AKIL YÜRÜTME YÖNTEMİ OLARAK KIYAS (ANALOJİ – ÖRNEKSEME)
I. KIYASIN GENEL OLARAK GÖRÜNÜMÜ
21
II. KIYASIN GÜNLÜK HAYATTAKİ GÖRÜNÜMÜ
26
III. DİĞER AKIL YÜRÜTME YÖNTEMLERİ İLE KIYASIN KARŞILAŞTIRILMASI
28
A. Tümdengelim (Dedüksiyon–Tasım–Ta’lil) Yöntemi ile Kıyasın
1. Genel Mantıkta Tümdengelim (Dedüksiyon) Mantığı Olarak Tasım
2. Tümdengelim Yöntemi ile Kıyas Arasındaki İlişki
31
B. Tümevarım (İstikra–İndüksiyon) Yöntemi ile Kıyasın Karşılaştırılması
34
1. Genel Olarak Tümevarım (İstikra) Yönteminin Yapısı
34
2. Tümevarım Yöntemi ile Kıyas Arasındaki İlişki
36
C. Birikimsel (Kondüktif–Tekevarımsal) Akıl Yürütme Yöntemi ile Kıyas
D. Enevarımsal (Abdüktif–Geriçıkarımsal–Heptengitmeli) Akıl Yürütme
Yöntemi ile Kıyas Arasındaki İlişki
41
E. Mecazî (Metaforik) Çıkarım ile Kıyasın Karşılaştırılması
44
1. Genel Olarak Mecaz (Metafor)
44
2. Mecazî Çıkarım ile Kıyas Arasındaki İlişki
45
F. Sınıflandırma (Classification) ile Kıyasın Karşılaştırılması
46
1. Genel olarak Sınıflandırma (Classification)
46
2. Sınıflandırma ile Kıyas Arasındaki İlişki
50
GENEL OLARAK KIYASIN (ANALOJİNİN) HUKUK BİLİMİNDE KULLANIMI
I. HUKUKTA KIYASIN ÖNEMİ VE AVANTAJLARI
53
II. HUKUKTA KIYASIN UNSURLARI
58
III. HUKUKTA KIYASIN TANIMI
60
B. Kıta Avrupası Hukuk Sisteminde Kıyasın Tanımı
60
C. Common Law Sisteminde Kıyasın Tanımı
62
D. İslam Hukukunda Kıyasın Tanımı
64
IV. HUKUK ALANINDA UYGULANAN KIYAS YÖNTEMİNİN MANTIKSAL YAPISI
65
V. HUKUK ALANINDA UYGULANAN KIYAS YÖNTEMİNDE BENZERLİK MESELESİ:
UYGUN BENZERLİĞİN TESPİT EDİLMESİ
67
COMMON LAW SİSTEMİNDE KIYAS
I. GENEL OLARAK COMMON LAW SİSTEMİ
71
II. COMMON LAW SİSTEMİNDE UYGULANAN TEMEL AKIL YÜRÜTME
III. VAKIA HUKUKUNDA UYGULANAN KIYAS
79
A. Vakıa Hukukunda Kıyas Yönteminin Mantıksal Yapısı
80
B. Vakıa Hukukundaki Kıyas Yönteminin Temel Özellikleri
82
3. Düşük veya Orta Seviyede Soyutlanmış İlkeler
83
4. Eksik Kuramlaşmış Yargılar
84
C. Kıyas Yönteminin Vakıa Hukukundaki Çeşitli Uygulamaları
84
1. Emsal Kararların Uygun Temel Nokta Olarak Belirlenmesi
84
2. Olgusal Benzerlikler ve Farklılıklar (Emsal Karara Kıyasen Uyulması
ve Emsal Kararın Tefrik Edilmesi)
85
3. Ratio Decidendi’nin Belirlenmesi
90
4. Emsal Kararın Soyut ya da Somut Olması Durumlarında Kıyas
5. Emsal Kararlar Arasında En Uygun Olanın Belirlenmesi
93
6. Emsal Kararlar Arasında Görünürde Bir Çatışma Olması Durumunda
7. Emsal Kararlardan İlke Elde Etmede Kıyasın (İlke Kıyasının)
D. Common Law’da Kıyas Yönteminin Kullanımının Sınırlılığı
98
IV. MEVZUAT HUKUKUNDA UYGULANAN KIYAS
99
KITA AVRUPAsı HUKUK SİSTEMİNDE KIYAS
II. KIYAS YÖNTEMİNİN KITA AVRUPASI’NDA OLAĞAN KULLANIMI
103
Kurallarındaki Belirsizliğin Çözümünde Kıyasın Rolü)
103
B. Kıyas Yönteminin Uygulamadaki Ön Şartı Olarak Boşluk Kavramı
109
1. Kural İçi Boşluk–Kanun İçi Boşluk (İntra Legem)
109
2. Açık Boşluk–Kanun Boşluğu (Praeter Legem)
110
3. Örtülü Boşluk–Gizli Boşluk
111
4. Hukuk Boşluğu–İlke Boşluğu (Extra Legem)
114
a) Hukuk Boşluğu Durumunda İlke Kıyası ile Hukuk Yaratma
114
b) Bir Hukuk Boşluğu Olarak Usuli (Teknik) Boşluk Kavramı
116
C. Yatay Sınırlandırma–Olumsuz Cevap Araştırması (Negative Answer
D. Dikey Sınırlandırma–Kıyas Yönteminde Anayasal Sınırlandırma
122
E. Kıta Avrupası Hukuk Sisteminde Kıyasın Uygulanışı
125
III. KIYAS YÖNTEMİNİN KITA AVRUPASI’NDA İSTİSNAİ TARZDA KULLANIMLARI
129
A. Emsal Kararlarda Kıyas Yönteminin Uygulanması
129
1. Genel Olarak Kıta Avrupası Hukuk Sisteminde Emsal Kararlarda
Kıyas Yönteminin Uygulanması
129
2. Türk Hukuk Sisteminde Emsal Kararlarda Kıyas Yönteminin
a) Türk Hukuk Sisteminde Emsal Kararların Nitelikleri
131
b) Emsal Kararların Türk Hukukunda Önemi ve Bunun Kıyas
Yönteminin Kullanılmasına Etkisi
132
c) Emsal Kararın Somut Olaya Uygulanması Sırasındaki Analizi
134
B. Kural İçi Boşluğun Doldurulmasında Kıyasın Kullanımı
135
C. Hükmün Anlamının Tespitinde Kıyasın Kullanımı
137
D. Birbirine Benzer Hukuk Kurallarının Anlamlarının Berraklaşması
Amacıyla Kıyas Yöntemine Başvurma
139
E. Hukuki Kuruma Kıyas Yönteminin Uygulanması
140
F. Yabancı Hukuki Kurumlara Yapılan Kıyas Yöntemi
141
G. Hukukî Kıyasta Kullanılan Kıyas Yöntemi
142
IV. KIYAS YÖNTEMİNİN KITA AVRUPASI’NDAKİ HUKUKİ NİTELİĞİ
143
A. Kıyas Yöntemi Yasama Kuvvetinin Bir Gaspı Mıdır?
143
B. Kıyas Yönteminin Hukuki Niteliği (Yorum mu Hukuk Yaratma mı?)
147
C. Kıyas Yönteminin Türk Hukukundaki Hukuki Dayanağı ve Sınırı
149
V. HUKUKTA AKIL YÜRÜTME YÖNTEMİ OLARAK KIYASIN ŞARTLARI
152
A. Kıyasın Uygulanması İçin Hakkında Düzenleme Olmayan Bir Olay Olmalı
152
B. Kıyas Yönteminde Kıyaslanan ile Kıyaslanılan Özdeş Olmamalı
153
C. Uygulanacak Hüküm Kıyaslanan Şeye Mahsus Olmamalı
153
D. Kural Olarak İstisnai Hükümlere Kıyas Uygulanmaz
153
E. Kıyasın Uygulaması Ödev Yükleyen ve Kişi Hak ve Özgürlükleri
Sınırlandırıcı Nitelikte Olmamalı
154
F. Bir Şeyi Zikretmek, Diğerini Dışlamaktır “Expressio Unius Est Eclusio
Alterius” İlkesinin Uygulandığı Yerde Kıyas Yapılamaz
155
G. Kıyasın Uygulanması, İstisnai Bir Durumdur
156
VI. KITA AVRUPASI HUKUK SİSTEMİNDE UYGULANAN KIYAS YÖNTEMİNİN
YORUM YÖNTEMLERİNDEN FARKI
157
A. Evleviyet Yöntemi (Argumentum a Fortiori) ile Kıyas Yönteminin
1. Genel Olarak Evleviyet Yöntemi
157
2. Evleviyet Yöntemi ile Kıyas Yöntemi Arasındaki İlişki
159
B. Aksi ile Kanıt Yöntemi (Argumentum a Contrario) ile Kıyas Yönteminin
1. Genel Olarak Aksi ile Kanıt Yöntemi
162
2. Aksi ile Kanıt Yöntemi ile Kıyas Yöntemi Arasındaki Farklılıklar
164
C. Genişletici Yorum ile Kıyas Yönteminin Karşılaştırılması
166
1. Genel Olarak Genişletici Yorum
166
2. Genişletici Yorum ile Kıyas Yöntemi Arasındaki Farklılıklar
166
3. Genişletici Yorum ile Kıyas Yöntemi Arasındaki Ortak Yanlar
169
4. Ceza Hukuku Alanında Kıyas Yöntemi ve Genişletici Yorum
171
D. Amaca Uygun Sınırlandırma (Teleolojik Redüksiyon) ile Kıyas
Yönteminin Karşılaştırılması
175
I. KIYAS YÖNTEMİNİN TARİFİ, NİTELİĞİ, ŞER’İ VE AKLİ DAYANAĞI
179
1. Kitap (Kur’an–ı Kerim)
182
3. Sahabelerin Uygulamaları ve Bu Uygulamalar Neticesinde Oluşan
II. KIYASIN UNSURLARI
186
2. Aslın Hükmü İle İlgili Şartlar
187
a) Aslın Hükmü Kitap ve Sünnet ile Sabit Olmalıdır
187
b) Aslın Hükmü, Akıl Tarafından Anlaşılabilir Bir İllete Sahip
c) Aslın Hükmü Asla Mahsus (Muhtassun Bih) Olmamalıdır
188
d) Aslın Hükmü Kıyasa Aykırı Olacak Nitelikte İstisnai Bir Hüküm
a) Fer’in Hükmü Nassla Belirtilmiş Olmamalı
191
b) Asldaki İllet Fer’de de Olmalı
192
2. Fer’in Başka Bir Olayda Kıyas İçin Asl Olup Olmaması Sorunu
193
1. Genel Olarak İllet
193
2. İslam Hukuku Terimi Olarak İllet
194
3. İllet İle İlgili Bilinmesi Gereken Bazı Kavramlar
195
a) Tahricu’l–Menat (İlletin Tespiti)
195
b) Tenkihu’l–Menat (İlletin Belirginleştirilmesi)
195
c) Tahkiku’l–Menat (İlletin Uygulanması)
197
a) Zahir (Açık) olması
197
b) Mazbut (İstikrarlı) Olması
198
c) Hükme Münasip (Uygun) Olması
199
d) Müteaddi (Geçişli– Sirayet Edici) Olması
199
5. İllet ve Hikmet Arasındaki İlişki
200
6. İlleti Belirleme Yolları
201
a) Kitap ve Sünnet Nasslarından İlleti Çıkarma
202
b) İcma’dan İlleti Çıkarma
203
c) İllet ile Hüküm Arasındaki Uygunluğu Araştırarak İllet Çıkarma
204
III. MÜNASİP VASFIN KISIMLARI (İLLET İLE HÜKÜM ARASINDAKİ MÜNASEBET)
204
A. Münasib–i Müeessir
205
B. Münasib–i Mülga (Mülaim)
205
IV. KIYASIN KISIM VE DERECELERİ
206
V. İSLAM CEZA HUKUKU ALANINDA (UKUBAT) KIYASIN KULLANIMI
208
VI. KIYASI UYGULAYACAK OLAN KİŞİNİN BİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
208
A. Genel Olarak İstihsan
209
B. Kapalı Kıyas Sebebiyle İstihsan
210
C. Kıyas ile İstihsanın Karşılaştırılması
210
VIII. MESALİH–İ MÜRSELE
211
A. Genel Olarak Mesalih–i Mürsele
211
B. Mesalih–i Mürsele Deliline Dayanan Örnekler
212
C. Mesalih–i Mürsele ile Kıyas’ın Karşılaştırılması
213