYDINLANMA ÖNCESİ DÖNEMDE TOPLUMSAL SAVUNMANIN GÖRÜNÜMÜ
43
A. Suçluyu Yok Ederek Toplumu Savunma
43
B. Esas Amacı Mahkumları Çalıştırmak Olan Bir Sistemde, Aylak Takımının Tehlikeliliğinden Toplumun Savunulması: Hapishanenin Doğuşu
45
C. Esas Amacı Sömürgecilik Olan Bir Sistemde, Suçluların Tehlikeliliğinden Toplumun Savunulması: Ülke Dışı Ceza Kolonilerinin Doğuşu
50
IV. KLASİK DÖNEM OSMANLI CEZA HUKUKUNDA ISLAHA BAĞLI BELİRSİZ SÜRELİ HAPİS CEZALARI VE TOPLUMSAL SAVUNMA
53
V. (AYDINLANMA) KLASİK OKUL FELSEFESİ VE DÖNEM KANUNLARINDA LİBERAL TOPLUMSAL SAVUNMA: GENEL ÖNLEMEYİ AMAÇLAYAN BELİRLİ SÜRELİ CEZALAR IŞIĞINDA ISLAH (ÖZEL ÖNLEME) ÇABASI VE POLİS DENETİMİ
56
A. Faydacı–Genel Önlemeci Toplumsal Savunma Anlayışının Kanunlaştırılması: Kanunilik ve Ölçülülük İlkesine Bağlı, Belirli Süreli ve Çalışmaya Dayalı Hapis Cezaları
58
B. Hapis Cezalarında Islaha Yönelik Reform ve Tehlikelilerin ‘‘Cezalarını Çektikleri Sırada’’ Korku Değil, Ahlaki Yönden Islah Edilmesi Amacı
63
C. Tehlikelilere Yönelik Polis Denetimi, Koşullu Salıverme Yasağı ve Hak Yoksunlukları
70
D. Tehlikeli Serserilerin Hapsedilerek Zorla Çalıştırılması
71
E. Klasik Okul ve Neo–Klasik Okulun, Özgür Suçluluk İradesinden (Dolus–Mens Rea) Doğan ‘‘Eyleme Bağlı’’ Liberal Suç ve Yaptırım Kuramı
74
F. Klasik Okulun Suçluyu Önemsemediği İddiasının Değerlendirilmesi
84
G. Klasik Okul Döneminde Tehlikeli Akıl Hastalarının Durumu ve Ceza Hukukunun Önemsemezliği
87
VI. GAROFALO KRİMİNOLOJİSİNİN VE POZİTİVİST TOPLUMSAL SAVUNMANIN PROTOTİPİ: FICHTE’NİN YAPTIRIM KURAMI
89
VII. İTALYAN POZİTİVİZMİ VE BELİRSİZ SÜRELİ YAPTIRIMLARA DAYALI TOPLUMSAL SAVUNMANIN, FİİL DEĞİL SUÇLUNUN ‘‘TEHLİKELİ KİŞİLİĞİ’’ ÜZERİNDEN KURAMLAŞTIRILMASI
91
A. Pozitivist Yaptırım Kuramları
102
1. Pozitivist Toplumsal Savunmada Tek İzli Yaptırım Kuramı Düşüncesi
102
2. Pozitivist Toplumsal Savunmada Çift İzli Yaptırım Kuramı Düşüncesi
107
3. Yaptırım Kuramlarındaki Ortak Noktalar
109
B. Pozitivist Okulun Tehlikeliliğe Bağlı Suç Genel Kuramı
110
C. Pozitivist Toplumsal Savunmada Tek İzli Suç ve Yaptırım Kuramının Normatif Düzlemde Somutlaştırılması: Ferri’nin İtalyan Ceza Kanunu Tasarısı
112
VIII. ALIMENA VE ELEŞTİREL/ÜÇÜNCÜ OKUL’UN CEZALANDIRILABİLİR FAİLLERE YÖNELİK BELİRSİZ SÜRELİ YAPTIRIMLARI DIŞLAYAN, SINIRLI DETERMİNİZMİ
116
IX. ULUSLARARASI CEZA HUKUKU BİRLİĞİ: VON LISZT, PRINS VE VAN HAMEL’İN YOLU
120
A. Çift İzli, Belirsiz Süreli Yaptırımlar Düzeninin Kuramlaştırılması
125
B. Von Liszt’in Gücü ve Alman Klasik Okulu ile Uzlaşı Çabaları
127
X. ANARŞİST KRİMİNOLOJİ KURAMININ DOĞUŞU VE TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİ İLE İLİŞKİSİ: KROPOTKİN’İN ÜTOPYASI
129
XI. 19 VE 20. YÜZYILIN AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE İTALYAN POZİTİVİZMİNİN HAYATA GEÇİRİLİŞİ
134
XII. MARKSİST TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİ VE TEK İZLİ SSCB YAPTIRIM SİSTEMİ
138
A. Marksist Rejimlerde Toplumsal Savunmanın Genel Esasları
141
B. Toplumsal Savunma Tedbirlerine Dayanan Tek İzli Sovyet Ceza Hukukunun Genel Esasları
147
1. Tek İzli Ferri Tasarısından Esinlenen 1922 SSCB Ceza Kanunu
147
2. 1926 ve 1956 Tarihli SSCB Ceza Kanunu Düzenleri ile 1958 Reformu
151
XIII. NAZİLERİN IRKÇI DEVLETİNİN TOPLUMSAL SAVUNMA ANLAYIŞI: NASYONAL SOSYALİST CEZA HUKUKU (NATIONALSOZIALISTISCHES STRAFRECHT)
159
XIV. (YENİ)TOPLUMSAL SAVUNMA AKIMININ HÜMANİZMİ: ANCEL’İN ÇİFT İZLİ VE GRAMATICA’NIN TEK İZLİ YOLLARI
168
XV. İDARİ KOLLUK TEDBİRİ ŞEKLİNDEKİ ÖNLEYİCİ HAPSİN İTALYAN POZİTİVİZMİNDEN ÖNCE İNGİLİZ ÖRFİ HUKUKU İÇERİSİNDEKİ GELİŞİMİ VE BİRLEŞİK KRALLIK İLE ESKİ İNGİLİZ SÖMÜRGELERİNDEKİ GÜNÜMÜZ UYGULAMALARININ KÖKENİ
171
TEHLİKELİLİĞE BAĞLI ÖNLEYİCİ
KÜRESEL BAĞLAMDAKİ ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ
I. UYGULAMALARIN ÖNLEYİCİ İDARİ KOLLUK TEDBİRİ ŞEKLİNDEKİ GÖRÜNÜMÜ
173
B. Salt Delil Elde Etme Amacı yahut Kaçma Şüphesi Nedeniyle Uygulanan İdari Tedbirlerin Bu Bağlamda Değerlendirilemeyeceği
193
II. UYGULAMALARIN KORUMA TEDBİRİ BENZERİ, ‘‘TUTUKLU YA DA EV HAPSİNDE YARGILANMA’’ ŞEKLİNDEKİ GÖRÜNÜMÜ
(PRE–TRIAL / PRE–SENTENCE)
195
B. Genel Hatlarıyla, Cezalandırılamayan Akıl Hastalarına Yönelik Uygulamalar ve Türkiye Uygulaması
208
III. UYGULAMALARIN GÜVENLİK TEDBİRİ ŞEKLİNDEKİ GÖRÜNÜMÜ (POST–SENTENCE)
210
A. Çift İzli Yaptırım Sisteminin Tehlikeliliğe Yönelik Ayağı: Güvenlik Tedbirleri
210
B. Çift İzli Sistemde Suçluluk ve Cezalandırılabilirliğin, Güvenlik Tedbirleri ile Bağımsızlığı ve Birleşebilirliği Üzerine: Güvenlik Tedbirlerinin Ahlaki Renksizliği
215
9. İskandinav Ülkeleri
260
D. Genel Hatlarıyla, Cezalandırılamayan (Tam) ya da Daha Az Cezalandırılan (Kısmi) Akıl Hastalarına Yönelik Uygulamalar ve Türkiye Uygulaması
270
2. Olması Gereken Düzen I: Cezai Sorumluluğu Azalmış ve Cezaların Etkisiz Kalacağı Kısmi Akıl Hastalarına da Doğrudan Belirsiz Süreli Güvenlik Tedbirine Hükmedilmesi ve Kısmi Akıl Hastalığının Tesiriyle İşlenen Ciddi Şiddet Suçlarında, Güvenlik Tedbirinin Tamamen Belirsiz Süreli Olması Gereği
280
3. Olması Gereken Düzen II: Akıl Hastalığı Sayılmayan Bir Takım Anomalilere Sahip ve Cezaların Etkisiz Kalacağı Bireylerin Cezalandırılmasından Vazgeçilmesi ve Belirsiz Süreli Güvenlik Tedbiri Uygulanabilmesi Gereği
286
ÖNLEYİCİ HAPİS UYGULAMALARININ
LİBERAL HUKUK DEVLETİ ANLAYIŞI
I. LİBERAL DÜZEN İLE ÖNLEYİCİ TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİNİ KARŞI KARŞIYA GETİREN ELEŞTİRİLERİN TEMELİ
295
II. KİŞİ HÜRRİYETİ VE GÜVENLİĞİ HAKKI, ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİ, ‘‘BELİRLİLİK’’ BOYUTUYLA KANUNİLİK İLKESİ VE MASUMİYET KARİNESİ KARŞISINDA ÖNLEYİCİ HAPİS UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
299
A. Ölçülülük İlkesi Karşısındaki Sorunlar
303
B. Belirlilik İlkesi Karşısındaki Sorunlar
309
1. Sürenin Belirsizliğinin Yarattığı Sorun
311
2. Tehlikeliliğin Doğru Biçimde Tespit Edilebilirliği Sorunu
311
a. Yanlış Tehlikelilik Tespitlerine Karşılık Yanlış Mahkumiyetlerin Varlığını İleri Sürmenin Doğru Bir Bakış Açısı Olup Olmadığı
316
b. Tehlikelilik Unsurunun Başta Bireyselleştirme Olmak Üzere, Önleyici Hapis Dışındaki Pek Çok Uygulamada Zaten Devreye Girdiği
317
III. ÖNLEYİCİ HAPİS UYGULAMALARININ YARATTIĞI BAZI SORUNLAR ÜZERİNE
318
A. Cezalandırılabilir Faillerin ‘‘Ruh Sağlığı’’ Gerekçe Gösterilerek Hem Hapis Cezasına Hem de Önleyici Hapis Tedbirine Çarptırılmasının Yarattığı Sorunlar
318
B. Mahkumiyet Hükmüyle Birlikte Verilen Önleyici Hapis Kararlarının ‘‘Islah Eksenli Ceza’’ Sisteminin Kırılganlığını Ortaya Koyması
322
C. Güvenlik Tedbiri Maskesi Ardına Gizlenen Aşırı Uygulamaların Yanlışlığı
323
D. Hapsedilen Tehlikelilerin Suç İşleme Potansiyelinin Yanında İyilik Yapma ve Hayat Kurtarma Potansiyeli de Taşıdığı, Önleyici Hapsin Bu Potansiyeli Yok Ettiği İddiası Üzerine
325
IV. TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİ VE ÖNLEYİCİ HAPSİN, LİBERAL VE HÜMANİST BİR CEZA HUKUKU İLE UYUMUNUN YOL HARİTASI
326
A. Suçun Sosyal Nedenleri ve Suçluluğa İten Çevreyi Ortadan Kaldırmaya Çalışmadan, Doğrudan Suçluya Yönelik Önleyici Hapis Politikalarının Anti–Hümanist Olacağı
326
1. Kefaret ve Genel Önleme Anlayışının Hataları Üzerine
329
2. Toplumsal Savunma Öncelenerek Önleyici Hapis Uygulanırken, Hapsedilme Gereksinimi Duyulmayan Tehlikesiz Suçluların da Hapsedilememesi Gereği
337
3. Hapis Cezalarının Gerçek Anlamda Islah Edici Olabilmesi Gereği ve Korkuya Dayalı Islah/Özel Önleme Anlayışının Yanlışlığı
341
C. Tamamen Belirsiz Süreli Önleyici Hapsin Genel Olarak Kabul Edilemezliği
343
V. NAZİ VE SOVYET UYGULAMALARINDAN ÇIKARILMASI GEREKEN DERSLER, MEDYANIN KIŞKIRTICILIĞINA KAPILMAMA GEREĞİ VE BU TÜR KANUNLARIN TEK BİR OLAYIN TETİKLEMESİ SONUCU OLUŞACAK ŞOK ETKİSİYLE YARATABİLECEĞİ DESPOTİZM TEHLİKESİ ÜZERİNE
344
TÜRKİYE’NİN TOPLUMSAL SAVUNMA FELSEFESİ KARŞISINDAKİ AYRIKSI KONUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
II. ÖNLEYİCİ HAPİS UYGULAMALARININ KANUNİ DAYANAK BULUNMASA BİLE DEFACTO BİÇİMDE YÜRÜRLÜKTE OLUP OLMADIĞI
351
III. TOPLUM SAVUNMASINDA GENEL ÖNLEME (CAYDIRICILIK) ANLAYIŞINI ESAS ALAN TÜRK CEZA HUKUKU ÜZERİNE
354
IV. TÜRKİYE’NİN AYRIKSI GÖRÜNÜMÜNÜN TOPLUM SAVUNMASI BAKIMINDAN OLMASI GEREKENİN UZAĞINDA KALDIĞI
358
A. Olması Gerekenin Uzağında Kalışa Dair Örnek Olaylar ve Somut Teşhisler
358
B. Hareket Kuramında İçsel Otomatizmin Dışlanması Sorunu
362
V. TÜRK CEZA HUKUKUNA GETİRİLMESİ GEREKEN HÜMANİST–ÖLÇÜLÜ TOPLUMSAL SAVUNMA TEDBİRLERİ ÜZERİNE
366
A. Hapis Dışı Tedbirler ve Bunların Yetersiz Kalacağı Durumlarda Uygulanmak Şartıyla, Belirsiz Süreli Önleyici Gözaltı Hapsi Önerisi
370
B. Hapis Dışı Tedbirler ve Bunların Yetersiz Kalacağı Durumlarda Uygulanmak Şartıyla, Önleyici Tutuklu Yargılama Önerisi
371
D. İşlenemez Suç, Elverişsiz Hareket, İştirakte Etkisiz Kalmış Hareketler ve Objektif Hukuka Uygunluk Sebepleri Noktasında Faillere Yönelik Güvenlik Tedbiri Önerisi
374