Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   
Borca Aykırılık, Dönme ve Fesih
Kasım 2018 / 7. Baskı / 888 Syf. / Ciltli
Fiyatı: 200.00 TL
Stokta var (24 saatte kargoya verilir).
 
Sepete Ekle

Diğer Baskılar
 BaskıTarih Fiyatı İndirimli
 6. Eylül 2017 180.00 TL 110.00 TL (%39)Sepete Ekle
 4. Mart 2014 47.50 TL 34.90 TL (%27)Sepete Ekle
   

Meydana gelen zararlı sonucun, gerçekleşen olaydan doğabildiği ihtimâlinden hareketle, zarar verenin sorumluluk payının tespitine gidilmektedir. Olay ile doğan zarar arasında kurulan uygun illiyet bağı gereğince, meydana gelen olayın veya kişinin davranışının, zararlı sonucun oluşmasındaki payı objektif ölçülere göre belirlenmektedir. Böylece çeşitli olaylar ile doğan sonuç arasındaki ihtimâl ilişkileri araştırılmakta ve hangi davranış veya olayın, zarar verici sonucun doğmasına sebep olduğu incelenmektedir.

Zararın giderilmesi yöntemlerine başvurmak için, gerçekleşen zararın, zarar gören kişinin şahıs varlığında veya malvarlığında etki yaratmış olması gerekmektedir. Kişinin malvarlığı, oluşan zarar nedeniyle bir kayba uğramış olmakta ve zararı giderme yöntemleri, söz konusu azalan değeri, eksilen değer oranında gidermeyi amaçlamaktadır. Zararın tazmin edilerek giderilmesi ile; zarar görenin mal¬varlığında meydana gelen eksilmenin, zarar öncesi hâline getirilerek, eski düzenin yeniden sağlanabilmesi amaçlanmaktadır.

Tazminat yöntemleri arasında; kişinin beden bütünlüğüne verilen zararların giderilmesi gibi, malvarlığına verilen zararların giderilmesi de konu olmaktadır. Zararın giderilmesinin çeşitli yöntemleri arasında; hukukî sorumluluk kapsamında zararın giderimi ve sigorta tazminatları ve tabii âfetler veya diğer olağanüstü durumlarda devletin müdahalesi gelmektedir.

Olayın meydana getirdiği katastrofik zarar karşısında, bu yöntemlerin hepsine birlikte veya ayrı ayrı başvurmak gerekmektedir. Eser tüm bu hususları ayrıntıları ile okuyucuya sunmaktadır.

Konu Başlıkları
Borç Kavramı ve Özellikleri
Fiilî İlişkilerden Doğan Borçlar
Edim Borçlarından Bağımsız Borç İlişkileri
Sözleşmeye Dayalı Şartlı Edim Borçları
Sözleşmeden Doğan Borçlar
Borca Aykırılık Hâllerinden Doğan Sorumluluğun Akdî ve Haksız Fiil Sorumluluğu Yönünden Karşılaştırılması
Barkod: 9789750251795
Yayın Tarihi: Kasım 2018
Baskı Sayısı:  7
Ebat: 17x25
Sayfa Sayısı: 888
Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Ciltli
Dili: Türkçe
Ekler: -

 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Yedinci Baskıya Önsöz  9
Altıncı Baskıya Önsöz  11
Beşinci Baskıya Önsöz  13
Dördüncü Baskıya Önsöz  19
Üçüncü Baskıya Önsöz  21
Önsöz  25
Kısaltmalar  49
Giriş  53
Birinci Bölüm
FARKLI İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLARIN
ÇEŞİTLERİ VE HUKUKÎ NİTELİKLERİ
§ 1. BORÇ KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ  57
I. BORÇ İLİŞKİSİNİN GENEL ÇİZGİLERİ  57
1. Alacak/Borç İlişkisi Etkenlerinin Nitelikleri  57
A. Sübjektif Niteliği  58
B. Nisbî Niteliği  58
C. Tasarruf Yetkisi Sağlama Niteliği  59
2. Alacağın Konusu: Edim  59
II. BORÇ KAYNAKLARI  60
1. Kanundaki Sınıflandırma  61
2. Borcu Meydana Getiren İlişkilerin Türüne Göre Sınıflandırma  63
A. Normal İlişkilerden Doğan Borçlar  64
a. Hukukî İşlemler  65
aa. Sözleşmeler  67
bb. Tek Taraflı Borçlanma Vaâdleri  68
b. Hukukî İşlem Benzeri İlişkiler  71
aa. Vekâletsiz İşgörme  71
bb. Zarurî Sebepler  72
cc. Fiilî Sözleşme İlişkileri  73
c. Belli Bir Topluluğa Karşı Varolan Bağımlılıktan Doğan İlişkiler  73
aa. Üyeler ile Topluluk Arasındaki İlişkiler  74
bb. Üyeler Arasındaki İlişkiler  74
B. Çarpık İlişkilerden Doğan Borçlar  74
a. Zararın Giderimini Gerektiren Fiiller  74
aa. Haksız Fiiller  75
bb. Kusursuz Sorumluluk Yaratan Fiil ve Davranışlar  75
cc. Sözleşme Öncesi Kusurlu Davranışlar  77
dd. Borcun Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesi  81
aaa. Satılan Şeyin Taşıdığı Ayıbın, Hileli Bir Davranış ile Alıcıdan veya İş Sahibinden Saklanması  86
i. Satıcının veya Müteahhidin Hileli Davranışının Mahiyeti  87
ii. Ayıbın Hile ile Gizlendiği Sonucuna Ulaşılabilmenin Şartı  88
iii. Müteahhidin Kasden Sakladığı Ayıplar  89
iv. Satıcı, Satılanın Ayıbını Alıcıdan Hile ile Gizlemesi  90
v. İlgili Zamanaşımı Süreleri  91
bbb. Yalan Beyanlara Dayalı Açıklamaların, Hukuka Aykırılık Teşkil Etmesi  92
ccc. Yanlış Beyan ile, Yalan Beyan Arasındaki Farklılık  93
ddd. Kanunkoyucunun, Ayıbın Hile ile Gizlenmesi Karşısında Başvurduğu Düzenlemeler  93
eee. Muhatabı Aldatmaya Dönük Bir Hile ile Gizleme  96
b. Sebepsiz İktisaptan Doğan Borçlar  96
§ 2. FİİLÎ İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  97
I. SOSYAL İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  99
II. ŞAHIS BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDEN VEYA KATILMADAN DOĞAN BORÇLAR  103
III. TİPİK SOSYAL DAVRANIŞTAN DOĞAN BORÇLAR  106
§ 3. EDİM BORÇLARINDAN BAĞIMSIZ BORÇ İLİŞKİLERİ  108
I. EDİME YAKINLIĞI DOLAYISI İLE ZARARA UĞRAYANLARA KARŞI MEYDANA GELEN SORUMLULUĞUN HUKUKÎ NİTELİĞİ  111
1. Tazminat Talep Etme Hakkını Sınırlayan Hukukî İlkeler  111
A. Haksız Fiil Sorumluluğu Açısından  113
a. Genel İlkeye Getirilen İstisna  115
b. Akdî Sorumluluk ile Haksız Fiil Sorumluluğunun Yarışması  119
B. Akdî Sorumluluk Açısından  121
a. Hukukî Menfaatin Yer Değiştirmesi Teorisi  122
aa. Vasıtalı Temsil  123
bb. Hasarın Üçüncü Kişiye Geçtiği Durumlar  124
cc. Üçüncü Şahsa Ait Bir Şeyin Zilyedliğinin Devredildiği Sözleşmeler  125
dd. Zincirleme Sözleşmeler  126
b. Üçüncü Şahsı Koruyucu Etkili Sözleşme  127
aa. Üçüncü Şahıs Lehine Şart Müessesesine Başvurmak İmkânı  132
bb. Diğer Hâller  133
2. Üçüncü Şahsın Zararının Giderilmesine İlişkin Yöntemler  134
A. Tazminat Kapsamının Belirlenmesi  135
a. Tazminat Miktarının, Zarara Uğrayan Şeyin Objektif Değerine Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135
b. Tazminat Miktarının, Olağan Ölçüler İçinde Kalan Rizikoya Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135
c. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Belli Olması Gereğine İlişkin Görüş  135
d. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Bilinmesine İhtiyaç Bulunmadığına İlişkin Görüş  136
B. Zararın Giderimini Talep Etmeye Yetkili Olan Kimseler  136
a. Uygun İlliyet Kuralının, Sorumluluğun Sınırlandırılmasındaki Yetersizliği  137
b. Hukuka Aykırılık Bağı  138
aa. Hukuka Aykırılık Bağının Geniş Kapsamlı Görünümü  141
bb. Hukuka Aykırılık Bağının Dar Kapsamlı Görünümü  141
cc. Hukuka Aykırılık Bağının, Haksız Fil Sorumluluğunu ve Akdî Sorumluluğu Sınırlandırması  141
C. Tazminat Talebinin, Zarar Gören Üçüncü Şahsa Doğrudan Tanınması  142
a. Zararın Hangi Şartlar Altında Giderilebileceğinin Tespiti  143
b. Edime Yakınlığı Dolayısı ile Zarar Gören Üçüncü Şahıslar  144
c. Çözümün Akdî Sorumlulukta Bulunması  144
aa. Zarargören Üçüncü Şahsın, Borçlunun Kusurunu İspatlamak Durumunda Olmaması  145
bb. Sorumsuzluk Şartının, Akdî Sorumluluk ile Çözüm Yoluna Getirdiği Olumsuzluklar  146
cc. Zamanaşımı Konusunda Yetersizlikler ve Sorunun Akdî Sorumluluk Kapsamının, Sözleşmeye Taraf Olamayan Üçüncü Şahısları da İçine Alacak Biçimde Genişletilmesi ile Sağlanması  147
dd. Diğer Görüşler  148
II. SÖZLEŞME ÖNGÖRÜŞMELERİNE GİRİŞMEKTEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ  149
1. Hukukî İşleme Bağlayan Teoriler  153
A. Sözleşme Görüşü  153
a. Kurulacak Sözleşme Görüşü (Amaç Sözleşme Teorisi)  153
b. Örtülü Sözleşme Görüşü  156
c. Sözleşme Öngörüşmelerinden Doğan Sorumluluğa, Karma Bir Nitelik Veren Seçmeci Görüş  157
aa. Haksız Fiil Kavramının, Hukuk Sistemimizde Geniş Kapsamlı Olmasının Yararları  158
bb. Geniş Kapsamlı Haksız Fiil Kavramı Vasıtası ile Dürüstlük Kurallarının İhlâl Edilmesinin, Hukuka Aykırılığı Tespit Etmekte Yeterli Olması  160
cc. Sözleşme Öncesi Borçlarının, Davranış Yan Borçlarından Kaynaklanması  161
B. Tek Taraflı Hukukî İşlem Görüşü (Giriş Teorisi)  162
2. Haksız Fiile Bağlayan Teoriler  163
A. Genel Çizgileri  163
a. Kimseye Zarar Vermeme, Davranışlarda Gerekli Özeni Gösterme ve Güveni Sarsmama Yükümlülüğü  164
b. Sözleşme Öncesi Olayları  165
B. Görüşün, Kurulan Sosyal İlişki Teorisi Karşısında Beliren Yetersizlikleri  165
a. Culpa in Contrahendo’nun, Sözleşmenin Hazırlanması ve Kurulması Safhalarının Ötesine Geçen Konumu  165
b. Öngörüşmelere Taraf Olanların Uğradığı Zararı Gidermeye Yönelik Culpa in Contrahendo Sorumluluğu  166
3. Sözleşme Benzeri Bir İlişkiye Bağlayan Teoriler  167
A. Kanundan Doğan Borç İlişkisi  168
a. Kanundan Doğan Borç Teorisinin Yetersizlikleri  170
b. Haksız Fiil ve Akdî Sorumluluğun Telâhuku  170
c. Genel Davranış Borcunun, Gerçek Bir Kanunî Borç İlişkisine Dönüşmesi  172
d. Sözleşme Öncesinin Kendine Özgü Yapısı ve İlişkinin Bireyselliği Nedeniyle Akdî Niteliği  173
e. Varsayıma Dayanan Bir Sözleşme İlişkisi Yerine, Kanundan Doğan Borç İlişkisinin Benimsenmesi Gereği  174
B. Özen Borcunun Yerine Getirilmeyişi  174
a. Dürüstlük İlkesinin, Öngörüşmeleden Doğan Sorumluluğun Kaynağı Olması  175
b. İfa Edilmeyen Öngörüşmeler Borcunun, Henüz Kurulmamış Olan Sözleşme Borcundan Farklılığı  175
4. Öngörüşmelerden Doğan Borcun Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  176
A. Kanundan Doğan Bir Borcun İfa Edilmemesi  176
a. Sözleşmeden veya Kanundan Doğan, Her Türlü Borcun İfa Edilmemesi Sorununa Çözüm  177
b. Borç İlişkisinin Kurulmasına Değil, İfa Edilmemesine İlişkin Kuralların Uygulanması  177
B. Sonuçları  178
a. Öngörüşme Fiil ve İşlemlerinin Bağımsızlığı  178
aa. Genel Nitelikteki Bir Ödevin İhlâlinden Doğan, Haksız Fiil Sorumluluğu  179
bb. Öngörüşmelerin, Genel Nitelikteki Davranış Yan Borcu Olma Niteliği  179
b. Öngörüşmelerden Doğan Haksız Fiil Unsurları  180
aa. Fiil veya Çekinme  180
bb. Hukuka Aykırılık  181
aaa. Kanunun veya Hukukun Temel İlkelerinin İhlâl Edilmesi  182
bbb. Bir Hakkın İhlâl Edilmesi  183
ccc. Ahlâk Kurallarının İhlâl Edilmesi  183
cc. Zarar  183
dd. Uygun İlliyet Bağı  184
ee. Kusur  184
III. MESLEKÎ UZMANLIĞI GEREKTİREN İŞLERDE, ÖZEN BORCUNUN TARZI VE KAPSAMI  185
1. Avukatların Özen Borcu  185
2. Mimarların Özen Borcu  186
3. Hekimlerin Özen Borcu  188
A. Hasta ile Hekim ve Hastane Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Genel Görüntüsü ve Yönü  192
a. Hasta ile Hekim Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Niteliği  193
b. Hekimin, Kendi Kusurundan Doğan Sorumluluğu  195
B. Mahkemelerde Görülen Tıbbî Konulu Dâvalar  196
a. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İlk Amacı Kapsamında, Zarargörenin Zararının Olabildiğince Giderilmesi  196
b. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İkinci Amacı Kapsamında, Tıpta Yanlış Uygulama veya Beceri Eksikliğine Dayalı Uygulamaların Tekrarının Engellenmesi  196
C. Hekimin, Başkasının Fiilinden Doğan Sorumluluğu  197
D. Hekimin Müdahalesinde Kullandığı Araç, Gereç ve Ürünlerden Doğan Sorumluluğu  197
a. Güvenli Ürün  198
b. Tehlikeli Ürün  198
c. Çocuk Fizyolojisinin Gereksinimleri  199
d. Hastaya Sağlanan Kan Ürünleri  200
e. Dâvalının Kusursuzluğunu İleri Sürmesi Mümkün Olmadığından, Kazanılan Dâva  200
f. Hâkimin, Manevî Tazminatın Miktarını Tâyin Etmesinde Yöntem  202
E. Tıpta Yanlış Uygulama ve Tıpta İstenilmeyen Sonuç  204
a. Hekimin Tedavi Sırasında Standart Uygulamayı Yapmaması, Beceri Eksikliği veya Hastaya Tedavi Vermemesi ile Meydana Gelen Zarar / Malpractice  205
b. Hekimin, Tecrübesi ve Uzmanlığının Dışında Bir Diğer Alt Uzmanlık Alanında Müdahaleye Girişmesi  205
c. Sağlık Personelinin ve Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının, Zorunlu Meslekî Mâlî Sorumluluk Sigortası Yaptırmaları Gereği  206
d. Maddî Olguların Saptanmasına İlişkin Ceza Mahkemesi Kararlarının, Hukuk Hâkimi Yönünden Bağlayıcılığı  208
e. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  209
F. Akdî Sorumluluk Etkenlerinin Ayrı Ayrı Tespiti  211
a. Dâvalı Hastane ve Hekim Açısından  212
b. Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  212
c. Hekimlik Sözleşmesi İlâveli, Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  213
d. Hastane Başhekimi ve Müdahalede Bulunan Hekim Açısından  213
e. Hekimin Sadakat ve Özen Gösterme Borcu  214
aa. Sadakat Borcu  215
aaa. Gizli Bilgi (Information Confidentielle)  216
bbb. Açıklamanın, Kişinin Menfaatinin Üzerindeki Toplum Menfaatine Uygunluğu  216
bb. Özen Gösterme Borcu  217
aaa. Hastayı Aydınlatma Borcu  218
bbb. Teşhis Koyma Konusunda, Özen Yükümlülüğü  219
cc. Dâvalıların Kusurlarının, Dâvacı Tarafından İspatlanması Gereğinin Bulunmaması  220
dd. Sözleşmenin İhlâl Edilmesi ile, Hastanın Uğradığı Zararlar Arasında Uygun İlliyet Bağı  220
ee. Hastaların, Önceden Öngörülemeyen Durumlar Hakkında Bilinçlendirilmeleri  220
4. Tıbbî Müdahaleden Doğan Hukukî ve İdarî Sorumluluk Türlerinin Yakınlaştırılması  221
A. Hastanın Güvenliğinin Sağlanmasına Dönük Sonuç Borcundan Doğan Sorumluluk  224
a. Hastaya Sağlık Personelinin Kusuru ile Verilen Bedensel veya Ruhsal Bütünlüğe İlişkin Zararlar  225
b. Ağır Kusur Şartı Yerine, Tıbbî Uygulama Kusurunun Tespiti  227
c. Tıbbî Müdahalenin, Yapısı Dolayısıyla Taşıdığı Zarar Verici Bir Riziko ve Kusursuz Sorumluluk Hâli (risque spécial ou exceptionnel)  228
d. Hastanın Aydınlatılması ve Aydınlatılmış Onamının Alınması (consentement éclairé)  229
B. Kamu Sağlık Kurumlarında Kusursuz Sorumluluk Hâllerinin Gelişmesi  231
a. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartı  232
b. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartının Sınırlandırılması ve Daraltılması  234
c. Hekimin Hastane Dışında, Özel Sektör Sorumluluğu  235
aa. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Kapsamında Özen Gösterme Yükümlülüğü  235
bb. Hekimin Özen Gösterme Borcuna Eklenen Sonuç Borcu ve Hastanın Güvenliğini Sağlama Borcu  237
C. Koruyucu Tıp ve Hastalık Hâlinde Sağlanan Tıbbî Yardım Çeşitleri ve Uygulayıcı Meslek Gruplarının İşlevi ve Sorumlulukları  237
a. Hekim  239
b. Diş Hekimi  241
c. Eczacı  242
d. Fizyoterapist  243
e. Klinik Psikolog  244
f. Odiolog  245
g. Diyetisyen  245
h. Dil ve Konuşma Terapisti  246
i. Podolog  246
j. Sağlık Fizikçisi  246
k. Hemşire  247
l. Sosyal Hizmet Uzmanı  248
m. Ebe  248
D. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi  249
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde  249
b. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  250
c. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması  252
d. Hafif İhmâlin Bulunması  252
E. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde  253
a. Sağlık Personelinin Sadakat Borcundan Doğan Yükümlülüklerinin Sürekliliğine Karşı, Özen Yükümlülüğünün Müdahale ile Sınırlı Olması  253
b. Sağlık Profesyonelinin Özen Borcu  254
İkinci Bölüm
BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN HUKUKÎ SONUÇLAR
§ 4. SÖZLEŞMEYE DAYALI ŞARTLI EDİM BORÇLARI  263
I. TÂLİ BORÇLAR  263
1. Sözleşmenin, Amacına Uygun Surette İfa Edilmesi Gereği  265
2. Yan Borçlara Aykırılığın, Sözleşme İlişkisine Etkisi  266
A. Sözleşmenin Gereği Gibi İfa Edilmediği Def’i  268
a. Cins Borçlarında, Borçlunun İfası ile Ortaya Çıkan Edimin Sonuçları  268
b. Parça Borçlarında, Ayıpsız Bir Edimin İfa Edilmesi  269
aa. Ayıplı Bir İfanın, Geçerli Bir İfa Olarak Kabul Edilebileceği Görüşünün Reddi  270
bb. Tarafların İradelerine Uygun Olmayan İfanın, Ayıplı Sayılması  270
B. İfada Beliren Nitelik Eksiklikleri  272
a. Malın, Maddî, İktisadî ve Hukukî Nitelikleri  272
b. Kötü İfa Hâllerine Karşı, Satıcı ve Alıcı Arasında Akdî Tekeffül  273
aa. Satıcının, Tek Taraflı Bir Hukukî İşlemle Borç Altına Girmesi  273
bb. Satıcının Tasavvur Açıklamasına Karşı, Kanundan Doğan Tekeffül Borcu  274
C. Gereği Gibi Olmayan İfa ile Yanlış İfa Ayırımı  274
a. Parça Borçlarında, Yanlış İfa  275
b. Cins Borçlarında, Yanlış İfa  278
c. Edim Borcunun, Teslim Edilen Şeye İlişkin Olup Olmadığı Kıstası  281
aa. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşıladığı ve Ayıplar Taşıdığı Hâller  281
bb. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşılamadığı Hâller  282
aaa. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olması Hâli  283
bbb. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olmaması Hâli  283
3. Ayıba Karşı Tekeffülün, Borç Olma Niteliği  283
A. Satın Alınan Şeyden Beklenen Değer ve Yarar Unsurları  287
B. Sözleşmenin Kuruluş Amacına Etkili, Belli Bir Niteliğinin Taşıdığı Ayıp  288
II. TEMEL BORCUN İFA EDİLEMEMEKLE, TAZMİNAT BORCU NİTELİĞİNİ ALMASI  289
1. Akdin Müsbet İhlâli Nedeniyle Meydana Gelen Sorumluluğun Hukukî Niteliği  289
2. Gereği Gibi İfa Edilmeyen Yan Edim Borçları ile Yan Borçlar  290
3. Tarafların Dürüstlük Kuralına Uyma Borçları  294
§ 5. SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇLAR  296
I. İFA MENFAATİ AMAÇLI BAĞIMSIZ BORÇLAR  297
1. Aslî Edimler  298
A. Teslim Etme Borçları  302
a. Parça Borcu  303
b. Cins Borcu  304
B. Hukukî İşlem Yapma Borçları  305
C. Yapma Borçları  305
D. Yapmama Borçları  306
E. Katlanma Borçları  307
2. Yan Edimler  307
A. Kanundan Doğan Yan Edimler  310
B. Sözleşmeden Doğan Yan Edimler  312
a. Sözleşme Özgürlüğü  312
aa. Sözleşme Yapma Özgürlüğü  313
bb. Sözleşmenin Şeklinde Özgürlük  313
cc. Sözleşmenin Tipinde, Konusunda ve Düzenlenmesinde Özgürlük  313
b. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları  314
aa. Kanunun Sınırlamaları  314
bb. Genel İşlem Şartlarının Etkisi  316
aaa. Genel İşlem Şartları Açısından Tüketicinin Konumu  320
bbb. İşletmeler Eliyle Önceden Hazırlanan Genel İşlem Şartlarının Hukukî Niteliği  323
i. Norm Teorisi  327
ii. Sözleşme Teorisi  328
iii. Muafiyet ve Özel Kuralın, Genel İşlem Şartlarındaki Kuraldan Önce Uygulanması  328
ccc. Genel İşlem Şartlarının Geçerliliği ve Tüketici Açısından Yararları  331
i. Ahlâka Aykırılık Görüşü  337
ii. Gabin Görüşü  338
iii. Sosyal Devlet ve Eşitlik İlkesi Görüşü  340
iv. Dürüstlük İlkesinin Uygulanması Görüşü  340
iv/1. Açık Olmama Kuralı ve Müteşebbis Aleyhine Yorum İlkesi  344
iv/2. Şaşırtıcı ve Alışılmamış Kayıtların Kabul Edilememesi (Olağandışı Kuralların Geçersizliği) İlkesi  345
iv/3. Olayın Özelliklerinden Soyutlanarak Yorum ve Uygunsuz Biçimde Zarar Verici Şartların Geçersizliği İlkesi  346
ddd. Kelepçeleme Sözleşmeleri  349
C. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler  350
a. Dürüstlük Kuralına Uygunluk  350
b. Hukuk Kuralının Taşıdığı Amaç Kıstası  354
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünden Doğan Haklara Etkisi  355
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemden Doğan Haklara Etkisi  356
c. Dürüstlük Kuralının Uygulanması  357
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünün Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  358
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemin Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  359
d. Dürüstlük Kuralının Işığında, Yan Edimler  362
aa. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilebilirlik Niteliği  363
bb. Çeşitleri  365
aaa. İletme Borçları  365
i. Bildirme (İhbar) Borçları  365
ii. Bilgi ve Hesap Verme Borçları  369
iii. Danışma, Bilgilendirme, Kontrol Sözleşmelerinden Doğan Borçlar  370
iv. Bankacılık Sözleşmeleri  371
bbb. Bağımsız Kaçınma Borçları  372
II. BAĞIMLI YAN BORÇLAR  373
1. Özellikleri  376
A. Dürüstlük Kuralının Borç Kurucu Niteliği  376
B. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilemezlik Niteliği (İfa Dâvası)  378
C. Somut Zarar Kıstası  379
2. İşlevleri İtibariyle Çeşitleri  381
A. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar  381
a. Hazırlama ve Sağlama Borçları  383
aa. Bir İşgörmeye İlişkin Borç  386
aaa. Sadakat Borcu  387
bbb. Edimin, Zamanında Hazırlanması Borcu  389
i. Teslim Süresi Belli Olan İşlerde  389
ii. Teslim Süresi Belli Olmayan İşlerde  391
ccc. İşi Bizzat Yapmak veya Kendi Yönetimi Altında Yaptırmak Borcu  392
bb. Bir Şey Vermeye İlişkin Borç  394
aaa. Edim Sonucunu Teslim Borcu  394
i. İş Sahibinin Fiilî Hâkimiyetinin Sağlanması Borcu  394
ii. Satılanın, İfa Yerinden Başka Yere Gönderilmesi Borcu  396
bbb. Ayıba Karşı Tekeffül Borcu  398
i. Eserin, Tamamlanarak Teslim Edilmiş Olması Gereği  399
ii. Eserin, Ayıplı Olması Gereği  399
ii/1. Zikr ve Vaâdolunan Vasıflardan Doğan Tekeffül Borcu  399
ii/2. Lüzumlu Vasıflardan Dolayı Tekeffül Borcu  400
iii. İş Sahibinin, Muayene ve İhbar Külfetlerini Zamanında Yerine Getirmiş Olması Gereği  402
b. Koruma (Muhafaza) Borçları  403
aa. Satım Sözleşmesinde  404
aaa. Satıcının, Satılanı Saklama ve Koruma Borcu  404
bbb. Alıcının, Başka Yerden Gönderilen Şeyi Saklama Borcu  405
ccc. Alıcının, Satılanın Tesliminden Önce Yapılan Muhafaza, Bakım ve İdame Masraflarını Ödeme Borcu  406
ddd. Alıcının, Satılan ile İlgili Masraflara Katlanma Borcu  407
bb. Kira Sözleşmesinde  407
aaa. Kiralayanın Teslim ve Muhafaza Borcu  407
i. Teslim Borcundan Doğan Yan Borçlar  407
ii. Ayıba Karşı Tekeffül Borcundan Doğan Yan Borçlar  408
bbb. Kiracının, Kiralananın Özünü Muhafaza Etme Borcu  410
c. Açıklama Yapma Borçları  411
aa. Kapsamı  411
bb. Yanıltıcı Açıklamaların, Kusur Etkenine Eşdeğer Olma Niteliği  414
d. Borçlunun ve Alacaklının İşbirliği Yapma Borçları  417
aa. Alacaklının Temerrüdü veya İşin Kabulünde Temerrüd Hâlleri  418
aaa. Alacaklının Temerrüdünde, Usûlüne Uygun Bir İfa Önerisinin, Haklı Bir Nedene Dayanmaksızın Reddedilmesi  419
bbb. Muhatabın Temerrüdünün, Keşide Edilecek İhtarname ile Gerçekleşmesi  420
ccc. Aidiyeti Münâzaalı Alacağın Tediyesinden İmtina ve Tevdi  420
i. Tevdi Edilebilecek Şeyin, Tevdi Edilmeye Müsait Şeylere İnhisar Etmesi  422
ii. Tevdii Mümkün Olmayan Şeyin, Satılması  422
iii. Yapma Borçlarında, Sözleşmeden Dönme Hakkı  423
iv. Yapmama Borçlarında, Sözleşmeden Dönmenin Mümkün Olmaması  426
ddd. Alacaklı Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  426
i. Alacaklının Temerrüdünün, Borçluyu, Ödemezlik Def’ine Karşı Koruması  428
ii. Edim ve Karşı Edim Hasarının, Temerrüde Düşen Alacaklıya Yüklenmesi  429
bb. Borçlunun Temerrüdü  431
aaa. Temerrüd İhtarının Hukukî Niteliği  431
bbb. Temerrüd İhtarının Gerekli Olmadığı Durumlar  431
ccc. Borçlunun Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  431
i. Borçlunun Temerrüdüne Rağmen, Borcun Sürmesi  432
ii. Borçlunun Mücbir Sebep ve Umulmayan Hâller Vukuunda, Sorumluluğunun Sürmesi  433
ii/1. Zarar  436
ii/2. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay  436
ii/3. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi  437
ii/4. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması  438
iii. Geçmiş Günler Faizi  439
iii/1. Faiz Borcunun Kaynağı  439
iii/2. Faizin Hukukî Niteliği  440
iii/3. Sermaye Faizi ve Temerrüd Faizi  441
iii/4. Akdî ve Kanunî Sermaye Faizi  441
iii/5. Temerrüd Faizi ve Oranları  442
iii/6. Yabancı Para Borcunda Faiz  443
iii/7. Temerrüd Faizi Oranının Aşırılığı İtirazı  444
ddd. Borçlunun Temerrüdünün Sona Ermesi  446
B. Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar  446
a. Koruma Yan Borçlarının Nitelikleri  446
aa. Sözleşme Kurma Amacına Dayalı Sosyal İlişki  447
bb. Koruma Borçlarının, Sözleşme İlişkisi Bünyesine Yansıması  448
cc. Dürüstlük Kuralından Doğan Koruma Borçlarının Etki Alanı  449
b. Çeşitleri  450
aa. Sözleşme Öncesi Koruma Borçları  450
bb. Sözleşme Esnası Koruma Borçları  453
aaa. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu  455
i. Özen Borcunun, Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Yetersiz Kaldığı Durumlarda, Gerekliliği  455
i/1. Keşif Bedelinin Tecavüzüne Dayalı Olarak Sözleşmeden Dönme  456
i/2. Meslekî Norm, Teknik Şartnâme, Standardizasyon Normları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnâmesi  460
i/3. Uluslararası İhale Kapsamında FIDIC Şartnâmesi  460
ii. Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı  461
bbb. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu  464
i. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi  464
i /1. Kuraldan Çıkarılan Objektif Kıstas  466
i /2. Kuraldan Çıkarılan Sübjektif Kıstas  467
i /3. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı  467
ii. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi  468
ii/1. Vekilin, İşi Sadakat İçinde ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti  469
ii/2. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti  469
ii/3. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti  469
ii/4. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti  470
cc. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  470
Üçüncü Bölüm
AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUKLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
§ 6. BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN SORUMLULUĞUN AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU YÖNÜNDEN KARŞILAŞTIRILMASI  475
I. İSPAT KÜLFETİ YÖNÜNDEN  475
1. Sözleşmenin ve Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  477
A. Sözleşmenin İspatlanması  477
a. Sözleşmenin Bâtıl Olduğunun İspatlanması  478
b. İhtilâfın, Konu Edilen Sözleşmeden Doğduğunun ve Gerekiyorsa Edimin Mahiyetinin İspatlanması  478
B. Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  478
a. Hukuk Düzeninin Gerektirdiği Davranış Biçiminin İhlâli Dolayısı ile Meydana Gelen Borç  479
b. Hukuk Düzeninin Öngördüğü Davranışlara Aykırılık  479
2. Borcun İhlâlinin veya Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  480
A. Borcun İhlâlinin İspatlanması  481
a. Alacaklı Tarafa Ait İspat Yükü Kapsamında, Sözleşme Gereğinin İfa Edilmediğinin İspatı  481
b. Alacaklının, Sözleşmenin Varlığını ve Kapsamını İspatlaması  481
B. Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  482
3. Kusur Unsurunun İspatlanması  483
A. İspat Külfetinin Sorumluluk Tipine Göre Farklı Dağılımına İlişkin Görüşler  484
a. Klâsik Görüş  484
b. PİOTET’nin Görüşü  484
aa. Akdî Sorumluluktan Kurtuluşun Delili  485
bb. Haksız Fiil Sorumluluğu Alanında, Zarar Görenin, Mahkemeye Sunacağı Olay ve Deliller  486
cc. Borçluyu Sorumluluktan Kurtaran İmkânsızlık ve Borçlunun Kusurunun Bulunmaması  487
c. PACHE’ın Görüşü  487
aa. Sözleşme Alanında ve Haksız Fiil Alanında Kusur Unsurunun Farklı Olmaması  488
bb. Kusurun, Gösterilmesi Gereken Özendeki Eskilikten Meydana Gelmesi  489
d. CUENDET’nin Görüşü  489
aa. Dâvalının, Belli Bir Fiili veya İşlemi Yapması veya Yapmaması  490
bb. Dâvalının, Belli Bir Sonucun Temini İçin, Özenli Davranması  490
B. Kusurun Objektif ve Sübjektif Unsurları  490
a. Kusurun Objektif Unsuru  491
aa. Akdî Sorumluk Alanında İspat Külfetinin, Haksız Fiillerden Farklı Olarak Ters Çevrilmesi  492
bb. Kusursuzluğun İspatlanmasında, Borçlunun Olumsuz Bir Delil Getirmesi Gereği  492
b. Kusurun Sübjektif Unsuru  493
4. Zararın İspatlanması  493
A. Genel İlke ve Hak Edilebilecek En Yüksek Tazminat Oranı  495
a. Somut Zarar ve Zarargörenin Malvarlığında Beliren Zararın Subjektif Hesaplanması  495
b. Dâvacının Tazminat Olarak Talep Ettiği Miktarı ve Borçlunun Haklarına Riayet Ettiğini İspatlaması  496
B. Genel İlkenin İstisnası ve Zararın Gerçek Tutarının İspatlanamadığı Durumda, Hâkimin Takdiri  497
a. Dâvacının, Gerekli Karineleri Bile Getirememesi Hâlinde, Mahkemenin, Zararın Nedenine İlişkin Belirtileri Re’sen Araştırmak Durumunda Olmaması  497
b. Meydana Gelen Zarar Karinesi ve İspat Külfetinin Ters Çevrilmesi  498
5. Uygun İlliyet Bağı Unsurunun İspatlanması  499
A. Uygun İlliyet Bağının Kıstasları  501
a. Objektif Nitelikte Öngörülebilirlik  501
b. Hayat Tecrübeleri ve Zarar Konusu Hakkında Bilgi Sahibi Olmak  502
c. Hâkimin İzlediği Karar Verme Usûlü  502
B. Hukukî İlliyet ve Uygun İlliyet Bağı  506
a. Tazminat Hukukunda Sorumluluk  507
b. Kusursuz Sorumlulukta İlliyet Bağı  508
II. ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN  511
1. Zamanaşımının Başlangıcı  513
2. Zamanaşımı Süreleri  514
3. Zamanaşımının, Harekete Geçememek ve Tazminat Talebinde Bulunamamak Durumundaki Kişinin Aleyhine İşlemeyeceği Hususu  517
A. Haksız Fiiller Alanında, Taraflardan Birinin Sorumluluğunun Söz Konusu Edilebilmesi İçin, Hukukî Bir Sonuç Yükleyen Fiil veya İlişkinin Getirdiği Unsurların İspatlanması  518
B. Neden Olduğu Zarar Henüz Gerçekleşmemiş Bir Fiilin, İşlenmiş Olmasının, Anılan Sürelerin Başlaması İçin Yeterli Sayılmaması  518
C. Zamanaşımının Başlamasında, Zararın Meydana Gelmiş Olması ve Haksız Fiilin Bütün Unsurları ile Gerçekleşmiş Olması  519
4. Alacak Hakkının Talep Edilebilirliğini Ortadan Kaldıran Bir Savunma Aracı Olarak Zamanaşımı  520
A. Akdî Sorumluluk Alanında, Zamanaşımının, Borcun Muaccel Olmasından İtibaren Başlamasına Karşılık; Haksız Fiîl Sorumluluğu Alanında, Zamanaşımının, Zarargörenin Zararı ve Bundan Sorumlu Olanı Öğrenmesi ile Birlikte Başlaması  522
B. Zamanaşımı Süresinin Başlaması  522
III. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ VE SONUÇLARI  524
1. Sözleşmenin Tâdil Edilerek Uygulanması ve Yeni Şartlara Uyarlanması  525
A. Sözleşmeye Bağlılık ve Sözleşme Serbestliği İlkeleri  526
B. İntibak Hükümleri  528
a. Sözleşme Adaletinin Tarafların Bir Kusuru Olmaksızın Bozulması  529
b. Eser, Hizmet ve Kira Sözleşmeleri Alanlarında, İstisna Hükmünün Kıyasen Uygulanması  530
c. Sadece Borçlu Lehine Kullanılabilecek, Aşırı İfa Güçlüğü Hâli  531
2. Ahde Vef’a İlkesi ve Doğruluk ve Güven İlkesinin İşlevi Doğrultusunda Sözleşmenin Oluşan Yeni Şartlara Uyarlanması ve Tamamlanması  532
A. Ahde Vef’a İlkesinin Öngörülemezlik İlkesinin Şartları Dâhilinde Yumuşatılması  536
B. İfa İmkânsızlığının Şartları  539
a. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesi  540
b. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesinde, Borçlunun Kusursuz Olması  545
3. Sözleşmelerde Emprevizyon Teorisi ve Uygulama  548
A. Sözleşmelerde Emprevizyon  548
a. Öngörülemezlik Hâlinin (imprévision) Oluşumunda Gerekli Olan Koşullar  550
aa. Olumlu Koşullar  550
bb. Olumsuz Koşullar  551
aaa. Değişen Hâl ve Şartların Olağanüstü ve Objektif Nitelikte Olması  551
bbb. Değişen Hâl ve Şartların, Sözlenin Taraflara Yüklediği Edimler Arasındaki Dengeyi Aşırı Ölçüde Bozması  552
ccc. Sözleşmede veya Kanunda Değişen Hâl ve Şartlara İlişkin Bir Kaydın veya Hükmün Bulunmaması  554
ddd. Değişen Hâl ve Şartların Ortaya Çıkmasında İlgili Tarafın Kusurunun Bulunmaması  556
eee. Değişen Hâl ve Şartların, Taraflar Bakımından Önceden Tahmin Edilebilir ve Beklenebilir Nitelikte Olmaması  557
fff. Edimlerin Henüz İfa Edilmemiş Olması  557
B. Doktrinde Emprevizyon Teorisi  558
a. Tarafların İradelerine Dayalı Sübjektif Sistemler  558
aa. Clausula Rebus Sic Stantibus Teorisi  559
bb. Tasavvur Teorisi – Sözleşmenin Temeli Teorisi (la base du contrat)  559
cc. Sözleşmede Boşluk Teorisi (la lacune du contrat)  560
b. Kanuna Dayalı Olan ve Doğrudan Kanun Gereğinin Uygulanması veya Kanunda Öngörülen Şartın Kıyasen Uygulanmasına Dayalı Sistem  561
aa. Sonraki İfa İmkânsızlığı Teorisi  562
bb. Ahlâka Aykırılık Teorisi  563
cc. Hata Teorisi ve Dönme  564
dd. Gabin Teorisi  565
c. Hukukun Genel İlkeleri Doğrultusunda, Dürüstlük Kuralının Uygulanması  567
C. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Şartlarının Genel İlkesi  568
a. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Şartları  569
aa. Öngörülemez Nitelikte Dış Kökenli Olayın Sebep Olduğu Sonuç  569
bb. Sinallagmatik İlişkide, Karşılıklı Menfaat Dengesinin Bozulması  570
cc. Tarafların Karşılıklı Edimleri Arasında Oluşan Dengesizliğin Açıkça Aşırı Oranda Yüksek Olması Gereği  570
b. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Türleri  571
aa. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi  571
bb. Sözleşmenin Yeni Şartlara Uyarlanması  573
4. Konut Finansman Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları  574
A. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi)  574
a. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması  576
aa. Dövize Endeksli Kredi Sözleşmelerinde Uyarlama  577
bb. Sözleşmelerde Aşırı İfa Güçlüğü ve Uyarlama  582
aaa. Sözleşmenin Kurulması Sırasında Tarafların Öngöremedikleri, Sonradan Meydan Gelen Bir Olağanüstü Durumun Gerçekleşmesi  584
bbb. Olağanüstü Durumun, Borçludan Kaynaklanmaması Gereği  584
ccc. Sözleşmenin Başlangıcında Kurulan Dengenin Sonradan Bozulması  585
ddd. Borçlunun Borcunu Henüz İfa Etmemiş veya İfanın Aşırı Ölçüde Güçleşmesinden Doğan Haklarını Saklı Tutarak İfa Etmiş Olması  586
b. Borçlunun Hâkimden Sözleşmenin Yeni Koşullara Uyarlanmasını İstemesi veya Bu Mümkün Olmadığı Takdirde Sözleşmeden Dönmesi  587
aa. Sözleşmeden Dönme  587
bb. İşlem Temelinin Çökmesi ve Uyarlama Kapsamında, Birbirinden Farklı Üç Hâl  588
aaa. Aşırı İfa Güçlüğü Hâli  588
i. Bölücü Terör  593
ii. Devalüasyonlar  593
bbb. Tarafların Karşılıklı Edimlerinin İfası Arasında Dengenin Bozulması Hâli  594
ccc. Tarafların Sözleşme ile İzledikleri Amacın Boşa Çıkması Hâli  595
c. Uyarlamaya Konu Edilen Sözleşmenin Mahiyeti ve Kelepçeleme Sözleşmeleri  595
aa. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler  596
aaa. Dürüstlük Kuralına Uygunluk  596
bbb. Karşılıklı İyi ve Dürüst Davranışın Ölçüsü  597
bb. Güven İlkesine Dayanarak, Yazılı Hukukun Yetersizliklerini Gidermek  599
5. Âni Edimli ve Sürekli Edimli ve Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama  600
A. Sürekli Edimli Sözleşmelerde Uyarlama  602
B. Âni Edimli Sözleşmelerde Uyarlama  603
a. Uyarlama Dâvalarında Hâkimin İzleyeceği Temel Esaslar  608
b. Satış İşleminin Yapılmış ve İşlemin Sona Ermesi Hâlinde  609
C. Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama  611
IV. SORUMLULUĞU DARALTMAK VEYA KALDIRMAK YÖNÜNDEN  611
1. Esas Sözleşmeye Eklenen Bir Sorumsuzluk Anlaşması  613
A. Sorumsuzluk Anlaşmasının Hukukî Niteliği  613
B. Sorumsuzluk Anlaşmasının Etki Alanı  615
a. Sözleşme Özgürlüğü Yönünden  615
aa. Kamu Düzeninin, Tarafların İrade Özerkliğini, Toplum Yararı Açısından Düzenleyen ve Sınırlayan Bir Etken Olması Niteliği  616
bb. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırmasının Gerekliliği  617
cc. Sözleşmeler Alanında Kamu Düzenini Oluşturan, Uyulması Zorunlu Kurallar ve Yasaklayıcı Önlemlerin Özelliği  618
dd. Konu Edilen Sözleşmeye Özgü Şartlara Uyum Sağlanması Gereği  619
ee. Sözleşmeler Alanında Geçerli Kamu Düzeni Kavramındaki Gelişmeler  620
ff. İrade Özerkliğinin Giderek Daralması  620
b. Kamu Düzenine, Ahlâk ve Şahsiyet Haklarına İlişkin Hükümlerin Etkisi  621
aa. Âmir Hükümler ve Yedek Hukuk Kuralları  621
aaa. Alacaklının, Yapılan Sorumsuzluk Anlaşması Kapsamında, Kanunun Sağladığı Yararlardan Feragat Etmiş Olması  622
bbb. Kanunun Getirdiği Sınırlamalara, Devlet ve Toplum Dayanaklarından Esinlenerek Edinilen Değer Yargılarına Göre Tespit Yapılarak Ulaşılması  623
bb. Haksız Zarar Kıstası ve Sorumluluğun Bertaraf Edilmesi Şartının Hukukî Niteliği  624
aaa. Borçlunun Kasd veya Ağır Kusuru Şartının Müeyyidesi  624
bbb. Borçlunun Hafif Kusuru Şartının Müeyyidesi  625
ccc. Takdir Hakkını Kullanan Hâkime, Yedek Hukuk Kurallarını Âmir Hüküm Katına Çıkarma Olanağının Verilmesi  626
cc. Yardımcı Şahısların Borca Aykırılıklarından Doğan Sorumsuzluğun Hukukî Niteliği  627
aaa. Zarara Sebebiyet Verme ve Varsayılan Bir Kusur  628
bbb. Hâkimin Takdir Hakkına Müracaat İmkânının Bulunmaması  629
2. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşması  630
A. Haksız Fiilin İşlenmesinden Önce Verilen Rızanın Sorumluluğa Etkisi  631
a. Zarara Rıza Göstermenin Hukukî Niteliği  632
b. Sorumluluğu Daraltıcı Nitelikteki Şartların Geçerliliği Sorunu  633
aa. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşmasını Reddeden Görüş  634
bb. Haksız Fiiller Alanındaki Sorumsuzluk Anlaşmasını Sınırlamalarla Kabul Eden Görüş  635
aaa. Kıyas Yolu ile Uygulama  635
bbb. Zararın, Şahısvarlığına veya Malvarlığına Verilmesine Göre Yapılan Ayırım  635
B. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi  636
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde  636
aa. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması  636
bb. Hafif İhmâlin Bulunması  636
b. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde  637
3. Kanunlara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzenine Etkisi  637
A. Yasalara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzeni ile Doğrudan İlgisi  638
B. Objektif İyiniyet Kuralının, Hakkını Kullanan veya Borcunu İfa Eden Kişinin Karşısında Bulunan Kişilerin, Hukuka Olan Güvenlerinin Korunması İlkesine Üstün Yer Vermesi  640
a. Açık Hüküm Karşısında, Yorum Yapma Olanağının Gereksizliği  640
b. Kamu Düzeni ile İlgili Bir Konuda, Kuralın Yorumunu Yapılırken Yasanın Açıkça ve Kesinlikle Belirlediği ve Yasakladığı Durumlara Müdahale Edilememesi  643
V. KATASTROFİK HASARIN TAZMİNİ  644
1. Olağandışı Olayın Tanımlanması  646
A. Olağandışı Olayın Oluş Sebebi  647
a. Olayın Oluşum Sebebinin Âni Olma Niteliği  648
b. Olayın Oluşum Sebebinin Olağandışı Olma Niteliği  649
B. Olağandışı Olayın Meydana Getirdiği Zararın Boyutları  649
a. Doğan Zararın Olağanüstü Olma Niteliği  650
b. Olağandışı Olaydan Etkilenen Zarargörenlerin Çokluğu  651
c. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Maddî, Manevî ve Ekonomik Etkisi  652
2. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Giderilmesinin Yöntemleri  653
A. Hukuka Aykırılık Olmaksızın, Zarar Karşısında Sorumluluğu Üstlenmenin Amaçlan  655
a. Zararı Denkleştirme Amacı  655
b. Zararı Önleme Amacı  656
c. İhlâl Edilen Hakkın Devamını Sağlama Amacı  656
3. Kaim Değerlerin Alacaklıya Devri  657
A. Sorumluluk Hâlinde Sigorta Sözleşmelerinin İşlevi  659
B. Hayat Sigortaları ve Kazaya Karşı Sigortalar  660
a. Mâli Sorumluluk Sigortaları  660
b. Kural  661
c. İstisna  661
4. Hukuka Aykırı Olmayan Fiilden Doğan Sorumluluk ve Fedakârlığın Denkleştirilmesi İlkesi  663
A. Kamu Hukuku Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi  664
B. Medenî Hukuk Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi  665
a. Zorunluluk Hâllerinde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar  666
b. Komşuluk Hukukundan Doğan Hâllerde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar  666
c. Doğanın Etkisiyle Başkasının Taşınmazına Düşen Malların Takibinde Verilen Zarar  667
C. Tehlike Esasına Dayalı Sorumluluk ve Buna İlişkin Mevzuat  667
a. Beklenebilir Nitelikte Bir Zararın Âniden Doğması  668
b. İşletme Sorumluluğu  670
c. İşletme Dışı Sorumluluk  670
d. Âniden Meydana Gelen Zararın Hukuka Aykırılığı Sorunu  671
5. Konunun Güncelliği ile Hukukî ve Ekonomik Yönden Önemi  671
A. Toplumda Artan Tehlike Unsuru  672
a. Bireyin Tehlike Karşısında Artan Duyarlılığı  672
b. Konunun Hukukî Yönden Önemi  673
c. Konunun Ekonomik Yönden Önemi  674
B. Zarar Öncesi Tedbirleri  675
C. Zarar Sonrasının Etkileri  675
6. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylar ve Uygulama  677
A. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylardan Doğan Zararlar  677
a. Olağandışı Katastrofik Olayların Tekrarlanma İhtimali  677
b. Olağandışı Olayların Oluşum Özelliklerine Göre Ayırımı  678
c. Zarara Sebep Olan Olayın Doğmasına Neden Olan Etkene Göre Ayırım  678
aa. Doğa Etkeni  678
aaa. Âni Oluşumlu Olağandışı Olaydan Doğan Zarar  679
bbb. Olağandışı Önemde Bir Zarar  680
ccc. Doğadan Kaynaklanan Bazı Olağandışı Olaylar  681
bb. Teknik Etkenler  683
aaa. Kasd Unsuru Olmaksızın Meydana Gelen Riziko Zararı  683
bbb. Teknik Sebeplere Bağlı Olağandışı Kazalardan Doğan Zararlar  684
cc. İradî Etkenler  684
d. Zarara Sebep Olan Etkenin Hukukî Sorumluluk Yaratmaya Elverişli Olmasına Göre Ayırımı  684
aa. Uygun İlliyet Bağı Kapsamında Doğan Zarar  685
bb. Dolaylı ve Ara Sebeplere Dayalı Olağanüstü Zararlar  686
cc. İlliyet Bağını Kesen Sebepler Kapsamında Doğan Zarar  687
aaa. Zararı Meydana Getiren Sebep  688
bbb. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Bağımsız Olaylardan Doğan Olağanüstü Zararlar  689
ccc. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Doğan Olağanüstü Zararlar  689
B. Kişilerin Fiil ve Eylemleri ile Umulmayan Hâllerin Birleşmesinden Doğan Olağanüstü Zararlar  690
C. İfanın İmkânsızlığı  691
7. Hukukî Sorumluluk Alanı  693
A. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Alanında Bazı Somut Olaylarda Mücbir Sebep Uygulamaları  694
B. Borçlunun İspatlama Yükümlülüğü  695
a. İstisna (Eser) Sözleşmesinde  696
b. Hizmet Sözleşmesinde  698
aa. Sözleşmede Sayılan Özel Hâller  699
bb. 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre Zorunlu Hâller  700
8. Zararın Giderilmesi  700
A. Maddî Zararların Giderilmesi  701
B. Manevî Zararların Giderilmesi  702
C. Devletin Müdahalesi ve Sorumluluğu  703
a. Devletin Olağandışı Zarar Öncesi Sorumlulukları  703
b. Devletin Olağandışı Zarar Sonrası Sorumlulukları  704
aa. Nükleer Alanda  704
bb. Devletin Aldığı Tedbirlerden Doğan Zararlar  706
cc. Üreticilerin ve Tarım İşçilerinin Uğradığı Zarar  707
VI. SÖZLEŞMENİN KURULMASI ESNASINDA ÖNGÖRÜLEMEYEN SONRAKİ İFA İMKÂNSIZLIĞI VE MÜCBİR SEBEP  709
1. Mücbir Sebeplerin Oluşumu Hakkında Geliştirilen Teoriler ve Mücbir Sebebin Etkileri  712
A. Teoriler  713
a. Sübjektif Teori  713
b. Objektif Teori  715
c. Tehlike Teorisi  716
d. Sübjektif ve Objektif Teorilere Getirilen Yenilikler  717
B. Tarafların Sorumluluğu  718
a. Zarar  720
b. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay  721
c. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi  722
d. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması  722
C. Mücbir Sebebin Nisbî Bir Kavram Olma Niteliği  723
a. İfa İmkânsızlığı  724
b. İfa Güçlüğü  726
c. Manevî İmkânsızlık  727
2. Mücbir Sebeplerin Unsurları  728
A. Olayın Fiilen Gerçekleşmesi  728
a. Borca Aykırılığın Uygun Sebebi  728
b. Tabiattan, Sosyal veya Hukukî Etkenlerden Kaynaklanan Olay  729
aa. Tehlike Sorumluluğu Alanında  730
bb. Sözleşmeler Alanında  732
cc. Haksız Fiiller Alanında  732
B. Olayın, Davranış Normunun veya Borcun İhlâline Sebep Olması  732
a. İşletmenin Faaliyet Çevresi  733
b. İşletmeye Göre İç Kökenli Etkenler  734
C. Olayın Dış Kökenli Olma Niteliği  735
a. Olayın, İşletmenin Faaliyet Çevresi Dışında Olması  735
aa. İç Kökenli ve Dış Kökenli Olma Farklılığı  736
bb. Dış Kökenli Olayın Büyük Şiddet ve Yoğunluğu  737
b. İşletme Tehlikesi Sorumluluğu  738
D. Olay ile Sözleşmenin veya Davranış Normunun İhlâli Arasında Uygun İlliyet Bağının Bulunması  739
E. Olayın Kaçınılmazlık Niteliği (l’inévitabilité)  740
a. Kaçınılmazlık Unsurunun Özellikleri  740
aa. Kaçınılmazlığın Mutlaklık Niteliği  741
bb. Kaçınılmazlığın, Borçlunun Ekonomik Durumundan Bağımsızlığı  742
b. Olayın Kaçınılmazlığı İçinde Yer Alan Etkenler  742
aa. Olayın Önlenemezlik Niteliği (l’insurmontabilité)  742
aaa. Önlenemezliğin (insurmontabilité) Sübjektif Ölçülere Göre Belirlenmesi  743
bbb. Önlenemezliğin Objektif Ölçülere Göre Belirlenmesi  743
bb. Olayın Dayanılmazlık Niteliği (l’irrésistibilité)  744
cc. Olayın Öngörülemezlik Niteliği (l’imprévisibilité)  746
aaa. Olağanüstü Nitelikteki Olayın Öngörülemezliği  746
bbb. Tekrarlanan ve Süregelen Olağanüstü Olaylar  747
i. Bölücü Terör  747
ii. Devalüasyonlar  748
iii. Sözleşmenin Temelinden Çökmesi  748
ccc. Olayın Olağan Olmaması  749
i. Olayın, Belli Bir Süreden Beri Görülmemiş Olması  750
ii. Olayın Yoğunluğunun ve Süresinin İstisnai Boyutları  750
VII. SORUMLULUKTA TESELSÜL YÖNÜNDEN  753
1. Teselsül İlişkisinin, Teminat Arttırıcı Niteliği  756
A. Sözleşme Borçlarında Teselsül  756
a. Borçların Birbirlerinden Bağımsızlıkları  757
b. Müteselsil Borçlulukta İfa  757
B. Sözleşmenin Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesinden Doğan Tazminat Borcunda Teselsül  758
2. Akdî Teselsül Hükümlerinin, Haksız Fiiller Alanında Meydana Gelen Müteselsil Sorumluluk Hâllerine, Uygun Olduğu Ölçüde, Kıyasen Tatbik Edilebilirliği  758
A. Borçluların Durumu  759
B. Müteselsil Borcun Sona Ermesi  761
VIII. AVUKATLIK VEKÂLET SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA SORUMLULUK  761
1. Tüketici İşlemi Kapsamında, Vekâlet Sözleşmesi  761
A. Vekâlet Sözleşmesi  765
a. Müvekkilin, Avukatın Emeğinin Hak Ettirdiği Ücreti Ödemekle Yükümlü Olması  766
aa. Avukatlık Ücret Hakkı (Honorarium / Şeref Bedeli) ve Angarya Yasağı  766
bb. Vekâlet Veren, Vekilin, Vekâletin Gereği Gibi İfası İçin Yaptığı Giderleri Ödemekle Yükümlü Olmasının Şartları  769
B. Taraflar Arasında Geçerli Bir Vekâlet Sözleşmesi Bulunmalı ve Yapılan Masrafların Söz Konusu Vekâletnamenin Gereği Olması Gerekmektedir  770
C. Vekil Masraf Yapmış Olmalı ve Bu Masraf, Vekâletin İfası Yolunda, İsteyerek ve Bizzat Vekilin İradesi ile, Vekilin Kendi Malvarlığından Yapılmış Olması Gereğii  771
D. Vekâletin Gereği Gibi İfa Edilmiş Olması  772
a. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Yaptığı Masraf  774
b. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Uğradığı Zarar  776
2. Vekilin Vekâletten Azli veya İstifası  776
A. Avukatın Vekâletten Azli  777
B. Azil veya İstifanın Münasip Olmayan Bir Zamanda Gerçekleşmiş Olması Hâlinde, Diğer Tarafın Bundan Dolayı Uğradığı Zararı Tazmin Yükümlülüğü  781
a. Vekâletten Azil veya İstifaya, Bunların Haklı Nedenlere Dayalı Olup Olmamasına Göre Değişen, Farklı Sonuçlar  781
b. Avukatın Haksız Azli Hâlinde Ücretin Tamamının Ödenmesi ve Avukat Kusur veya İhmâlinden Dolayı Azledilmiş İse Ücretin Ödenmemesi  783
aa. Değeri Para ile Ölçülebilen Dâva ve İşler  783
bb. Avukatın Müvekkilinden Aldığı Vekâlet Ücreti ile Dâvayı Kaybeden Diğer Tarafa Yüklenen Ödeme  784
C. Vekilin, Müvekkil Tarafından Vekâletten Haksız Surette Azledilmesi  784
D. Vekilin, Vekâletten İstifa Etmesi  788
3. Ücretsiz Vekâletin Baro’ya Bildirilmesi Şartı  791
4. Meslekî Uzmanlığı Gerektiren İşlerde, Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı  792
A. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu  794
B. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi  795
a. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden Ulaşılan Objektif Kıstas  798
b. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden ve Uzmanlık Gerektirmesine Göre Ulaşılan Sübjektif Kıstas  798
5. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı  799
A. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi  800
a. Vekilin, İşi Sadakatle ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti  800
b. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti  802
c. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti  804
d. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti  805
B. Vekilin, Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  805
IX. SAĞLIK HUKUKUNDA VEKÂLETİN GEREĞİ GİBİ İFASI  809
1. Sağlık Personelinin, Vekâlet Akdi Gereği Olarak, Tedavinin Gerçekleştirilmesinde, Zaman ile Bağlı Olmaması ve Sonuç Rizikosunu Yüklenmemesi  810
A. Vekâletin Özenle Uygulanması  811
B. Sağlık Çalışanlarının, Hastayı “İyileştirme” Sonucuna Ulaşmalarının Zorunlu Sonuç Olmaması  812
C. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Hizmet Sözleşmesinden Farklılığı  813
a. Sağlık Personelinin, Mesaisini Belli Saatlerde, Belirsiz Sayıda Hasta Tedavisi İçin, Bir Özel Hastaneye Hasretmesi  814
b. Sağlık Personelinin, Hastayı, Bağımsız Surette Tedavi Etmesi  814
D. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Eser (İstisna) Sözleşmesinden Farklılığı  815
a. Vekâlet Sözleşmesinde Zımnî Kabul Unsuru  816
aa. Sözleşmenin Kurulduğu Yönünde Bir Kesin Karinenin Oluşması  817
bb. Sağlık Personelinin, Kendisine “Tevdi Edilen İşi Görmek Hususunda Resmî Sıfatı” Taşıması  817
b. Sağlık Personelinin Zımnî Kabulü  818
c. Hastanın Zımnî Kabulü  819
2. Sağlık Personelinin, Hastaya, Belli Bir Yönde Faaliyet Göstermeyi Taahhüt Etmesi  820
A. Sağlık Personelinin, Ücret Almaksızın İşgörme Serbestisi  820
B. Maddî Fiillere İlişkin Vekâlet Sözleşmesinden Cayma (Dönme) ve Azil  820
C. Sağlık Personeline Tanınan Maddî Fiillere İlişkin Yetkinin Şekil Unsuru  821
a. Sağlık Personelinin, İşgörmeye İlişkin Bir Borcu Üstlenmesi  822
b. Hastaya veya Hasta Yakınlarına İmzalattırılan Yetkilendirme Belgesi  822
aa. Hastadan, Bilgilendirilmek Suretiyle, İzin Alınması  823
bb. Fiil Ehliyetinden Yoksun Olanlar Hakkında  823
3. Açlık Grevi Yapan veya Ölüm Orucu Tutanlar Hakkında  824
A. Sağlık Personeli ile Hasta Arasında Kurulan Vekâlet İlişkisinin Kapsamı  824
a. Sağlık Personelinin, Vekâletsiz İşgörme Kapsamına Giren, İzinsiz Müdahalesi  825
b. Sağlık Personelinin, Vekâlet İlişkisi Kapsamında Öngörülen Sınırları Aşması  825
B. Hukuka Uygun Bir Amaca Dönük Müdahale  826
C. Sağlık Personelinin Müdahalesinin Sınırlarının Sözleşme ile Tespiti  826
D. Sağlık Personelinin (Vekil) Borçları  828
a. Taraflar Arasında Kurulan Güven Duygusu  828
aa. Sağlık Personelinin İşini Sadakat ve Özenle İfa Etmesi  829
bb. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar ve Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar  829
aaa. Sağlık Personelinin Sadakat Borcu  830
bbb. Sağlık Personelinin Sözleşme Esnası ve Sözleşme Sonrası Sadakat Yükümlülüğü  830
ccc. Sözleşme Esnası Koruma Borçlarının Nitelikleri  831
b. Özen ve Sadakat Yükümlerinin, Tedavi Amaçlı Aslî Edime Olumlu Etkisi Nispetinde, Sözleşme İlişkisi Kapsamına Girmesi  831
c. Özen ve Sadakat Yan Yükümlerinin Bağımsız Surette Dâva Konusu Edilememesi  831
d. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  832
aa. Hastanın Sağlık Menfaati ile, Sağlık Personelinin Ücret Menfaatlerinin Bağdaştırılması  832
bb. Sağlık Personelinin Verdiği Tedavinin, Hastanın Yararı Yönünde Sürdürülmesi  833
aaa. Sağlık Personelinin, Sadakat Borcu Gereği Olarak, Hastanın Sırlarını Saklamasına İlişkin Yükümlülüğü  834
bbb. Gizli Tutulması, Hastanın Yararına Olan Özel Durumlar  836
ccc. Açıklanması Gerekli Olan Unsurlar  836
e. Sağlık Personelinin Hasta Hakkında Edinmiş Olduğu Bilgileri, Hastanın Sağlık Menfaati Kapsamında Etkili Olabilecek Kimselerle Sınırlı Kalmak Kaydıyla Açıklaması  837
aa. Sağlık Personelinin, Kamu Düzeni ve Menfaatleri Açısından Hastasının Sırlarını Açıklaması Mecburiyeti  837
bb. Sağlık Personelinin Tanıklıktan Kaçınabileceği Durumlar  838
cc. Sağlık Personelinin, Hastaları ve Bunların Yakınları Hakkında Öğrendikleri Bilgileri Açıklamaları Hakkında Yasaklama  838
dd. Sağlık Personelinin, Görülen Dâvada, Hastasının Muvafakat Vermediği Durumlarda, Tanıklıktan Kaçınabilmesi  838
f. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışından Doğan Sorumluluğu  839
aa. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışının, Hastasının Kişilik Haklarına Saldırı Niteliğinde Olması  839
bb. Sağlık Personelinin Hastasının Sırlarını veya Gizlilik Alanını Açıklamasına Dayalı Olarak Meydana Gelen Akdî Sorumluluk ile, Akit Dışı Sorumluluğun Yarışması  840
Sonuç  843
Bibliyografya  857
Kavramlar Dizini  879
 


Zeynep Dönmez ...
Kasım 2018
55.00 TL
Sepete Ekle
Hilal Daver
Kasım 2018
30.00 TL
Sepete Ekle
Fatih Birtek
Ekim 2018
58.00 TL
Sepete Ekle
İlhan Helvacı
Ekim 2018
40.00 TL
Sepete Ekle





 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Yedinci Baskıya Önsöz  9
Altıncı Baskıya Önsöz  11
Beşinci Baskıya Önsöz  13
Dördüncü Baskıya Önsöz  19
Üçüncü Baskıya Önsöz  21
Önsöz  25
Kısaltmalar  49
Giriş  53
Birinci Bölüm
FARKLI İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLARIN
ÇEŞİTLERİ VE HUKUKÎ NİTELİKLERİ
§ 1. BORÇ KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ  57
I. BORÇ İLİŞKİSİNİN GENEL ÇİZGİLERİ  57
1. Alacak/Borç İlişkisi Etkenlerinin Nitelikleri  57
A. Sübjektif Niteliği  58
B. Nisbî Niteliği  58
C. Tasarruf Yetkisi Sağlama Niteliği  59
2. Alacağın Konusu: Edim  59
II. BORÇ KAYNAKLARI  60
1. Kanundaki Sınıflandırma  61
2. Borcu Meydana Getiren İlişkilerin Türüne Göre Sınıflandırma  63
A. Normal İlişkilerden Doğan Borçlar  64
a. Hukukî İşlemler  65
aa. Sözleşmeler  67
bb. Tek Taraflı Borçlanma Vaâdleri  68
b. Hukukî İşlem Benzeri İlişkiler  71
aa. Vekâletsiz İşgörme  71
bb. Zarurî Sebepler  72
cc. Fiilî Sözleşme İlişkileri  73
c. Belli Bir Topluluğa Karşı Varolan Bağımlılıktan Doğan İlişkiler  73
aa. Üyeler ile Topluluk Arasındaki İlişkiler  74
bb. Üyeler Arasındaki İlişkiler  74
B. Çarpık İlişkilerden Doğan Borçlar  74
a. Zararın Giderimini Gerektiren Fiiller  74
aa. Haksız Fiiller  75
bb. Kusursuz Sorumluluk Yaratan Fiil ve Davranışlar  75
cc. Sözleşme Öncesi Kusurlu Davranışlar  77
dd. Borcun Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesi  81
aaa. Satılan Şeyin Taşıdığı Ayıbın, Hileli Bir Davranış ile Alıcıdan veya İş Sahibinden Saklanması  86
i. Satıcının veya Müteahhidin Hileli Davranışının Mahiyeti  87
ii. Ayıbın Hile ile Gizlendiği Sonucuna Ulaşılabilmenin Şartı  88
iii. Müteahhidin Kasden Sakladığı Ayıplar  89
iv. Satıcı, Satılanın Ayıbını Alıcıdan Hile ile Gizlemesi  90
v. İlgili Zamanaşımı Süreleri  91
bbb. Yalan Beyanlara Dayalı Açıklamaların, Hukuka Aykırılık Teşkil Etmesi  92
ccc. Yanlış Beyan ile, Yalan Beyan Arasındaki Farklılık  93
ddd. Kanunkoyucunun, Ayıbın Hile ile Gizlenmesi Karşısında Başvurduğu Düzenlemeler  93
eee. Muhatabı Aldatmaya Dönük Bir Hile ile Gizleme  96
b. Sebepsiz İktisaptan Doğan Borçlar  96
§ 2. FİİLÎ İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  97
I. SOSYAL İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  99
II. ŞAHIS BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDEN VEYA KATILMADAN DOĞAN BORÇLAR  103
III. TİPİK SOSYAL DAVRANIŞTAN DOĞAN BORÇLAR  106
§ 3. EDİM BORÇLARINDAN BAĞIMSIZ BORÇ İLİŞKİLERİ  108
I. EDİME YAKINLIĞI DOLAYISI İLE ZARARA UĞRAYANLARA KARŞI MEYDANA GELEN SORUMLULUĞUN HUKUKÎ NİTELİĞİ  111
1. Tazminat Talep Etme Hakkını Sınırlayan Hukukî İlkeler  111
A. Haksız Fiil Sorumluluğu Açısından  113
a. Genel İlkeye Getirilen İstisna  115
b. Akdî Sorumluluk ile Haksız Fiil Sorumluluğunun Yarışması  119
B. Akdî Sorumluluk Açısından  121
a. Hukukî Menfaatin Yer Değiştirmesi Teorisi  122
aa. Vasıtalı Temsil  123
bb. Hasarın Üçüncü Kişiye Geçtiği Durumlar  124
cc. Üçüncü Şahsa Ait Bir Şeyin Zilyedliğinin Devredildiği Sözleşmeler  125
dd. Zincirleme Sözleşmeler  126
b. Üçüncü Şahsı Koruyucu Etkili Sözleşme  127
aa. Üçüncü Şahıs Lehine Şart Müessesesine Başvurmak İmkânı  132
bb. Diğer Hâller  133
2. Üçüncü Şahsın Zararının Giderilmesine İlişkin Yöntemler  134
A. Tazminat Kapsamının Belirlenmesi  135
a. Tazminat Miktarının, Zarara Uğrayan Şeyin Objektif Değerine Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135
b. Tazminat Miktarının, Olağan Ölçüler İçinde Kalan Rizikoya Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135
c. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Belli Olması Gereğine İlişkin Görüş  135
d. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Bilinmesine İhtiyaç Bulunmadığına İlişkin Görüş  136
B. Zararın Giderimini Talep Etmeye Yetkili Olan Kimseler  136
a. Uygun İlliyet Kuralının, Sorumluluğun Sınırlandırılmasındaki Yetersizliği  137
b. Hukuka Aykırılık Bağı  138
aa. Hukuka Aykırılık Bağının Geniş Kapsamlı Görünümü  141
bb. Hukuka Aykırılık Bağının Dar Kapsamlı Görünümü  141
cc. Hukuka Aykırılık Bağının, Haksız Fil Sorumluluğunu ve Akdî Sorumluluğu Sınırlandırması  141
C. Tazminat Talebinin, Zarar Gören Üçüncü Şahsa Doğrudan Tanınması  142
a. Zararın Hangi Şartlar Altında Giderilebileceğinin Tespiti  143
b. Edime Yakınlığı Dolayısı ile Zarar Gören Üçüncü Şahıslar  144
c. Çözümün Akdî Sorumlulukta Bulunması  144
aa. Zarargören Üçüncü Şahsın, Borçlunun Kusurunu İspatlamak Durumunda Olmaması  145
bb. Sorumsuzluk Şartının, Akdî Sorumluluk ile Çözüm Yoluna Getirdiği Olumsuzluklar  146
cc. Zamanaşımı Konusunda Yetersizlikler ve Sorunun Akdî Sorumluluk Kapsamının, Sözleşmeye Taraf Olamayan Üçüncü Şahısları da İçine Alacak Biçimde Genişletilmesi ile Sağlanması  147
dd. Diğer Görüşler  148
II. SÖZLEŞME ÖNGÖRÜŞMELERİNE GİRİŞMEKTEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ  149
1. Hukukî İşleme Bağlayan Teoriler  153
A. Sözleşme Görüşü  153
a. Kurulacak Sözleşme Görüşü (Amaç Sözleşme Teorisi)  153
b. Örtülü Sözleşme Görüşü  156
c. Sözleşme Öngörüşmelerinden Doğan Sorumluluğa, Karma Bir Nitelik Veren Seçmeci Görüş  157
aa. Haksız Fiil Kavramının, Hukuk Sistemimizde Geniş Kapsamlı Olmasının Yararları  158
bb. Geniş Kapsamlı Haksız Fiil Kavramı Vasıtası ile Dürüstlük Kurallarının İhlâl Edilmesinin, Hukuka Aykırılığı Tespit Etmekte Yeterli Olması  160
cc. Sözleşme Öncesi Borçlarının, Davranış Yan Borçlarından Kaynaklanması  161
B. Tek Taraflı Hukukî İşlem Görüşü (Giriş Teorisi)  162
2. Haksız Fiile Bağlayan Teoriler  163
A. Genel Çizgileri  163
a. Kimseye Zarar Vermeme, Davranışlarda Gerekli Özeni Gösterme ve Güveni Sarsmama Yükümlülüğü  164
b. Sözleşme Öncesi Olayları  165
B. Görüşün, Kurulan Sosyal İlişki Teorisi Karşısında Beliren Yetersizlikleri  165
a. Culpa in Contrahendo’nun, Sözleşmenin Hazırlanması ve Kurulması Safhalarının Ötesine Geçen Konumu  165
b. Öngörüşmelere Taraf Olanların Uğradığı Zararı Gidermeye Yönelik Culpa in Contrahendo Sorumluluğu  166
3. Sözleşme Benzeri Bir İlişkiye Bağlayan Teoriler  167
A. Kanundan Doğan Borç İlişkisi  168
a. Kanundan Doğan Borç Teorisinin Yetersizlikleri  170
b. Haksız Fiil ve Akdî Sorumluluğun Telâhuku  170
c. Genel Davranış Borcunun, Gerçek Bir Kanunî Borç İlişkisine Dönüşmesi  172
d. Sözleşme Öncesinin Kendine Özgü Yapısı ve İlişkinin Bireyselliği Nedeniyle Akdî Niteliği  173
e. Varsayıma Dayanan Bir Sözleşme İlişkisi Yerine, Kanundan Doğan Borç İlişkisinin Benimsenmesi Gereği  174
B. Özen Borcunun Yerine Getirilmeyişi  174
a. Dürüstlük İlkesinin, Öngörüşmeleden Doğan Sorumluluğun Kaynağı Olması  175
b. İfa Edilmeyen Öngörüşmeler Borcunun, Henüz Kurulmamış Olan Sözleşme Borcundan Farklılığı  175
4. Öngörüşmelerden Doğan Borcun Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  176
A. Kanundan Doğan Bir Borcun İfa Edilmemesi  176
a. Sözleşmeden veya Kanundan Doğan, Her Türlü Borcun İfa Edilmemesi Sorununa Çözüm  177
b. Borç İlişkisinin Kurulmasına Değil, İfa Edilmemesine İlişkin Kuralların Uygulanması  177
B. Sonuçları  178
a. Öngörüşme Fiil ve İşlemlerinin Bağımsızlığı  178
aa. Genel Nitelikteki Bir Ödevin İhlâlinden Doğan, Haksız Fiil Sorumluluğu  179
bb. Öngörüşmelerin, Genel Nitelikteki Davranış Yan Borcu Olma Niteliği  179
b. Öngörüşmelerden Doğan Haksız Fiil Unsurları  180
aa. Fiil veya Çekinme  180
bb. Hukuka Aykırılık  181
aaa. Kanunun veya Hukukun Temel İlkelerinin İhlâl Edilmesi  182
bbb. Bir Hakkın İhlâl Edilmesi  183
ccc. Ahlâk Kurallarının İhlâl Edilmesi  183
cc. Zarar  183
dd. Uygun İlliyet Bağı  184
ee. Kusur  184
III. MESLEKÎ UZMANLIĞI GEREKTİREN İŞLERDE, ÖZEN BORCUNUN TARZI VE KAPSAMI  185
1. Avukatların Özen Borcu  185
2. Mimarların Özen Borcu  186
3. Hekimlerin Özen Borcu  188
A. Hasta ile Hekim ve Hastane Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Genel Görüntüsü ve Yönü  192
a. Hasta ile Hekim Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Niteliği  193
b. Hekimin, Kendi Kusurundan Doğan Sorumluluğu  195
B. Mahkemelerde Görülen Tıbbî Konulu Dâvalar  196
a. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İlk Amacı Kapsamında, Zarargörenin Zararının Olabildiğince Giderilmesi  196
b. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İkinci Amacı Kapsamında, Tıpta Yanlış Uygulama veya Beceri Eksikliğine Dayalı Uygulamaların Tekrarının Engellenmesi  196
C. Hekimin, Başkasının Fiilinden Doğan Sorumluluğu  197
D. Hekimin Müdahalesinde Kullandığı Araç, Gereç ve Ürünlerden Doğan Sorumluluğu  197
a. Güvenli Ürün  198
b. Tehlikeli Ürün  198
c. Çocuk Fizyolojisinin Gereksinimleri  199
d. Hastaya Sağlanan Kan Ürünleri  200
e. Dâvalının Kusursuzluğunu İleri Sürmesi Mümkün Olmadığından, Kazanılan Dâva  200
f. Hâkimin, Manevî Tazminatın Miktarını Tâyin Etmesinde Yöntem  202
E. Tıpta Yanlış Uygulama ve Tıpta İstenilmeyen Sonuç  204
a. Hekimin Tedavi Sırasında Standart Uygulamayı Yapmaması, Beceri Eksikliği veya Hastaya Tedavi Vermemesi ile Meydana Gelen Zarar / Malpractice  205
b. Hekimin, Tecrübesi ve Uzmanlığının Dışında Bir Diğer Alt Uzmanlık Alanında Müdahaleye Girişmesi  205
c. Sağlık Personelinin ve Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının, Zorunlu Meslekî Mâlî Sorumluluk Sigortası Yaptırmaları Gereği  206
d. Maddî Olguların Saptanmasına İlişkin Ceza Mahkemesi Kararlarının, Hukuk Hâkimi Yönünden Bağlayıcılığı  208
e. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  209
F. Akdî Sorumluluk Etkenlerinin Ayrı Ayrı Tespiti  211
a. Dâvalı Hastane ve Hekim Açısından  212
b. Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  212
c. Hekimlik Sözleşmesi İlâveli, Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  213
d. Hastane Başhekimi ve Müdahalede Bulunan Hekim Açısından  213
e. Hekimin Sadakat ve Özen Gösterme Borcu  214
aa. Sadakat Borcu  215
aaa. Gizli Bilgi (Information Confidentielle)  216
bbb. Açıklamanın, Kişinin Menfaatinin Üzerindeki Toplum Menfaatine Uygunluğu  216
bb. Özen Gösterme Borcu  217
aaa. Hastayı Aydınlatma Borcu  218
bbb. Teşhis Koyma Konusunda, Özen Yükümlülüğü  219
cc. Dâvalıların Kusurlarının, Dâvacı Tarafından İspatlanması Gereğinin Bulunmaması  220
dd. Sözleşmenin İhlâl Edilmesi ile, Hastanın Uğradığı Zararlar Arasında Uygun İlliyet Bağı  220
ee. Hastaların, Önceden Öngörülemeyen Durumlar Hakkında Bilinçlendirilmeleri  220
4. Tıbbî Müdahaleden Doğan Hukukî ve İdarî Sorumluluk Türlerinin Yakınlaştırılması  221
A. Hastanın Güvenliğinin Sağlanmasına Dönük Sonuç Borcundan Doğan Sorumluluk  224
a. Hastaya Sağlık Personelinin Kusuru ile Verilen Bedensel veya Ruhsal Bütünlüğe İlişkin Zararlar  225
b. Ağır Kusur Şartı Yerine, Tıbbî Uygulama Kusurunun Tespiti  227
c. Tıbbî Müdahalenin, Yapısı Dolayısıyla Taşıdığı Zarar Verici Bir Riziko ve Kusursuz Sorumluluk Hâli (risque spécial ou exceptionnel)  228
d. Hastanın Aydınlatılması ve Aydınlatılmış Onamının Alınması (consentement éclairé)  229
B. Kamu Sağlık Kurumlarında Kusursuz Sorumluluk Hâllerinin Gelişmesi  231
a. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartı  232
b. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartının Sınırlandırılması ve Daraltılması  234
c. Hekimin Hastane Dışında, Özel Sektör Sorumluluğu  235
aa. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Kapsamında Özen Gösterme Yükümlülüğü  235
bb. Hekimin Özen Gösterme Borcuna Eklenen Sonuç Borcu ve Hastanın Güvenliğini Sağlama Borcu  237
C. Koruyucu Tıp ve Hastalık Hâlinde Sağlanan Tıbbî Yardım Çeşitleri ve Uygulayıcı Meslek Gruplarının İşlevi ve Sorumlulukları  237
a. Hekim  239
b. Diş Hekimi  241
c. Eczacı  242
d. Fizyoterapist  243
e. Klinik Psikolog  244
f. Odiolog  245
g. Diyetisyen  245
h. Dil ve Konuşma Terapisti  246
i. Podolog  246
j. Sağlık Fizikçisi  246
k. Hemşire  247
l. Sosyal Hizmet Uzmanı  248
m. Ebe  248
D. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi  249
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde  249
b. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  250
c. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması  252
d. Hafif İhmâlin Bulunması  252
E. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde  253
a. Sağlık Personelinin Sadakat Borcundan Doğan Yükümlülüklerinin Sürekliliğine Karşı, Özen Yükümlülüğünün Müdahale ile Sınırlı Olması  253
b. Sağlık Profesyonelinin Özen Borcu  254
İkinci Bölüm
BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN HUKUKÎ SONUÇLAR
§ 4. SÖZLEŞMEYE DAYALI ŞARTLI EDİM BORÇLARI  263
I. TÂLİ BORÇLAR  263
1. Sözleşmenin, Amacına Uygun Surette İfa Edilmesi Gereği  265
2. Yan Borçlara Aykırılığın, Sözleşme İlişkisine Etkisi  266
A. Sözleşmenin Gereği Gibi İfa Edilmediği Def’i  268
a. Cins Borçlarında, Borçlunun İfası ile Ortaya Çıkan Edimin Sonuçları  268
b. Parça Borçlarında, Ayıpsız Bir Edimin İfa Edilmesi  269
aa. Ayıplı Bir İfanın, Geçerli Bir İfa Olarak Kabul Edilebileceği Görüşünün Reddi  270
bb. Tarafların İradelerine Uygun Olmayan İfanın, Ayıplı Sayılması  270
B. İfada Beliren Nitelik Eksiklikleri  272
a. Malın, Maddî, İktisadî ve Hukukî Nitelikleri  272
b. Kötü İfa Hâllerine Karşı, Satıcı ve Alıcı Arasında Akdî Tekeffül  273
aa. Satıcının, Tek Taraflı Bir Hukukî İşlemle Borç Altına Girmesi  273
bb. Satıcının Tasavvur Açıklamasına Karşı, Kanundan Doğan Tekeffül Borcu  274
C. Gereği Gibi Olmayan İfa ile Yanlış İfa Ayırımı  274
a. Parça Borçlarında, Yanlış İfa  275
b. Cins Borçlarında, Yanlış İfa  278
c. Edim Borcunun, Teslim Edilen Şeye İlişkin Olup Olmadığı Kıstası  281
aa. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşıladığı ve Ayıplar Taşıdığı Hâller  281
bb. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşılamadığı Hâller  282
aaa. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olması Hâli  283
bbb. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olmaması Hâli  283
3. Ayıba Karşı Tekeffülün, Borç Olma Niteliği  283
A. Satın Alınan Şeyden Beklenen Değer ve Yarar Unsurları  287
B. Sözleşmenin Kuruluş Amacına Etkili, Belli Bir Niteliğinin Taşıdığı Ayıp  288
II. TEMEL BORCUN İFA EDİLEMEMEKLE, TAZMİNAT BORCU NİTELİĞİNİ ALMASI  289
1. Akdin Müsbet İhlâli Nedeniyle Meydana Gelen Sorumluluğun Hukukî Niteliği  289
2. Gereği Gibi İfa Edilmeyen Yan Edim Borçları ile Yan Borçlar  290
3. Tarafların Dürüstlük Kuralına Uyma Borçları  294
§ 5. SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇLAR  296
I. İFA MENFAATİ AMAÇLI BAĞIMSIZ BORÇLAR  297
1. Aslî Edimler  298
A. Teslim Etme Borçları  302
a. Parça Borcu  303
b. Cins Borcu  304
B. Hukukî İşlem Yapma Borçları  305
C. Yapma Borçları  305
D. Yapmama Borçları  306
E. Katlanma Borçları  307
2. Yan Edimler  307
A. Kanundan Doğan Yan Edimler  310
B. Sözleşmeden Doğan Yan Edimler  312
a. Sözleşme Özgürlüğü  312
aa. Sözleşme Yapma Özgürlüğü  313
bb. Sözleşmenin Şeklinde Özgürlük  313
cc. Sözleşmenin Tipinde, Konusunda ve Düzenlenmesinde Özgürlük  313
b. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları  314
aa. Kanunun Sınırlamaları  314
bb. Genel İşlem Şartlarının Etkisi  316
aaa. Genel İşlem Şartları Açısından Tüketicinin Konumu  320
bbb. İşletmeler Eliyle Önceden Hazırlanan Genel İşlem Şartlarının Hukukî Niteliği  323
i. Norm Teorisi  327
ii. Sözleşme Teorisi  328
iii. Muafiyet ve Özel Kuralın, Genel İşlem Şartlarındaki Kuraldan Önce Uygulanması  328
ccc. Genel İşlem Şartlarının Geçerliliği ve Tüketici Açısından Yararları  331
i. Ahlâka Aykırılık Görüşü  337
ii. Gabin Görüşü  338
iii. Sosyal Devlet ve Eşitlik İlkesi Görüşü  340
iv. Dürüstlük İlkesinin Uygulanması Görüşü  340
iv/1. Açık Olmama Kuralı ve Müteşebbis Aleyhine Yorum İlkesi  344
iv/2. Şaşırtıcı ve Alışılmamış Kayıtların Kabul Edilememesi (Olağandışı Kuralların Geçersizliği) İlkesi  345
iv/3. Olayın Özelliklerinden Soyutlanarak Yorum ve Uygunsuz Biçimde Zarar Verici Şartların Geçersizliği İlkesi  346
ddd. Kelepçeleme Sözleşmeleri  349
C. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler  350
a. Dürüstlük Kuralına Uygunluk  350
b. Hukuk Kuralının Taşıdığı Amaç Kıstası  354
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünden Doğan Haklara Etkisi  355
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemden Doğan Haklara Etkisi  356
c. Dürüstlük Kuralının Uygulanması  357
aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünün Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  358
bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemin Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  359
d. Dürüstlük Kuralının Işığında, Yan Edimler  362
aa. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilebilirlik Niteliği  363
bb. Çeşitleri  365
aaa. İletme Borçları  365
i. Bildirme (İhbar) Borçları  365
ii. Bilgi ve Hesap Verme Borçları  369
iii. Danışma, Bilgilendirme, Kontrol Sözleşmelerinden Doğan Borçlar  370
iv. Bankacılık Sözleşmeleri  371
bbb. Bağımsız Kaçınma Borçları  372
II. BAĞIMLI YAN BORÇLAR  373
1. Özellikleri  376
A. Dürüstlük Kuralının Borç Kurucu Niteliği  376
B. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilemezlik Niteliği (İfa Dâvası)  378
C. Somut Zarar Kıstası  379
2. İşlevleri İtibariyle Çeşitleri  381
A. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar  381
a. Hazırlama ve Sağlama Borçları  383
aa. Bir İşgörmeye İlişkin Borç  386
aaa. Sadakat Borcu  387
bbb. Edimin, Zamanında Hazırlanması Borcu  389
i. Teslim Süresi Belli Olan İşlerde  389
ii. Teslim Süresi Belli Olmayan İşlerde  391
ccc. İşi Bizzat Yapmak veya Kendi Yönetimi Altında Yaptırmak Borcu  392
bb. Bir Şey Vermeye İlişkin Borç  394
aaa. Edim Sonucunu Teslim Borcu  394
i. İş Sahibinin Fiilî Hâkimiyetinin Sağlanması Borcu  394
ii. Satılanın, İfa Yerinden Başka Yere Gönderilmesi Borcu  396
bbb. Ayıba Karşı Tekeffül Borcu  398
i. Eserin, Tamamlanarak Teslim Edilmiş Olması Gereği  399
ii. Eserin, Ayıplı Olması Gereği  399
ii/1. Zikr ve Vaâdolunan Vasıflardan Doğan Tekeffül Borcu  399
ii/2. Lüzumlu Vasıflardan Dolayı Tekeffül Borcu  400
iii. İş Sahibinin, Muayene ve İhbar Külfetlerini Zamanında Yerine Getirmiş Olması Gereği  402
b. Koruma (Muhafaza) Borçları  403
aa. Satım Sözleşmesinde  404
aaa. Satıcının, Satılanı Saklama ve Koruma Borcu  404
bbb. Alıcının, Başka Yerden Gönderilen Şeyi Saklama Borcu  405
ccc. Alıcının, Satılanın Tesliminden Önce Yapılan Muhafaza, Bakım ve İdame Masraflarını Ödeme Borcu  406
ddd. Alıcının, Satılan ile İlgili Masraflara Katlanma Borcu  407
bb. Kira Sözleşmesinde  407
aaa. Kiralayanın Teslim ve Muhafaza Borcu  407
i. Teslim Borcundan Doğan Yan Borçlar  407
ii. Ayıba Karşı Tekeffül Borcundan Doğan Yan Borçlar  408
bbb. Kiracının, Kiralananın Özünü Muhafaza Etme Borcu  410
c. Açıklama Yapma Borçları  411
aa. Kapsamı  411
bb. Yanıltıcı Açıklamaların, Kusur Etkenine Eşdeğer Olma Niteliği  414
d. Borçlunun ve Alacaklının İşbirliği Yapma Borçları  417
aa. Alacaklının Temerrüdü veya İşin Kabulünde Temerrüd Hâlleri  418
aaa. Alacaklının Temerrüdünde, Usûlüne Uygun Bir İfa Önerisinin, Haklı Bir Nedene Dayanmaksızın Reddedilmesi  419
bbb. Muhatabın Temerrüdünün, Keşide Edilecek İhtarname ile Gerçekleşmesi  420
ccc. Aidiyeti Münâzaalı Alacağın Tediyesinden İmtina ve Tevdi  420
i. Tevdi Edilebilecek Şeyin, Tevdi Edilmeye Müsait Şeylere İnhisar Etmesi  422
ii. Tevdii Mümkün Olmayan Şeyin, Satılması  422
iii. Yapma Borçlarında, Sözleşmeden Dönme Hakkı  423
iv. Yapmama Borçlarında, Sözleşmeden Dönmenin Mümkün Olmaması  426
ddd. Alacaklı Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  426
i. Alacaklının Temerrüdünün, Borçluyu, Ödemezlik Def’ine Karşı Koruması  428
ii. Edim ve Karşı Edim Hasarının, Temerrüde Düşen Alacaklıya Yüklenmesi  429
bb. Borçlunun Temerrüdü  431
aaa. Temerrüd İhtarının Hukukî Niteliği  431
bbb. Temerrüd İhtarının Gerekli Olmadığı Durumlar  431
ccc. Borçlunun Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  431
i. Borçlunun Temerrüdüne Rağmen, Borcun Sürmesi  432
ii. Borçlunun Mücbir Sebep ve Umulmayan Hâller Vukuunda, Sorumluluğunun Sürmesi  433
ii/1. Zarar  436
ii/2. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay  436
ii/3. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi  437
ii/4. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması  438
iii. Geçmiş Günler Faizi  439
iii/1. Faiz Borcunun Kaynağı  439
iii/2. Faizin Hukukî Niteliği  440
iii/3. Sermaye Faizi ve Temerrüd Faizi  441
iii/4. Akdî ve Kanunî Sermaye Faizi  441
iii/5. Temerrüd Faizi ve Oranları  442
iii/6. Yabancı Para Borcunda Faiz  443
iii/7. Temerrüd Faizi Oranının Aşırılığı İtirazı  444
ddd. Borçlunun Temerrüdünün Sona Ermesi  446
B. Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar  446
a. Koruma Yan Borçlarının Nitelikleri  446
aa. Sözleşme Kurma Amacına Dayalı Sosyal İlişki  447
bb. Koruma Borçlarının, Sözleşme İlişkisi Bünyesine Yansıması  448
cc. Dürüstlük Kuralından Doğan Koruma Borçlarının Etki Alanı  449
b. Çeşitleri  450
aa. Sözleşme Öncesi Koruma Borçları  450
bb. Sözleşme Esnası Koruma Borçları  453
aaa. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu  455
i. Özen Borcunun, Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Yetersiz Kaldığı Durumlarda, Gerekliliği  455
i/1. Keşif Bedelinin Tecavüzüne Dayalı Olarak Sözleşmeden Dönme  456
i/2. Meslekî Norm, Teknik Şartnâme, Standardizasyon Normları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnâmesi  460
i/3. Uluslararası İhale Kapsamında FIDIC Şartnâmesi  460
ii. Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı  461
bbb. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu  464
i. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi  464
i /1. Kuraldan Çıkarılan Objektif Kıstas  466
i /2. Kuraldan Çıkarılan Sübjektif Kıstas  467
i /3. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı  467
ii. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi  468
ii/1. Vekilin, İşi Sadakat İçinde ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti  469
ii/2. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti  469
ii/3. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti  469
ii/4. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti  470
cc. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  470
Üçüncü Bölüm
AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUKLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
§ 6. BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN SORUMLULUĞUN AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU YÖNÜNDEN KARŞILAŞTIRILMASI  475
I. İSPAT KÜLFETİ YÖNÜNDEN  475
1. Sözleşmenin ve Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  477
A. Sözleşmenin İspatlanması  477
a. Sözleşmenin Bâtıl Olduğunun İspatlanması  478
b. İhtilâfın, Konu Edilen Sözleşmeden Doğduğunun ve Gerekiyorsa Edimin Mahiyetinin İspatlanması  478
B. Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  478
a. Hukuk Düzeninin Gerektirdiği Davranış Biçiminin İhlâli Dolayısı ile Meydana Gelen Borç  479
b. Hukuk Düzeninin Öngördüğü Davranışlara Aykırılık  479
2. Borcun İhlâlinin veya Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  480
A. Borcun İhlâlinin İspatlanması  481
a. Alacaklı Tarafa Ait İspat Yükü Kapsamında, Sözleşme Gereğinin İfa Edilmediğinin İspatı  481
b. Alacaklının, Sözleşmenin Varlığını ve Kapsamını İspatlaması  481
B. Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  482
3. Kusur Unsurunun İspatlanması  483
A. İspat Külfetinin Sorumluluk Tipine Göre Farklı Dağılımına İlişkin Görüşler  484
a. Klâsik Görüş  484
b. PİOTET’nin Görüşü  484
aa. Akdî Sorumluluktan Kurtuluşun Delili  485
bb. Haksız Fiil Sorumluluğu Alanında, Zarar Görenin, Mahkemeye Sunacağı Olay ve Deliller  486
cc. Borçluyu Sorumluluktan Kurtaran İmkânsızlık ve Borçlunun Kusurunun Bulunmaması  487
c. PACHE’ın Görüşü  487
aa. Sözleşme Alanında ve Haksız Fiil Alanında Kusur Unsurunun Farklı Olmaması  488
bb. Kusurun, Gösterilmesi Gereken Özendeki Eskilikten Meydana Gelmesi  489
d. CUENDET’nin Görüşü  489
aa. Dâvalının, Belli Bir Fiili veya İşlemi Yapması veya Yapmaması  490
bb. Dâvalının, Belli Bir Sonucun Temini İçin, Özenli Davranması  490
B. Kusurun Objektif ve Sübjektif Unsurları  490
a. Kusurun Objektif Unsuru  491
aa. Akdî Sorumluk Alanında İspat Külfetinin, Haksız Fiillerden Farklı Olarak Ters Çevrilmesi  492
bb. Kusursuzluğun İspatlanmasında, Borçlunun Olumsuz Bir Delil Getirmesi Gereği  492
b. Kusurun Sübjektif Unsuru  493
4. Zararın İspatlanması  493
A. Genel İlke ve Hak Edilebilecek En Yüksek Tazminat Oranı  495
a. Somut Zarar ve Zarargörenin Malvarlığında Beliren Zararın Subjektif Hesaplanması  495
b. Dâvacının Tazminat Olarak Talep Ettiği Miktarı ve Borçlunun Haklarına Riayet Ettiğini İspatlaması  496
B. Genel İlkenin İstisnası ve Zararın Gerçek Tutarının İspatlanamadığı Durumda, Hâkimin Takdiri  497
a. Dâvacının, Gerekli Karineleri Bile Getirememesi Hâlinde, Mahkemenin, Zararın Nedenine İlişkin Belirtileri Re’sen Araştırmak Durumunda Olmaması  497
b. Meydana Gelen Zarar Karinesi ve İspat Külfetinin Ters Çevrilmesi  498
5. Uygun İlliyet Bağı Unsurunun İspatlanması  499
A. Uygun İlliyet Bağının Kıstasları  501
a. Objektif Nitelikte Öngörülebilirlik  501
b. Hayat Tecrübeleri ve Zarar Konusu Hakkında Bilgi Sahibi Olmak  502
c. Hâkimin İzlediği Karar Verme Usûlü  502
B. Hukukî İlliyet ve Uygun İlliyet Bağı  506
a. Tazminat Hukukunda Sorumluluk  507
b. Kusursuz Sorumlulukta İlliyet Bağı  508
II. ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN  511
1. Zamanaşımının Başlangıcı  513
2. Zamanaşımı Süreleri  514
3. Zamanaşımının, Harekete Geçememek ve Tazminat Talebinde Bulunamamak Durumundaki Kişinin Aleyhine İşlemeyeceği Hususu  517
A. Haksız Fiiller Alanında, Taraflardan Birinin Sorumluluğunun Söz Konusu Edilebilmesi İçin, Hukukî Bir Sonuç Yükleyen Fiil veya İlişkinin Getirdiği Unsurların İspatlanması  518
B. Neden Olduğu Zarar Henüz Gerçekleşmemiş Bir Fiilin, İşlenmiş Olmasının, Anılan Sürelerin Başlaması İçin Yeterli Sayılmaması  518
C. Zamanaşımının Başlamasında, Zararın Meydana Gelmiş Olması ve Haksız Fiilin Bütün Unsurları ile Gerçekleşmiş Olması  519
4. Alacak Hakkının Talep Edilebilirliğini Ortadan Kaldıran Bir Savunma Aracı Olarak Zamanaşımı  520
A. Akdî Sorumluluk Alanında, Zamanaşımının, Borcun Muaccel Olmasından İtibaren Başlamasına Karşılık; Haksız Fiîl Sorumluluğu Alanında, Zamanaşımının, Zarargörenin Zararı ve Bundan Sorumlu Olanı Öğrenmesi ile Birlikte Başlaması  522
B. Zamanaşımı Süresinin Başlaması  522
III. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ VE SONUÇLARI  524
1. Sözleşmenin Tâdil Edilerek Uygulanması ve Yeni Şartlara Uyarlanması  525
A. Sözleşmeye Bağlılık ve Sözleşme Serbestliği İlkeleri  526
B. İntibak Hükümleri  528
a. Sözleşme Adaletinin Tarafların Bir Kusuru Olmaksızın Bozulması  529
b. Eser, Hizmet ve Kira Sözleşmeleri Alanlarında, İstisna Hükmünün Kıyasen Uygulanması  530
c. Sadece Borçlu Lehine Kullanılabilecek, Aşırı İfa Güçlüğü Hâli  531
2. Ahde Vef’a İlkesi ve Doğruluk ve Güven İlkesinin İşlevi Doğrultusunda Sözleşmenin Oluşan Yeni Şartlara Uyarlanması ve Tamamlanması  532
A. Ahde Vef’a İlkesinin Öngörülemezlik İlkesinin Şartları Dâhilinde Yumuşatılması  536
B. İfa İmkânsızlığının Şartları  539
a. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesi  540
b. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesinde, Borçlunun Kusursuz Olması  545
3. Sözleşmelerde Emprevizyon Teorisi ve Uygulama  548
A. Sözleşmelerde Emprevizyon  548
a. Öngörülemezlik Hâlinin (imprévision) Oluşumunda Gerekli Olan Koşullar  550
aa. Olumlu Koşullar  550
bb. Olumsuz Koşullar  551
aaa. Değişen Hâl ve Şartların Olağanüstü ve Objektif Nitelikte Olması  551
bbb. Değişen Hâl ve Şartların, Sözlenin Taraflara Yüklediği Edimler Arasındaki Dengeyi Aşırı Ölçüde Bozması  552
ccc. Sözleşmede veya Kanunda Değişen Hâl ve Şartlara İlişkin Bir Kaydın veya Hükmün Bulunmaması  554
ddd. Değişen Hâl ve Şartların Ortaya Çıkmasında İlgili Tarafın Kusurunun Bulunmaması  556
eee. Değişen Hâl ve Şartların, Taraflar Bakımından Önceden Tahmin Edilebilir ve Beklenebilir Nitelikte Olmaması  557
fff. Edimlerin Henüz İfa Edilmemiş Olması  557
B. Doktrinde Emprevizyon Teorisi  558
a. Tarafların İradelerine Dayalı Sübjektif Sistemler  558
aa. Clausula Rebus Sic Stantibus Teorisi  559
bb. Tasavvur Teorisi – Sözleşmenin Temeli Teorisi (la base du contrat)  559
cc. Sözleşmede Boşluk Teorisi (la lacune du contrat)  560
b. Kanuna Dayalı Olan ve Doğrudan Kanun Gereğinin Uygulanması veya Kanunda Öngörülen Şartın Kıyasen Uygulanmasına Dayalı Sistem  561
aa. Sonraki İfa İmkânsızlığı Teorisi  562
bb. Ahlâka Aykırılık Teorisi  563
cc. Hata Teorisi ve Dönme  564
dd. Gabin Teorisi  565
c. Hukukun Genel İlkeleri Doğrultusunda, Dürüstlük Kuralının Uygulanması  567
C. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Şartlarının Genel İlkesi  568
a. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Şartları  569
aa. Öngörülemez Nitelikte Dış Kökenli Olayın Sebep Olduğu Sonuç  569
bb. Sinallagmatik İlişkide, Karşılıklı Menfaat Dengesinin Bozulması  570
cc. Tarafların Karşılıklı Edimleri Arasında Oluşan Dengesizliğin Açıkça Aşırı Oranda Yüksek Olması Gereği  570
b. Hâkimin Sözleşmeye Müdahale Etmesinin Türleri  571
aa. Sözleşmeden Dönme veya Sözleşmenin Feshi  571
bb. Sözleşmenin Yeni Şartlara Uyarlanması  573
4. Konut Finansman Kredisi ile Taşınmaz Satın Alımında İşlem Temelinin Çökmesi ve Sonuçları  574
A. Beklenmeyen Hâl Kuramı (İşlem Temelinin Çökmesi)  574
a. Beklenmeyen Hâl Kuramının (İşlem Temelinin Çökmesi Kuramının) Uygulanması  576
aa. Dövize Endeksli Kredi Sözleşmelerinde Uyarlama  577
bb. Sözleşmelerde Aşırı İfa Güçlüğü ve Uyarlama  582
aaa. Sözleşmenin Kurulması Sırasında Tarafların Öngöremedikleri, Sonradan Meydan Gelen Bir Olağanüstü Durumun Gerçekleşmesi  584
bbb. Olağanüstü Durumun, Borçludan Kaynaklanmaması Gereği  584
ccc. Sözleşmenin Başlangıcında Kurulan Dengenin Sonradan Bozulması  585
ddd. Borçlunun Borcunu Henüz İfa Etmemiş veya İfanın Aşırı Ölçüde Güçleşmesinden Doğan Haklarını Saklı Tutarak İfa Etmiş Olması  586
b. Borçlunun Hâkimden Sözleşmenin Yeni Koşullara Uyarlanmasını İstemesi veya Bu Mümkün Olmadığı Takdirde Sözleşmeden Dönmesi  587
aa. Sözleşmeden Dönme  587
bb. İşlem Temelinin Çökmesi ve Uyarlama Kapsamında, Birbirinden Farklı Üç Hâl  588
aaa. Aşırı İfa Güçlüğü Hâli  588
i. Bölücü Terör  593
ii. Devalüasyonlar  593
bbb. Tarafların Karşılıklı Edimlerinin İfası Arasında Dengenin Bozulması Hâli  594
ccc. Tarafların Sözleşme ile İzledikleri Amacın Boşa Çıkması Hâli  595
c. Uyarlamaya Konu Edilen Sözleşmenin Mahiyeti ve Kelepçeleme Sözleşmeleri  595
aa. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler  596
aaa. Dürüstlük Kuralına Uygunluk  596
bbb. Karşılıklı İyi ve Dürüst Davranışın Ölçüsü  597
bb. Güven İlkesine Dayanarak, Yazılı Hukukun Yetersizliklerini Gidermek  599
5. Âni Edimli ve Sürekli Edimli ve Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama  600
A. Sürekli Edimli Sözleşmelerde Uyarlama  602
B. Âni Edimli Sözleşmelerde Uyarlama  603
a. Uyarlama Dâvalarında Hâkimin İzleyeceği Temel Esaslar  608
b. Satış İşleminin Yapılmış ve İşlemin Sona Ermesi Hâlinde  609
C. Kısa Süreli Sözleşmelerde Uyarlama  611
IV. SORUMLULUĞU DARALTMAK VEYA KALDIRMAK YÖNÜNDEN  611
1. Esas Sözleşmeye Eklenen Bir Sorumsuzluk Anlaşması  613
A. Sorumsuzluk Anlaşmasının Hukukî Niteliği  613
B. Sorumsuzluk Anlaşmasının Etki Alanı  615
a. Sözleşme Özgürlüğü Yönünden  615
aa. Kamu Düzeninin, Tarafların İrade Özerkliğini, Toplum Yararı Açısından Düzenleyen ve Sınırlayan Bir Etken Olması Niteliği  616
bb. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırmasının Gerekliliği  617
cc. Sözleşmeler Alanında Kamu Düzenini Oluşturan, Uyulması Zorunlu Kurallar ve Yasaklayıcı Önlemlerin Özelliği  618
dd. Konu Edilen Sözleşmeye Özgü Şartlara Uyum Sağlanması Gereği  619
ee. Sözleşmeler Alanında Geçerli Kamu Düzeni Kavramındaki Gelişmeler  620
ff. İrade Özerkliğinin Giderek Daralması  620
b. Kamu Düzenine, Ahlâk ve Şahsiyet Haklarına İlişkin Hükümlerin Etkisi  621
aa. Âmir Hükümler ve Yedek Hukuk Kuralları  621
aaa. Alacaklının, Yapılan Sorumsuzluk Anlaşması Kapsamında, Kanunun Sağladığı Yararlardan Feragat Etmiş Olması  622
bbb. Kanunun Getirdiği Sınırlamalara, Devlet ve Toplum Dayanaklarından Esinlenerek Edinilen Değer Yargılarına Göre Tespit Yapılarak Ulaşılması  623
bb. Haksız Zarar Kıstası ve Sorumluluğun Bertaraf Edilmesi Şartının Hukukî Niteliği  624
aaa. Borçlunun Kasd veya Ağır Kusuru Şartının Müeyyidesi  624
bbb. Borçlunun Hafif Kusuru Şartının Müeyyidesi  625
ccc. Takdir Hakkını Kullanan Hâkime, Yedek Hukuk Kurallarını Âmir Hüküm Katına Çıkarma Olanağının Verilmesi  626
cc. Yardımcı Şahısların Borca Aykırılıklarından Doğan Sorumsuzluğun Hukukî Niteliği  627
aaa. Zarara Sebebiyet Verme ve Varsayılan Bir Kusur  628
bbb. Hâkimin Takdir Hakkına Müracaat İmkânının Bulunmaması  629
2. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşması  630
A. Haksız Fiilin İşlenmesinden Önce Verilen Rızanın Sorumluluğa Etkisi  631
a. Zarara Rıza Göstermenin Hukukî Niteliği  632
b. Sorumluluğu Daraltıcı Nitelikteki Şartların Geçerliliği Sorunu  633
aa. Haksız Fiiller Alanında Sorumsuzluk Anlaşmasını Reddeden Görüş  634
bb. Haksız Fiiller Alanındaki Sorumsuzluk Anlaşmasını Sınırlamalarla Kabul Eden Görüş  635
aaa. Kıyas Yolu ile Uygulama  635
bbb. Zararın, Şahısvarlığına veya Malvarlığına Verilmesine Göre Yapılan Ayırım  635
B. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi  636
a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde  636
aa. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması  636
bb. Hafif İhmâlin Bulunması  636
b. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde  637
3. Kanunlara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzenine Etkisi  637
A. Yasalara ve Yargı İçtihatlarına Güven Duyma İlkesinin, Kamu Düzeni ile Doğrudan İlgisi  638
B. Objektif İyiniyet Kuralının, Hakkını Kullanan veya Borcunu İfa Eden Kişinin Karşısında Bulunan Kişilerin, Hukuka Olan Güvenlerinin Korunması İlkesine Üstün Yer Vermesi  640
a. Açık Hüküm Karşısında, Yorum Yapma Olanağının Gereksizliği  640
b. Kamu Düzeni ile İlgili Bir Konuda, Kuralın Yorumunu Yapılırken Yasanın Açıkça ve Kesinlikle Belirlediği ve Yasakladığı Durumlara Müdahale Edilememesi  643
V. KATASTROFİK HASARIN TAZMİNİ  644
1. Olağandışı Olayın Tanımlanması  646
A. Olağandışı Olayın Oluş Sebebi  647
a. Olayın Oluşum Sebebinin Âni Olma Niteliği  648
b. Olayın Oluşum Sebebinin Olağandışı Olma Niteliği  649
B. Olağandışı Olayın Meydana Getirdiği Zararın Boyutları  649
a. Doğan Zararın Olağanüstü Olma Niteliği  650
b. Olağandışı Olaydan Etkilenen Zarargörenlerin Çokluğu  651
c. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Maddî, Manevî ve Ekonomik Etkisi  652
2. Olağandışı Olaydan Doğan Zararın Giderilmesinin Yöntemleri  653
A. Hukuka Aykırılık Olmaksızın, Zarar Karşısında Sorumluluğu Üstlenmenin Amaçlan  655
a. Zararı Denkleştirme Amacı  655
b. Zararı Önleme Amacı  656
c. İhlâl Edilen Hakkın Devamını Sağlama Amacı  656
3. Kaim Değerlerin Alacaklıya Devri  657
A. Sorumluluk Hâlinde Sigorta Sözleşmelerinin İşlevi  659
B. Hayat Sigortaları ve Kazaya Karşı Sigortalar  660
a. Mâli Sorumluluk Sigortaları  660
b. Kural  661
c. İstisna  661
4. Hukuka Aykırı Olmayan Fiilden Doğan Sorumluluk ve Fedakârlığın Denkleştirilmesi İlkesi  663
A. Kamu Hukuku Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi  664
B. Medenî Hukuk Alanında Fedakârlığın Denkleştirilmesi  665
a. Zorunluluk Hâllerinde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar  666
b. Komşuluk Hukukundan Doğan Hâllerde İradeye Dayalı Olarak Verilen Zarar  666
c. Doğanın Etkisiyle Başkasının Taşınmazına Düşen Malların Takibinde Verilen Zarar  667
C. Tehlike Esasına Dayalı Sorumluluk ve Buna İlişkin Mevzuat  667
a. Beklenebilir Nitelikte Bir Zararın Âniden Doğması  668
b. İşletme Sorumluluğu  670
c. İşletme Dışı Sorumluluk  670
d. Âniden Meydana Gelen Zararın Hukuka Aykırılığı Sorunu  671
5. Konunun Güncelliği ile Hukukî ve Ekonomik Yönden Önemi  671
A. Toplumda Artan Tehlike Unsuru  672
a. Bireyin Tehlike Karşısında Artan Duyarlılığı  672
b. Konunun Hukukî Yönden Önemi  673
c. Konunun Ekonomik Yönden Önemi  674
B. Zarar Öncesi Tedbirleri  675
C. Zarar Sonrasının Etkileri  675
6. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylar ve Uygulama  677
A. Yaşanmış Bazı Olağandışı Olaylardan Doğan Zararlar  677
a. Olağandışı Katastrofik Olayların Tekrarlanma İhtimali  677
b. Olağandışı Olayların Oluşum Özelliklerine Göre Ayırımı  678
c. Zarara Sebep Olan Olayın Doğmasına Neden Olan Etkene Göre Ayırım  678
aa. Doğa Etkeni  678
aaa. Âni Oluşumlu Olağandışı Olaydan Doğan Zarar  679
bbb. Olağandışı Önemde Bir Zarar  680
ccc. Doğadan Kaynaklanan Bazı Olağandışı Olaylar  681
bb. Teknik Etkenler  683
aaa. Kasd Unsuru Olmaksızın Meydana Gelen Riziko Zararı  683
bbb. Teknik Sebeplere Bağlı Olağandışı Kazalardan Doğan Zararlar  684
cc. İradî Etkenler  684
d. Zarara Sebep Olan Etkenin Hukukî Sorumluluk Yaratmaya Elverişli Olmasına Göre Ayırımı  684
aa. Uygun İlliyet Bağı Kapsamında Doğan Zarar  685
bb. Dolaylı ve Ara Sebeplere Dayalı Olağanüstü Zararlar  686
cc. İlliyet Bağını Kesen Sebepler Kapsamında Doğan Zarar  687
aaa. Zararı Meydana Getiren Sebep  688
bbb. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Bağımsız Olaylardan Doğan Olağanüstü Zararlar  689
ccc. Kişilerin Fiil ve Eylemlerinden Doğan Olağanüstü Zararlar  689
B. Kişilerin Fiil ve Eylemleri ile Umulmayan Hâllerin Birleşmesinden Doğan Olağanüstü Zararlar  690
C. İfanın İmkânsızlığı  691
7. Hukukî Sorumluluk Alanı  693
A. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Alanında Bazı Somut Olaylarda Mücbir Sebep Uygulamaları  694
B. Borçlunun İspatlama Yükümlülüğü  695
a. İstisna (Eser) Sözleşmesinde  696
b. Hizmet Sözleşmesinde  698
aa. Sözleşmede Sayılan Özel Hâller  699
bb. 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre Zorunlu Hâller  700
8. Zararın Giderilmesi  700
A. Maddî Zararların Giderilmesi  701
B. Manevî Zararların Giderilmesi  702
C. Devletin Müdahalesi ve Sorumluluğu  703
a. Devletin Olağandışı Zarar Öncesi Sorumlulukları  703
b. Devletin Olağandışı Zarar Sonrası Sorumlulukları  704
aa. Nükleer Alanda  704
bb. Devletin Aldığı Tedbirlerden Doğan Zararlar  706
cc. Üreticilerin ve Tarım İşçilerinin Uğradığı Zarar  707
VI. SÖZLEŞMENİN KURULMASI ESNASINDA ÖNGÖRÜLEMEYEN SONRAKİ İFA İMKÂNSIZLIĞI VE MÜCBİR SEBEP  709
1. Mücbir Sebeplerin Oluşumu Hakkında Geliştirilen Teoriler ve Mücbir Sebebin Etkileri  712
A. Teoriler  713
a. Sübjektif Teori  713
b. Objektif Teori  715
c. Tehlike Teorisi  716
d. Sübjektif ve Objektif Teorilere Getirilen Yenilikler  717
B. Tarafların Sorumluluğu  718
a. Zarar  720
b. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay  721
c. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi  722
d. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması  722
C. Mücbir Sebebin Nisbî Bir Kavram Olma Niteliği  723
a. İfa İmkânsızlığı  724
b. İfa Güçlüğü  726
c. Manevî İmkânsızlık  727
2. Mücbir Sebeplerin Unsurları  728
A. Olayın Fiilen Gerçekleşmesi  728
a. Borca Aykırılığın Uygun Sebebi  728
b. Tabiattan, Sosyal veya Hukukî Etkenlerden Kaynaklanan Olay  729
aa. Tehlike Sorumluluğu Alanında  730
bb. Sözleşmeler Alanında  732
cc. Haksız Fiiller Alanında  732
B. Olayın, Davranış Normunun veya Borcun İhlâline Sebep Olması  732
a. İşletmenin Faaliyet Çevresi  733
b. İşletmeye Göre İç Kökenli Etkenler  734
C. Olayın Dış Kökenli Olma Niteliği  735
a. Olayın, İşletmenin Faaliyet Çevresi Dışında Olması  735
aa. İç Kökenli ve Dış Kökenli Olma Farklılığı  736
bb. Dış Kökenli Olayın Büyük Şiddet ve Yoğunluğu  737
b. İşletme Tehlikesi Sorumluluğu  738
D. Olay ile Sözleşmenin veya Davranış Normunun İhlâli Arasında Uygun İlliyet Bağının Bulunması  739
E. Olayın Kaçınılmazlık Niteliği (l’inévitabilité)  740
a. Kaçınılmazlık Unsurunun Özellikleri  740
aa. Kaçınılmazlığın Mutlaklık Niteliği  741
bb. Kaçınılmazlığın, Borçlunun Ekonomik Durumundan Bağımsızlığı  742
b. Olayın Kaçınılmazlığı İçinde Yer Alan Etkenler  742
aa. Olayın Önlenemezlik Niteliği (l’insurmontabilité)  742
aaa. Önlenemezliğin (insurmontabilité) Sübjektif Ölçülere Göre Belirlenmesi  743
bbb. Önlenemezliğin Objektif Ölçülere Göre Belirlenmesi  743
bb. Olayın Dayanılmazlık Niteliği (l’irrésistibilité)  744
cc. Olayın Öngörülemezlik Niteliği (l’imprévisibilité)  746
aaa. Olağanüstü Nitelikteki Olayın Öngörülemezliği  746
bbb. Tekrarlanan ve Süregelen Olağanüstü Olaylar  747
i. Bölücü Terör  747
ii. Devalüasyonlar  748
iii. Sözleşmenin Temelinden Çökmesi  748
ccc. Olayın Olağan Olmaması  749
i. Olayın, Belli Bir Süreden Beri Görülmemiş Olması  750
ii. Olayın Yoğunluğunun ve Süresinin İstisnai Boyutları  750
VII. SORUMLULUKTA TESELSÜL YÖNÜNDEN  753
1. Teselsül İlişkisinin, Teminat Arttırıcı Niteliği  756
A. Sözleşme Borçlarında Teselsül  756
a. Borçların Birbirlerinden Bağımsızlıkları  757
b. Müteselsil Borçlulukta İfa  757
B. Sözleşmenin Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesinden Doğan Tazminat Borcunda Teselsül  758
2. Akdî Teselsül Hükümlerinin, Haksız Fiiller Alanında Meydana Gelen Müteselsil Sorumluluk Hâllerine, Uygun Olduğu Ölçüde, Kıyasen Tatbik Edilebilirliği  758
A. Borçluların Durumu  759
B. Müteselsil Borcun Sona Ermesi  761
VIII. AVUKATLIK VEKÂLET SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA SORUMLULUK  761
1. Tüketici İşlemi Kapsamında, Vekâlet Sözleşmesi  761
A. Vekâlet Sözleşmesi  765
a. Müvekkilin, Avukatın Emeğinin Hak Ettirdiği Ücreti Ödemekle Yükümlü Olması  766
aa. Avukatlık Ücret Hakkı (Honorarium / Şeref Bedeli) ve Angarya Yasağı  766
bb. Vekâlet Veren, Vekilin, Vekâletin Gereği Gibi İfası İçin Yaptığı Giderleri Ödemekle Yükümlü Olmasının Şartları  769
B. Taraflar Arasında Geçerli Bir Vekâlet Sözleşmesi Bulunmalı ve Yapılan Masrafların Söz Konusu Vekâletnamenin Gereği Olması Gerekmektedir  770
C. Vekil Masraf Yapmış Olmalı ve Bu Masraf, Vekâletin İfası Yolunda, İsteyerek ve Bizzat Vekilin İradesi ile, Vekilin Kendi Malvarlığından Yapılmış Olması Gereğii  771
D. Vekâletin Gereği Gibi İfa Edilmiş Olması  772
a. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Yaptığı Masraf  774
b. İşin İfası Dolayısıyla Vekilin Uğradığı Zarar  776
2. Vekilin Vekâletten Azli veya İstifası  776
A. Avukatın Vekâletten Azli  777
B. Azil veya İstifanın Münasip Olmayan Bir Zamanda Gerçekleşmiş Olması Hâlinde, Diğer Tarafın Bundan Dolayı Uğradığı Zararı Tazmin Yükümlülüğü  781
a. Vekâletten Azil veya İstifaya, Bunların Haklı Nedenlere Dayalı Olup Olmamasına Göre Değişen, Farklı Sonuçlar  781
b. Avukatın Haksız Azli Hâlinde Ücretin Tamamının Ödenmesi ve Avukat Kusur veya İhmâlinden Dolayı Azledilmiş İse Ücretin Ödenmemesi  783
aa. Değeri Para ile Ölçülebilen Dâva ve İşler  783
bb. Avukatın Müvekkilinden Aldığı Vekâlet Ücreti ile Dâvayı Kaybeden Diğer Tarafa Yüklenen Ödeme  784
C. Vekilin, Müvekkil Tarafından Vekâletten Haksız Surette Azledilmesi  784
D. Vekilin, Vekâletten İstifa Etmesi  788
3. Ücretsiz Vekâletin Baro’ya Bildirilmesi Şartı  791
4. Meslekî Uzmanlığı Gerektiren İşlerde, Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı  792
A. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu  794
B. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi  795
a. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden Ulaşılan Objektif Kıstas  798
b. Vekilin Özen Gösterme Yükümlülüğünden ve Uzmanlık Gerektirmesine Göre Ulaşılan Sübjektif Kıstas  798
5. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı  799
A. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi  800
a. Vekilin, İşi Sadakatle ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti  800
b. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti  802
c. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti  804
d. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti  805
B. Vekilin, Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  805
IX. SAĞLIK HUKUKUNDA VEKÂLETİN GEREĞİ GİBİ İFASI  809
1. Sağlık Personelinin, Vekâlet Akdi Gereği Olarak, Tedavinin Gerçekleştirilmesinde, Zaman ile Bağlı Olmaması ve Sonuç Rizikosunu Yüklenmemesi  810
A. Vekâletin Özenle Uygulanması  811
B. Sağlık Çalışanlarının, Hastayı “İyileştirme” Sonucuna Ulaşmalarının Zorunlu Sonuç Olmaması  812
C. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Hizmet Sözleşmesinden Farklılığı  813
a. Sağlık Personelinin, Mesaisini Belli Saatlerde, Belirsiz Sayıda Hasta Tedavisi İçin, Bir Özel Hastaneye Hasretmesi  814
b. Sağlık Personelinin, Hastayı, Bağımsız Surette Tedavi Etmesi  814
D. Sağlık Personelinin Bağlı Olduğu Vekâlet Sözleşmesinin, Eser (İstisna) Sözleşmesinden Farklılığı  815
a. Vekâlet Sözleşmesinde Zımnî Kabul Unsuru  816
aa. Sözleşmenin Kurulduğu Yönünde Bir Kesin Karinenin Oluşması  817
bb. Sağlık Personelinin, Kendisine “Tevdi Edilen İşi Görmek Hususunda Resmî Sıfatı” Taşıması  817
b. Sağlık Personelinin Zımnî Kabulü  818
c. Hastanın Zımnî Kabulü  819
2. Sağlık Personelinin, Hastaya, Belli Bir Yönde Faaliyet Göstermeyi Taahhüt Etmesi  820
A. Sağlık Personelinin, Ücret Almaksızın İşgörme Serbestisi  820
B. Maddî Fiillere İlişkin Vekâlet Sözleşmesinden Cayma (Dönme) ve Azil  820
C. Sağlık Personeline Tanınan Maddî Fiillere İlişkin Yetkinin Şekil Unsuru  821
a. Sağlık Personelinin, İşgörmeye İlişkin Bir Borcu Üstlenmesi  822
b. Hastaya veya Hasta Yakınlarına İmzalattırılan Yetkilendirme Belgesi  822
aa. Hastadan, Bilgilendirilmek Suretiyle, İzin Alınması  823
bb. Fiil Ehliyetinden Yoksun Olanlar Hakkında  823
3. Açlık Grevi Yapan veya Ölüm Orucu Tutanlar Hakkında  824
A. Sağlık Personeli ile Hasta Arasında Kurulan Vekâlet İlişkisinin Kapsamı  824
a. Sağlık Personelinin, Vekâletsiz İşgörme Kapsamına Giren, İzinsiz Müdahalesi  825
b. Sağlık Personelinin, Vekâlet İlişkisi Kapsamında Öngörülen Sınırları Aşması  825
B. Hukuka Uygun Bir Amaca Dönük Müdahale  826
C. Sağlık Personelinin Müdahalesinin Sınırlarının Sözleşme ile Tespiti  826
D. Sağlık Personelinin (Vekil) Borçları  828
a. Taraflar Arasında Kurulan Güven Duygusu  828
aa. Sağlık Personelinin İşini Sadakat ve Özenle İfa Etmesi  829
bb. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar ve Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar  829
aaa. Sağlık Personelinin Sadakat Borcu  830
bbb. Sağlık Personelinin Sözleşme Esnası ve Sözleşme Sonrası Sadakat Yükümlülüğü  830
ccc. Sözleşme Esnası Koruma Borçlarının Nitelikleri  831
b. Özen ve Sadakat Yükümlerinin, Tedavi Amaçlı Aslî Edime Olumlu Etkisi Nispetinde, Sözleşme İlişkisi Kapsamına Girmesi  831
c. Özen ve Sadakat Yan Yükümlerinin Bağımsız Surette Dâva Konusu Edilememesi  831
d. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  832
aa. Hastanın Sağlık Menfaati ile, Sağlık Personelinin Ücret Menfaatlerinin Bağdaştırılması  832
bb. Sağlık Personelinin Verdiği Tedavinin, Hastanın Yararı Yönünde Sürdürülmesi  833
aaa. Sağlık Personelinin, Sadakat Borcu Gereği Olarak, Hastanın Sırlarını Saklamasına İlişkin Yükümlülüğü  834
bbb. Gizli Tutulması, Hastanın Yararına Olan Özel Durumlar  836
ccc. Açıklanması Gerekli Olan Unsurlar  836
e. Sağlık Personelinin Hasta Hakkında Edinmiş Olduğu Bilgileri, Hastanın Sağlık Menfaati Kapsamında Etkili Olabilecek Kimselerle Sınırlı Kalmak Kaydıyla Açıklaması  837
aa. Sağlık Personelinin, Kamu Düzeni ve Menfaatleri Açısından Hastasının Sırlarını Açıklaması Mecburiyeti  837
bb. Sağlık Personelinin Tanıklıktan Kaçınabileceği Durumlar  838
cc. Sağlık Personelinin, Hastaları ve Bunların Yakınları Hakkında Öğrendikleri Bilgileri Açıklamaları Hakkında Yasaklama  838
dd. Sağlık Personelinin, Görülen Dâvada, Hastasının Muvafakat Vermediği Durumlarda, Tanıklıktan Kaçınabilmesi  838
f. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışından Doğan Sorumluluğu  839
aa. Sağlık Personelinin, Sır Saklama Yükümlülüğüne Aykırı Davranışının, Hastasının Kişilik Haklarına Saldırı Niteliğinde Olması  839
bb. Sağlık Personelinin Hastasının Sırlarını veya Gizlilik Alanını Açıklamasına Dayalı Olarak Meydana Gelen Akdî Sorumluluk ile, Akit Dışı Sorumluluğun Yarışması  840
Sonuç  843
Bibliyografya  857
Kavramlar Dizini  879
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | Hakkımızda | Bülten | Gizlilik Sözleşmesi | Üye Sayfası | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2018