İŞ SÖZLEŞMESİNİ SONA ERDİREN SEBEPLER
I. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH DIŞINDA SONA ERMESİ
19
A. İş Sözleşmesinin Fesih Dışında Genel Sebepler ile Sona Ermesi
21
B. Genel Sebeple Sona Erdiren Nedenler
21
2. Tarafların Anlaşması (İkale)
24
3. Belirli İş Sözleşmelerinde Sözleşme Süresinin Bitimi
27
II. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH İLE SONA ERMESİ
28
A. İş Sözleşmesinin Fesih ile Sona Ermesinde Usul
28
1. Süreli Fesih (Bildirimli Fesih)
30
a. Fesih Bildirimi Tanımı, Niteliği ve Kullanılması Koşulları
31
b. Fesih Bildiriminin Sonuçları
32
bb. Bildirim Süresi İçinde Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
34
aaa. İş Sözleşmesinin Devam Etmesi
34
bbb. İş Arama İzni Verilmesi
35
ccc. Bildirim Sürelerinin İşlemediği Haller–Askı Hali
36
ddd. Bildirim Süresinin Bölünmemesi
37
eee. Sözleşmenin Sona Ermesi
37
cc. Bildirim Süresine Ait Ücretinin Peşin Ödenmesi
37
dd. Bildirim Süresine Uyulmamasının Hukuki Sonuçları
37
c. İş Güvencesi Kapsamında Süreli Fesih (Geçerli Sebeple Fesih)
40
aa. İş Güvencesi Kapsamı
41
aaa. İş Güvencesi Kapsamında Olan ve Olmayan İşçilere İlişkin Ortak Hükümler
41
bbb. İş Güvencesinin Koşulları
41
aaaa. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Olması
41
bbbb. Basın İş Kanunu veya İş Kanunu’na Tabi Olmak
42
cccc. İşyerinde En az Otuz İşçi Çalıştırılması
42
dddd. İşçinin Altı Aylık Kıdeminin Olması
43
eeee. Belirli Nitelikte İşveren Vekili ve Yardımcıları Olmamak
43
bb. İş Sözleşmesinin Feshinde Geçerli Sebep Olma Zorunluluğu
44
aaa. Feshin Geçerli Bir Sebebe Dayanması
44
bbbb. İşçinin Davranış ve Yeterliliğinden Kaynaklanan Sebepler
45
cccc. İşyeri Kaynaklı Sebepler
47
dddd. Geçerli Sebep Oluşturmayan Haller
47
bbb. Geçerli Sebebe Dayalı Feshin Yapılması
47
ccc. Son Çare Olma İlkesi
48
ddd. Geçersiz Sebeple Yapılan Feshin Sonuçları
48
d. Sendikal Nedenle Fesih
49
aa. Sendika Özgürlüğünün Güvencesi–Sendika Üyeliği, Sendikal Faaliyet Sebebiyle Fesih
49
bb. İşyeri Sendika Temsilcisinin Güvencesi
53
e. Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik ve Değişiklik Feshi
54
2. İş Sözleşmesinin Derhal Feshi
55
a. Derhal Fesih Hakkı ve Hukuki Dayanağı
55
b. Taraflara Derhal Fesih Hakkı Tanınması Nedenleri
56
c. Haklı Neden Kavramı
57
d. Derhal Fesih Hakkının Kullanılmasının Koşulları
58
e. İş Sözleşmesinin Haklı Nedenle Feshine İlişkin Yasal Düzenlemeler
58
aa. Türk Borçlar Kanunu’ndaki Düzenleme
59
bb. İş Kanunu’ndaki Düzenlemeler
59
cc. Diğer Kanunlarda Sayılan Haklı Nedenler
59
f. İşçi Yönünden Derhal Fesih Sebepleri
60
g. İşveren Yönünden Derhal Fesih Sebepleri
60
İŞVERENİN İŞ SÖZLEŞMESİNİ HAKLI NEDENLE FESİH HAKKI
I. HAKLI NEDENLE FESHE İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER
61
II. İŞ KANUNLARINA GÖRE İŞVERENİN HAKLI NEDENLE FESİH HAKKI
62
A. İş Kanunu’nda Düzenlenmiş Haklı Fesih Sebepleri
62
a. İşçinin Kendi Kastından veya Derli Toplu Olmayan Yaşayışından yahut İçkiye Düşkünlüğünden Doğacak Bir Hastalığa Yakalanması veya Engelli Hale Gelmesi
62
b. İşçinin Tedavi Edilemeyecek ve İşyerinde Çalışmasında Sakıncası Olacak Hastalığa Tutulması
65
c. İşçinin Kastı Dışındaki Hastalık, Kaza, Doğum, Gebelik ve Diğer Sağlık Sebepleri
67
2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri
71
a. İşçinin İşvereni Yanıltması
71
aa. Esaslı Nokta Kavramı
72
bb. Özgeçmişi ile İlgili Yanıltması
73
cc. Sağlık Durumuna İlişkin Yanıltması
74
dd. Önceki İşine İlişkin Yanıltması
75
ee. Hile ile Yanıltması
76
ff. Sabıka Kaydı ile İlgili Yanıltması
77
b. İşçinin İşveren ya da İşverenin Ailesinden Birinin Şeref ve Namusuna Dokunacak Söz ve Davranışları, İşveren Hakkında Şeref ve Haysiyet Kırıcı Asılsız İhbar ve İsnatları
78
aa. İşveren ve İşveren Vekili Kavramı
79
bb. Aile Üyesi Kavramı
80
cc. Şeref ve Namusuna Dokunacak Sözler veya Davranışlar
81
dd. Asılsız İhbar ve İsnatlar
83
c. İşçinin İşverene yahut Onun Aile Üyelerinden Birine Yahut İşverenin Başka Bir İşçisine Sataşması
84
aa. Sataşma Kavramı ve Kapsamı
85
dd. İşçinin İşverene veya İşverenin Aile Üyelerinden Birine veya İşverenin Başka Bir İşçisine Sataşması
88
ee. İşçinin Yakınının Sataşması
91
ff. İşyerinin Dışında ve İş Süreleri Dışında Sataşma
91
d. İşçinin İşverenin Başka Bir İşçisine Tacizde Bulunması
92
aa. İşverenin Başka Bir İşçisi Kavramı
94
aaa. Ceza Hukukumuzda Cinsel Taciz Kavramı
95
bbb. İş Hukukumuzda Cinsel Taciz Kavramı
96
ccc. Cinsel Tacizin Yer ve Zamanı
98
aaa. Psikolojik Taciz Kavramı
98
bbb. İşverenin İş Akdini Haklı Sebeple Feshine Neden Olacak İşçinin Psikolojik Tacizi Sonucu İhlal Edilen Yükümlülükler
102
aaaa. Özen ve Sadakat Borcu Bakımından Aykırılık
102
bbbb. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık
103
ccc. İşverenin İş Akdini Haklı Nedenle Feshinde İşçinin Diğer İşçiye Psikolojik Tacizi
104
e. İşçinin İşyerine Sarhoş yahut Uyuşturucu Madde Almış Olarak Gelmesi ya da İşyerinde Bu Maddeleri Kullanması
105
aa. İşyerine Sarhoş yahut Uyuşturucu Madde Alarak Gelmek ya da İşyerinde Alkollü İçki veya Uyuşturucu Madde Kullanması
106
bb. İş Saatleri Dışında Alkol veya Uyuşturucu Madde Kullanması
109
f. İşçinin Doğruluğa ve Bağlılığa Uymayan Davranışları
110
aa. İşçinin İşverenin Güvenini Kötüye Kullanması
114
bb. İşverenin Mesleki Sırlarını Açıklaması
117
cc. Hırsızlık Yapması
122
dd. Doğruluk ve Bağlılığa Uymayan Diğer Davranışları
124
g. İşçinin İşyerinde Cezası Ertelenmeyen Bir Suç İşlemesi
125
aa. İşçi Tarafından İşyerinde İşlenen Bir Suç Olması
126
bb. Yedi Günden Fazla Hapis Cezası ile Cezalandırılması
127
cc. Cezası Ertelenmeyen Bir Suç İşlemesi
128
h. İşçinin İşe Devamsızlığı
128
aa. Devamsızlığın Süresi
130
aaa. İşçinin Ardı Ardına İki İş Günü İşine Devamsızlığı
130
bbb. İşçinin Bir Ay İçinde İki Defa Herhangi Bir Tatil Gününden Sonraki İşgünü İşine Devamsızlığı
132
ccc. İşçinin Bir Ayda Üç İş Günü İşine Devamsızlığı
133
bb. İşçinin Çalışma Yükümlülüğünün Bulunması
134
cc. İşçinin İşvereninden İzin Almadan Devamsızlığı
135
dd. İşçinin Haklı Bir Nedene Dayanmayan Devamsızlığı
136
ee. İşçinin Devamsızlık Mazeretini İşverene Haber Vermemesi
140
ı. İşçinin Görevini Yerine Getirmemesi
141
aa. İşçinin Yapmakla Yükümlü Olduğu Görevi Kavramı
142
bb. İşçiye Yapmakla Yükümlüğü Olduğu Görevini Yapmasının Hatırlatılması
145
cc. İşçinin Hatırlatmaya Rağmen Görevini Yapmamakta Israr Etmesi
146
i. İşçinin İş Güvenliğini Tehlikeye Düşürmesi
149
aa. İşçinin İş Güvenliğini Tehlikeye Düşürmesi Hali
152
bb. Tehlikeye Düşürme Halinin İşçinin Kusurlu Davranışı Sonucunda Olması
153
j. İşyerinin Malını veya Malı Olmayıp da İşverenin Elinin Altında Bulunan Mala Zarar Vermesi, Hasara ve Kayba Uğratması
154
aa. İşyerinin Malı Olması veya Malı Olmayıp da Eli Altında Bulunan Makineleri, Tesisatı veya Başka Eşya ve Maddeleri Olması
155
bb. İşçinin Kusurlu Davranışı Sonucunda Bir Zarar Doğması
156
cc. Zarar Miktarının İşçinin Otuz Günlük Ücretinin Tutarıyla Ödenemeyecek Derecede Olması
158
dd. Zarar ve Kusursuzluğun İspatı
160
3. Zorlayıcı Sebepler
161
a. Zorlayıcı Sebep Kavramı
162
b. Zorlayıcı Sebebin Süresi
164
c. İşçinin Zorlayıcı Sebep Nedeniyle Çalışmadığı Dönemde Yarım Ücret Ödenmesi
165
4. İşçinin Gözaltına Alınması veya Tutuklanması
166
B. Deniz İş Kanunu’nda İşverenin Haklı Feshi
168
1. Gemi Adamının Herhangi Bir Limanda Geminin Hareketinden Önce Gemiye Dönerek Hizmete Girmemesi veya Gemiye Hiç Dönmemesi
169
2. Gemi Adamının Gemide Hizmet Görmesinin Tutukluluk, Hapis veya Gemide Çalışmaktan Men Olunması Gibi Sebeplerle İmkânsız Bir Hal Alması
170
3. Gemi Adamının İşveren veya İşveren Vekiline Karşı, Kanuna, Hizmet Akitlerine Sair İş ve Çalışma Şartlarına Aykırı Hareket Etmesi
171
4. Gemi Adamının İşveren veya İşveren Vekiline Karşı Denizcilik Kural ve Teamüllerine veya Ahlak ve Adaba Aykırı Hareket Etmesi
171
C. Basın İş Kanunu’nda İşverenin Haklı Feshi
172
1. Gazetecinin İşverenin İtibar ve Şöhretine Zarar Vermesi
173
2. Gazetecinin Hastalığı
174
3. Gazetecinin Hürriyetinin Kısıtlanması
176
D. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda İşverenin Haklı Feshi
177
E. Türk Borçlar Kanunu’nda İşverenin Haklı Sebeple Fesih Sebepleri
179
1. Haklı Feshin Hukuki Dayanağı
179
2. Haklı Sebeple Fesih Hakkı
180
3. Haklı Sebeple Feshin Koşulları
180
a. Feshe İlişkin İradenin Açıklanması
180
b. Fesih Sebebinin Yazılı Olarak Bildirimi
180
c. Fesihte Haklı Bir Sebep Olması
181
4. İşverenin Haklı Sebeple Fesih Nedenini Oluşturan İşçi Davranışları
182
F. İşverenin Fesih Hakkının Sözleşme ile Sınırlandırılması
183
1. Sözleşmeler ile Haklı Neden Kapsamının Daraltılması ve Şartlarının Ağırlaştırılması
184
a. Kapsamı Sözleşmelerle Daraltılabilecek Nedenler
184
b. Kapsamı Daraltılamayacak ve Haklı Sebep Olmaktan Çıkarılamayacak Nedenler
185
2. Haklı Nedenle Fesih Hakkının Kullanılmasında Fesih Usulünün Ağırlaştırılmasına Dair ve Belirli Bir Prosedürün Kararlaştırılmasına İlişkin Sınırlandırmalar
186
a. Haklı Sebeplerin Farklı Yaptırımlara Bağlanması ve Disiplin Cezalarında Kademe Belirlenmesi
187
b. Haklı Sebeple Feshin Disiplin Kararına Bağlanması
188
c. İşçinin Savunmasının Alınmasının Zorunlu Olmasının Kararlaştırılması
189
d. Yazılı Geçerlilik Koşulu Getirilmesi
190
e. Haklı Nedenle Feshe İlişkin Neden Belirtme Zorunluluğunun Kararlaştırılması
190
f. Fesih Hakkının Kullanımında İhbar Süresinin Kararlaştırılması
190
G. Koronavirüs (Covid 19) Döneminde Fesih Hakkının Kanunla Sınırlandırılması
191
1. 7244 sayılı Kanun ve İşveren Yönünden Fesih Yasağı
192
2. İşverenin Fesih Yasağına Uymamasının Hukuki Sonuçları
193
3. Ücretsiz İzne Çıkarılanların Gelir Güvencesi
193
H. Doğal Afetlerin İş Sözleşmesine Etkisi, Deprem ve Olağanüstü Haller Kapsamında İş Sözleşmesinin Feshi Bakımından Sonuçları
194
HAKLI NEDENLE FESİH HAKKININ KULLANILMASI VE SONUÇLARI
I. HAKLI NEDEN FESİH HAKKININ KULLANILMASI
197
A. Haklı Nedenle Fesih Hakkının Kullanılma Şekli
197
B. Haklı Nedenle Fesih Hakkının Kullanılma Süresi
200
1. Haklı Nedenle Fesih Hakkının Kullanılma Süresinde Genel Kural
201
2. Haklı Nedenle Fesih Hakkının Kullanılma Süresinde Özel Düzenlemeler
202
a. Altı İş Günlük Süre
203
C. Haklı Nedenle Feshin Hüküm Doğurma Anı
207
D. Haklı Nedenle Feshin Hukuki Sonuçları
208
2. Ücret ve Diğer Alacaklar
211
3. Çalışma Belgesi Verilmesi
212
4. Uğranılan Zararın Tazmini
214
6. İşçinin Kullanmadığı Yıllık İzin Ücreti
217
a. Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve Niteliği
217
b. Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanma
218
c. İş Sözleşmesinin Sona Ermesinde İzin Ücreti
221
7. Gemi Adamının İadesi
222
II. FESİH HAKKININ KULLANILMASINDA YARGISAL DENETİM
223
B. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Denetimi
224
C. Feshin Haksız Olduğunun Denetimi
225
D. Feshin Geçerli Bir Nedene Dayanmadığının Denetimi
226
E. Tahkim Şartının Geçerliliği
227