Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   

×
Anayasa Hukuku Genel Kısım
(Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar)
Eylül 2019 / 2. Baskı / 784 Syf.
Fiyatı: 89.00 TL
İndirimli: 19.90 TL (%78)
4 günde kargoya verilir.
 
Sepete Ekle

Diğer Baskılar
 BaskıTarih Fiyatı İndirimli
 3. Eylül 2020 95.00 TL 85.50 TL (%10)Sepete Ekle
   

Anayasa hukuku, özgürlük ile düzeni bağdaştırma ve bu iki temel bileşen arasında optimal denge kurma tekniklerini inceleyen bir disiplindir. Bu özelliği nedeniyle gerek içerik gerek yöntem açısından diğer hukuk dalları gibi saf anlamda pozitif hukuk niteliğine ve yöntemine sahip değildir. Bir hukuk dalı olması nedeniyle kendine özgü konusu, kaynakları ve yargılama esasları şüphesiz vardır. Ancak diğer hukuk dallarından farklı olarak, isminin çağrıştırdığının aksine, sadece belirli bir ülkenin anayasasının normatif açıdan incelenmesinden ibaret değildir. Duverger'nin çarpıcı betimlemesiyle "anayasada olmayan bir anayasa hukuku, anayasa olmadan da bir anayasa hukuku vardır".

Gerçek şu ki anayasa hukukunun teorik temelleri ve arka planı bilinmeden herhangi bir anayasal metin ve düzen gerektiği gibi değerlendirilemez. İyi bir "anayasa okur-yazarlığı"nın yolu öncelikle anayasa hukukunun teorik çerçevesine ya da genel kısmına vakıf olmaktan geçer. İşte anayasa hukukunun genel kısmı ya da yaygın deyimle genel esaslarını ele alan kitap anayasal düzenlerin kökleriyle ve felsefesiyle okunmasını ve yorumlanmasını sağlama amacı taşımaktadır.

Kitap, hukuk fakültesi lisans öğrencileri ile hukuk ve siyasal bilimler alanında lisans-üstü çalışma yürütenler olmak üzere anayasa hukuku kavram ve kurumlarına ilgi duyan herkese hitap etmektedir. Konular şekil, tablo ve örneklerle desteklenerek anlatılmıştır.

Konu Başlıkları
Anayasa
Kurucu İktidar
Kurumsallaşmış İktidar Olarak Devlet
Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri
Egemenliğin Kullanım Yöntem ve Sınırları
Siyasal Partiler ve Seçimler
Devletin Temel Organları
Anayasaya Uygunluk Denetimi
Barkod: 9789750256974
Yayın Tarihi: Eylül 2019
Baskı Sayısı:  2
Ebat: 16x24
Sayfa Sayısı: 784
Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Karton Kapaklı
Dili: Türkçe
Ekler: -

 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz  7
Kısaltmalar  35
Birinci Bölüm
DEVLETİN HUKUKSAL ÇERÇEVESİ OLARAK ANAYASA VE
ANAYASA HUKUKU
Birinci Kısım
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASA HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI: ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ  39
A. Anayasa Kavramının Etimolojisi  39
B. Anayasacılık Hareketleri  41
1. Anlamı ve Tarihçesi  41
2. Anayasacılık ve Demokrasi Düşüncesi Arasındaki Karşıtlık ve Anayasal Demokrasi  44
C. Liberal Anayasacılık Düşüncesinde Anayasaya Yüklenen İşlevsel Anlam: Anayasanın Siyasal Anlamı  46
D. Anayasanın Günümüzde İfade Ettiği Anlam: Anayasanın Hukuksal Anlamı  47
E. Türkçede Terminoloji Sorunu ve Tartışması  51
II. ANAYASALARIN İŞLEVLERİ  53
A. Hukuksal İşlevleri  54
1. Anayasa Hukuk Düzeninin Geçerlilik Temelidir  54
2. Anayasa Devletin Kurucu İşlemi ve Yönetenlerin Statüsüdür  54
3. Anayasa Bir Devletin Uluslararası Toplumdaki Sembolüdür  55
4. Anayasa, Siyasal İktidarın Sınır ve Çerçevesi, Özgürlüğün Güvence Belgesidir  55
B. Siyasal İşlevleri  56
1. Anayasa Egemen Halkın İradesini Yansıtan İşlemdir  56
2. Anayasa Yönetimin Meşruiyet Kaynağıdır  56
3. Anayasa Ulusal Bütünlüğün ve Ortak Kimlik İnşasının Temel Unsurudur  57
4. Anayasa Bir İdeoloji ve Felsefenin Somutlaşmış İfadesidir  59
5. Anayasa Siyasal İstikrarı Sağlama Aracıdır  61
III. ANAYASALARIN İÇERİĞİ  61
A. Genel Çerçeve  61
B. Anayasal Başlangıçlar ve Pozitif Değeri Sorunu  64
1. Anayasal Başlangıçlar (dibace, önsöz, preamble)  64
2. Başlangıçların Pozitif Hukuk Gücü Sorunsalı  65
a. Yasama Organına “Açık Çek” Sunması  67
b. Anayasa Yargısına Geniş Değerlendirme Marjı Bırakması  67
IV. ANAYASA HUKUKU VE DİĞER HUKUK DALLARI ÜZERİNDE ETKİSİ  69
A. Tanım  69
B. Anayasa Hukuku Alanının Çerçevesini Çizmede Zorluk  70
C. Anayasa Hukukunun İçeriği: Anayasa Hukuku, Anayasanın Hukuku  71
1. Genel Olarak  71
2. Anayasa Hukukunun Kısımları  73
3. Anayasa Hukuku Alanının Genişlemesi: Siyasal Hukuktan Anayasa Hukukuna  76
D. Anayasa Hukukunun Uluslararasılaşması  79
E. Anayasa Hukuku ve Siyaset Bilimi  81
1. Konu Bakımından Ayrılamama  81
2. Yöntemsel Farklılık  82
3. Karşılıklı Etkileşim  83
V. ANAYASA HUKUKUNUN BELİRGİN ÖZELLİKLERİ  84
A. Anayasa Hukuku Bir Yandan Eski, Bir Yandan Genç Bir Hukuk Dalıdır  84
B. Anayasa Hukuku Kamu Hukukunun Bir Dalıdır  85
C. Anayasa Hukuku Sürekli Değişim İçinde Olan Bir Hukuk Dalıdır  85
D. Anayasa Hukuku Diğer Hukuk Dallarına da Hâkim Bir Hukuk Dalıdır: Hukukun Anayasallaşması  86
E. Anayasa Hukuku İdeoloji Esaslı Bir Hukuk Dalıdır (Un droit engagé)  88
VI. ANAYASA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  90
A. Hukuk Kaynağı Kavramı ve Türleri  90
B. Anayasa Hukukunun Şekli Kaynakları  92
VII. ANAYASA HUKUKUNDA YÖNTEM  93
A. Hukuksal Pozitivizm Yöntemi (Egzejetik Yöntem/Metin Yorumculuğu Yöntemi)  93
B. Yöntem Genişlemesi ve Sosyolojik Yönteme Başvuru Gereği  96
İkinci Kısım
ANAYASALARIN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ANAYASANIN TERMİNOLOJİK AÇIDAN İKİ FARKLI ANLAMI  98
A. Geniş (Maddi) Anlamda Anayasa (la constitution au sens large)  100
B. Dar (Şekli) Anlamda Anayasa (au sens strict)  102
C. Geniş ve Dar Anlamda Anayasa Tanımlarının Karşılaştırılması  104
D. Geniş Anlamda Anayasa–Dar Anlamda Anayasa Arasındaki İlişkiler  104
1. Kesişme, Çakışma ve Çatışmalar  104
2. Ayrımın Pozitif Değeri ve Sonuç  106
II. ŞEKİLLERİ YÖNÜNDEN  108
A. Yazılı Anayasalar (written constitutions)  109
B. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar  109
1. Tanım  109
2. Yazılı Anayasa İle Karşılaştırma  111
3. Gelenek Ağırlıklı Anayasaların Oluşumu  111
a. Objektif Unsur (Maddi Unsur–Tekrarlama Olgusu–Répétition)  112
b. Sübjektif Unsur (Manevi/Psikolojik Unsur–le centiment d’obligation)  112
c. Hukuksallık Unsuru  113
4. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar İle Anayasa Gelenekleri İlişkisi  113
a. Anayasa Geleneği Kavramı  113
b. Anayasa Geleneklerinin İşlevi  115
aa. Yazılı Anayasanın Boşluklarını Doldurma İşlevi (Praeter Legem)  115
bb. Yazılı Anayasa Kuralını Yorumlayıcı İşlevi veya Belirsizliklerini Giderme İşlevi (Secundum Legem)  115
cc. Yazılı Anayasa Kuralını Kaldırma veya Değiştirme İşlevi (Praeter Constitutionem)  115
c. Anayasa Geleneklerinin Anayasa Uygulamalarından (Pratiklerinden) Farkı  116
C. Yazılı Anayasa–Gelenek Ağırlıklı Anayasa Ayrımının Değerlendirilmesi  117
III. DEĞİŞTİRİLİŞLERİ YÖNÜNDEN  119
A. Katı Anayasalar (Sert Anayasalar/Bükülmez Anayasalar)  119
1. Tanım ve Önemi  119
2. Özellikleri ve Sonuçları  120
3. Katılığın Olumlu ve Olumsuz Yanları  122
a. Olumlu Yanları  122
b. Olumsuz Yanları  123
c. Katılığı Sağlayıcı Düzenlemeler  123
B. Esnek (Yumuşak) Anayasalar  124
IV. ANAYASA YAZIM TEKNİĞİ YÖNÜNDEN ANAYASALAR  126
A. Düzenleyici Anayasa–Çerçeve Anayasa  126
1. Tanım  126
2. Uygulamada Durum  127
B. Yazılım Yöntemi Bakımından: Orijinal (Özgün) Anayasalar–Taklit Anayasalar  129
V. İŞLEVLERİ (FELSEFELERİ) YA DA ANAYASACILIK YÖNÜNDEN ANAYASALAR  130
A. Anayasal Ontoloji ve Anlam Kayması (invertion)  130
B. Anayasaları “Ontolojik Açıdan” Sınıflandırma Gereği ve Anayasa Türleri  132
VI. İÇERDİKLERİ HÜKÜMLERİN NİTELİĞİ BAKIMINDAN: SİYASAL ANAYASA/SOSYAL ANAYASA  136
İkinci Bölüm
KURUCU İKTİDAR: ANAYASALARIN YAPILMASI VE
DEĞİŞTİRİLMESİ
I. KURUCU İKTİDAR KAVRAMI  137
II. ASLİ KURUCU İKTİDAR (le pouvoir constituant originaire; pouvoir créateur)  140
A. Niteliği  140
1. Hukukun Sıfır Noktası Tezi (Hukuk Boşluğu)  140
2. Asli Kurucu İktidarın Sınırlılığı Tezi: Hukukun Sürekliliği  142
a. Genel Olarak  142
b. Kurucu İktidarın Sürekliliği ve Sınırlılığı: Doğal Hukukçu Bakış  143
3. Değerlendirme  145
B. Asli Kurucu İktidarın Eylemsel Sınırları  146
1. İç Dinamikler  146
2. Dış Dinamikler: Uluslararası Kuruluşların Kurucu İktidar Üzerindeki Etkisi  147
C. Asli Kurucu İktidarın Somut Görünümü  148
1. Yeni Bir Devletin Kurulması  149
2. Mevcut Devletin Anayasal Düzeninin Şiddet Yoluyla Ortadan Kalkması  149
3. Halkın Kendi Anayasasını Yenileyebilme Hakkı  152
III. YENİ ANAYASA YAPIM YÖNTEMLERİ: KURUCU İKTİDARIN SOMUTLAŞMASI  155
A. Otoriter Yöntemler (Anti–demokratik/Monokratik/Otokratik Yöntemler)  156
1. Ferman Yöntemi (Charte Octroyée)  157
2. Misak/Pakt (charte négociée) Yöntemi  158
B. Demokratik Anayasa Yapımı Yöntemleri  159
1. Halkın Doğrudan Anayasa Yapımı (Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  161
2. Kurucu Referandum Yöntemi (Yarı–Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  161
a. Genel Olarak  161
b. Olağan Parlamentolara Kuruculuk İşlevi Verme  164
aa. 1946 Tarihli IV. Cumhuriyet Anayasası Yapımı  167
bb. 1958 Tarihli V. Cumhuriyet Anayasası  168
3. Konvansiyon Yöntemi (Kurucu Meclis/Temsili Demokrasi Yöntemi)  170
C. Karma Yol: Plebisiter Kuruculuk (Kurucu Plebisit Yolu): Demokratik Anayasa Yapımının Bozulmuş Hali  171
1. Yöntemin Tanımı ve Tarihçesi  171
2. Kurucu Referandumdan Farklılık  173
IV. TÜREV KURUCU İKTİDAR (Pouvoir constituant derivé/institué): ANAYASAYI DEĞİŞTİRME  174
A. Tanım ve Asli Kurucu İktidardan Farklılıkları  174
B. Türev Kurucu İktidarın Sınırlılığının Meşruiyeti  176
C. Türev Kurucu İktidarın Sahibi  178
D. Genel Olarak Anayasaların Değiştirilmesi Süreci  179
1. Öneri/Teklif Süreci (l’initiative)  181
2. Metnin Görüşülmesi ve Karara Bağlanması (Discussion/décision)  182
3. Onay (Ratification)  183
E. Anayasa Değiştirme İktidarına Getirilen Sınırlamalar ve Bunların Pozitif Değeri  184
1. Genel Olarak Sınırlamalar  184
a. Konu Sınırlamaları (maddî sınırlamalar/(limites matérielles)  185
b. Zaman Bakımından Sınırlamalar (limites temporelles)  186
c. Dönemsel (Konjonktürel) Sınırlamalar (limites circonstancielles)  186
2. Değişiklik Sınırlamalarına İlişkin Bazı Özel Durumlar  189
a. Değiştirme Usulünün Değiştirilebilir Olup Olmadığı  189
b. Değişiklik Yasağına İlişkin Maddenin Değiştirilebilir Olup Olmadığı  190
c. Değiştirme Yasağının Sadece Yasağı Düzenleyen Maddelerle Olup Olmadığı  193
3. Türev Kurucu Güce Getirilen Sınırlamaların Hukuksal Değeri  195
a. Genel Olarak  195
b. Anayasa–üstülük (supra–constitutionnalité) Tezi  197
aa. Anayasa–Üstülük Kavramı  197
bb. Pozitif Hukuk Halini Almış Anayasa–Üstülük Yaklaşımı  200
c. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi ve Anayasa–Üstülük  202
d. Anayasa–Üstülük Yaklaşımına Yönelik Eleştiriler  206
F. Yasaklamalara İlişkin Genel Değerlendirme  207
Üçüncü Bölüm
KURUMSALLAŞMIŞ GÜÇ OLARAK DEVLET
Birinci Kısım
DEVLETİN OLUŞUMU VE TİPOLOJİSİ
I. DEVLET KAVRAMI  211
A. Kavramın Kökeni Üzerine  211
B. Modern Devletin Ortaya Çıkışı  213
1. Feodaliteden Kurumsal Kimliğe (Modern Devlete)  213
2. Modern Devletin İki Aşaması: Kral–Devletten Ulus–Devlete  216
C. Hukuk Açısından Devletin Anlamı ve Çerçevesi  217
II. DEVLETİN KÖKENİ ÜZERİNE ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR  218
A. Devlete Tarihsel ve Sosyolojik Yaklaşımlar  219
1. Devlet Patriyarkal Ailelerin Birleşmesinin Ürünüdür  219
2. Devlet Kuvvet ve Mücadelenin Ürünüdür  219
3. Devlet Sınıf Çatışmalarının Ürünüdür  220
B. Devlete Varsayımsal Yaklaşımlar  220
1. Devletin İlahi İradenin Ürünü Olduğu Yönündeki Yaklaşımlar  220
2. Devlet Yapay Bir Kurum Olmayıp Biyolojik Bir Varlıktır  221
3. Devlet İradi Bir İşlemin Ürünüdür: Sosyal Sözleşme Teorileri  221
a. Thomas Hobbes  221
b. Locke  222
c. Rousseau  222
4. Devlet Toplumsal Gelişmelerin Ürünüdür: Doğal Gelişim Teorisi  223
III. DEVLETİN KURUCU UNSURLARI  223
A. Ülke Unsuru (Fiziksel–Maddi Unsur, Coğrafi Unsur)  223
1. Kara Ülkesi  225
2. Hava Ülkesi  226
3. Deniz Ülkesi  226
B. Topluluk Unsuru (Sosyal–Beşeri Unsur)  227
1. Topluluk Kavramı  227
2. Topluluk Unsurunu Açıklayıcı Teoriler  229
a. Nesnel (Objektif) Millet Görüşü  230
b. Öznel (Sübjektif) Millet Yaklaşımı  230
3. Değerlendirme  231
C. Siyasal–Hukuksal Unsur: Egemenlik/Devlet Gücü, Siyasal İktidar, Kamu Gücü (puissance publique, souveranité, pouvoir politique)  237
1. Egemenlik Kavramı  238
2. Egemenliğin Belirgin Yanları  240
a. Tekel Güç Oluşu (un pouvoir monopole)  240
b. Meşru Güç Oluşu (un pouvoir legitime)  241
c. Kurumsallaşmış Bir Güç Oluşu (un pouvoir institutionnalisé)  241
d. Hukuksal Bir Güç Oluşu (un pouvoir de droit)  242
e. Asli Bir Güç Oluşu (un pouvoir orijinaire)  242
f. Mutlak Güç Oluşu (un pouvoir absolu)  243
g. Bölünmez ve Devredilemez Güç Oluşu (pouvoir indivisible et inaliénable)  243
3. Egemenliğin Geçerli Olduğu Alan  244
a. Ülke İle Sınırlıdır  244
b. Devletlerin Bağımsızlığı İlkesi  245
4. Egemenliğin Kaynağı (Kökeni) Sorunu  247
a. Egemenliğin İlahi Kaynağa Dayandırılışı: Teokratik Egemenlik Anlayışı  247
b. Egemenliğin Kaynağının Beşerileşmesi  249
aa. Halk Egemenliği Teorisi (la théori de la souveraineté populaire)  249
bb. Millet Egemenliği Teorisi (la théorie de la souveraineté nationale)  250
5. İki Egemenlik Anlayışının Doğurduğu Sonuçlar: Demokrasinin Gelişimine Katkıları  252
a. Demokrasi Anlayışı: Temsili Demokrasi–Doğrudan Demokrasi  252
b. Emredici Vekâlet–Temsili Vekâlet  252
c. Seçme İşleminin (İradesinin) Niteliği  252
d. Genel Oy–Sınırlı Oy  253
e. Karşılaştırmalı Tablo Eşliğinde Topluca Sunumu  253
6. Egemenliğin ve Egemenlik Teorilerinin Günümüzdeki Durumu  253
a. Klasik Egemenlik Kavramında Dönüşüm  253
aa. Egemenliğin Hukuk Yoluyla Sınırlandırılması  254
bb. Egemenliğin Uluslararası Sistemle Sınırlandırılması  255
b. Halk Egemenliği ve Ulus Egemenliği Teorilerinin Günümüzdeki Anlamı  256
D. Devletin Tüzel Kişiliği ve Sonuçları  256
1. Devletin Tüzel Kişiliğe Sahip Olması  256
2. Tüzel Kişiliğe Sahip Olmanın Hukuksal Sonuçları  258
İkinci Kısım
DEVLETİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ŞEKİLLERİ BAKIMINDAN DEVLETLER: CUMHURİYETLER VE MONARŞİLER  260
A. Devlet Şekli Olarak Monarşiler  260
1. Mutlak Monarşiler (monarchie absolue)  261
2. Meşruti Monarşiler (anayasal monarşiler, monarchie constitutionnelle)  263
B. Devlet Şekli Olarak Cumhuriyet  264
1. Tanım ve Çerçeve  264
2. Cumhuriyet ve Monarşi ile Demokrasi Arasındaki İlişki  265
II. SİYASAL TEŞKİLÂT YAPILARI BAKIMINDAN DEVLETLER (Structure de l’État/organisation interne)  267
A. Üniter Devletler (Tek yapılı, tekçi, basit, État Simple, État Unitaire)  267
1. Tanım ve Çerçeve  267
2. Üniter Devletlerde İdari Anlamda Bazı Yetkilerin Dağıtılması ve Paylaşılması  269
a. Yetki Genişliği (déconcentration)  270
b. Merkezi Yönetimden Hizmet Devri (décentralisation)  271
c. İdari Özerklik ve Üniter Yapı  272
3. Üniter Devletin Belirgin Özellikleri  274
B. Bölgeli Devlet: Siyasal Bölgeli Devlet (Kısmî Siyasal Otonomi)  275
1. Tanım ve Çerçeve  275
2. Terminoloji Sorunu ve Üniter Devletten Sapmalar  275
3. Bölgeli Devletlerin Belirgin Özellikleri  278
4. Bölgeli Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  281
5. Uygulamadan Örnekler  281
a. İtalyan Modeli  281
b. İspanya Modeli  282
c. Diğer Örnekler ya da Girişimler  284
6. Değerlendirme  285
C. Devlet Birlikleri ve Birleşik Devletler (Mürekkep Devletler)  286
1. Devlet Birlikleri  287
a. Kişisel Birlik (Şahsi Birlik)  288
b. “Gerçek Birlikler”  289
c. Devletler Konfederasyonu (la confédérations d’États, staatenbund)  290
aa. Kuruluş ve Statüsü  290
bb. Karar Alma Süreci ve Kararlarının Etkisi  292
cc. Konfederal Örgütlenmelerin Uygulaması  293
2. Birleşik Devletler: Prototipi Olarak Federal Devlet  294
a. Tanım  294
b. Felsefe  298
c. Özellikler  299
aa. Siyasal İktidarın Birden Fazlalığı  300
bb. Federal Hukukun Üstünlüğü  301
cc. Çift Meclisli Yasama  301
dd. Federe Devletler ve Uluslararası İlişkiler  302
ee. Federal Devlet ile Federe Devletler Arasında Yetki Paylaşımı  302
ff. Federal Devletlerle Federe Devletler Arasında Yetki Uyuşmazlıklarının Çözümü  304
gg. Federal/Federe Vatandaşlık: İki Vatandaşlık İlkesi  305
hh. Federe Devletlerin Federal Yönetime Katılması  305
d. Federal Devletin Devletler Konfederasyonundan Farklılıkları  306
e. Federal Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  308
f. Federal Devletin Bölgeli Devletten Farklılıkları  308
g. Federal Devletin Kuruluş Biçimleri  310
h. Avrupa Birliği’nin Niteliği Üzerinde Çeşitli Tartışmalar  310
aa. Süreç ve Günümüzdeki Durumu  310
bb. Birliğin Devlet Olup Olmadığı: Devlet Tipolojisi Yönünden Analizi  311
III. EGEMENLİĞİN KAYNAĞI BAKIMINDAN (DİN–DEVLET İLİŞKİLERİ) DEVLET TİPOLOJİSİ  314
A. Laik Devletler  315
1. Tanım  315
2. Laik Devletin Unsurları  316
a. Din ve Devlet İlişkilerinin Kurumsal Ayrılığı İlkesi  317
b. Din Özgürlüğünün Güvencesi  317
3. Bazı Özel Durumların Tahlili  320
B. Teokratik Devletler  324
1. Saf (Mutlak) Teokrasiler  324
2. Anayasal Teokrasiler (théocratie constitutionnelle): Mutlak/Saf Teokrasinin Anayasallaşması  325
IV. SİYASAL YAPILARINA YA DA DEVLET–TOPLUM İLİŞKİLERİNE GÖRE DEVLETLER  327
A. Klasik Sınıflandırmalar  327
B. Modern Sınıflandırmalar  328
1. Totaliter Devletler  330
a. Totaliter Devletlerin Özellikleri  331
aa. Resmi Bir İdeolojinin Varlığı  332
bb. Kütlesel Bir Tek Partinin Varlığı  332
cc. Muhalefetin Yokluğu  333
dd. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığının Olmayışı  333
ee. Ekonominin Merkezden Planlanması; Piyasa Ekonomisine Kapalılık  333
ff. Korkutma ve Sindirme Sistemin Temel Aracıdır  333
gg. Gelişmiş Bir Asker ve Polis Ağının Varlığı  333
hh. Temel Hak ve Özgürlükler Resmi İdeolojiye Hizmet İçin Tanınmıştır  333
ii. Resmi Toplum–Sivil Toplum ya da Kamu–Özel Ayrımı Hemen Hemen Yoktur  334
b. Totaliter Devlet Modelleri  334
aa. Marksist–Leninist Totaliter Devletler  334
bb. Faşist Totaliter Devletler  337
2. Otoriter Devletler  340
3. Liberal Çoğulcu Demokratik Rejimler  341
4. Şematik Olarak Karşılaştırma  342
Dördüncü Bölüm
DEVLETİ SINIRLANDIRMA ARACI OLARAK
GÜÇLER AYRILIĞI
I. GÜÇLER AYRILIĞI TEORİSİ VE DOĞURDUĞU SONUÇLAR  343
A. Anlam ve Önemi  343
1. Güçler Ayrılığının Anlamı  343
2. Güçler Ayrılığının Anayasacılık Bakımından Önemi  345
B. Güçler Ayrılığı Düşüncesinin Tarihsel Temelleri  346
1. Locke’da Güçler Ayrılığı Düşüncesi  347
2. Montesquieu’de Güçler Ayrılığı Düşüncesi  347
a. Genel Olarak  347
b. Teorinin Esası  348
C. Güçler Ayrılığı Öğretisinin Pratiği  350
D. Güçler Ayrılığı Anlayışının Günümüzde Geçerliliği  352
II. GÜÇLER AYRILIĞI İLKESİ VE UYGULAMASI  354
A. Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri  354
B. Güçler Ayrılığı İlkesi ve Hükümet Sistemlerini Sınıflandırmada Sorunlar  357
III. PARLAMENTER SİSTEMLER  360
A. Tanım  360
B. Parlamenter Sistemin Uygulama Biçimleri  361
1. Düalist (İkici) ya da Orleanist Parlamenterizm  361
2. Monist (Tekçi) Parlamenterizm (Klasik Parlamenter Rejim)  363
3. Çoğunlukçu Parlamenterizm (parlementerisme majoritaire)  364
C. Parlamenter Sistemlerin Ayırt Edici Unsurları  365
1. Güçlerin Denkliği ve İşbirliği  366
2. İki Yapılı–İkici Yürütme (düalist yürütme–bicéphalisme)  366
3. Devlet Başkanının Sorumsuzluğu  368
a. Siyasal Sorumsuzluk  368
b. Cezai Sorumsuzluk  368
c. Hukuksal (Medeni) Sorumluluk  369
4. Bakanlar Kurulunun ve Bakanların Yasama Organı Önünde Siyasal Sorumluluğu  370
a. Soru (Parliamentary questioning)  370
b. Genel Görüşme (General debate)  372
c. Gensoru (Censure motion)  372
d. Meclis Araştırması (Parliamentary inquiry)  372
e. Meclis Soruşturması (parliamentary investigation)  373
5. Yürütmenin Yasamayı Fesih Yetkisi  374
a. Fesih Kurumunun Varlık Nedeni  375
b. Fesih Yetkisinin Sahibi  376
c. Fesih Kurumunun Genişlemesi  377
d. Fesih Türleri  378
aa. Yürütme Organının Feshi  378
bb. Kendi Kendini Fesih (öz fesih, auto–dissolution)  379
cc. Otomatik Fesih (kendiliğinden sonlanma, dissolution automatique)  379
dd. Karşılıklı Fesih  380
ee. Halkın Geri Çağırması ya da Kolektif Azil Yolu (recall)  380
D. Parlamenter Sistemin Aklileştirilmesi (Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Sistem): Parlamenter Sisteme İşlerlik Kazandırma Eğilimi  381
1. Tanım  381
2. Parlamenter Sistemde Aklileştirme Teknikleri  383
a. Kurucu (Yapıcı) Güvensizlik Önergesi (Önce Kur Sonra Devir Yolu)  383
b. Güvensizlik Önergesinin Sınırlandırılması  384
c. Hükümetin Kurulmasının Kolay, Düşürülebilmesinin Zorlaştırılması  385
d. Giyotin Usulü  385
e. Fesih Yetkisinin Rasyonelleştirilmesi (Fesih Tehdidi Altında Güvenoyu)  386
f. Parlamentonun Etkin Çalışmasını Sağlamaya Yönelik Önlemler  386
3. Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Araçların Sisteme Katkısı  387
IV. “GÜÇLERİN SERT AYRILIĞI”: BAŞKANLIK SİSTEMİ  388
A. Genel Olarak Başkanlık Sistemi  389
B. Başkanlık Sisteminin Temel Unsurları  390
1. Monist (Monocéphale) Yürütme (Tek Yapılı/Tek Başlı)  390
2. Organların Birbirinden Bağımsızlığı  391
a. Organların Göreve Gelişinde Bağımsızlık (Organik Sert Ayrılık)  392
b. Organların Görevlerinde Bağımsızlık (İşlevsel Sert Ayrılık)  392
c. Organların İlişkilerinde Bağımsızlık  393
C. Başkanlık Sisteminde Güçlerin Birbiriyle Yakınlaştırılması  395
1. Başkanın Veto Yetkisi  397
2. Üst Düzey Kamu Yöneticilerinin Atamalarında Yasama Onayı  399
3. Uluslararası Sözleşmelerin Onayı  399
4. Bütçe Yetkisi  399
D. Uygulamada Durum  401
1. ABD Sistemi ve Saf (Otantik) Başkanlık  401
2. Yasama Organı  402
3. Yürütme Organı  403
a. Başkan  403
b. Yardımcısı  404
c. Başkanlık Kabinesi  404
d. Başkan ve Kongre (Yasama Organı) Arasındaki İlişkiler  405
aa. Başkanın Kongre Üzerinde Sahip Olduğu Araçlar  406
bb. Başkanın Tek Başına Kullandığı Düzenleme Aracı Olarak “Başkanlık Kararnameleri” ya da Başkanlık Emirnameleri”(executive orders)  407
aaa. Genel Olarak Başkanlık Kararnameleri (başkanlık emirnameleri)  407
bbb. Başkanlık Kararnameleri ve Bildirilerinin Hukuki Statüsü ve Kapsamı  409
cc. Başkan Üzerinde Kongre Araçları  412
e. Başkanın Sorumluluğu  412
V. KARMA (MELEZ/HİBRİT) HÜKÜMET SİSTEMLERİ  413
A. Başkan Ağırlıklı Karma Sistemler (régimes à prépondérance présidentielle)  415
1. Yarı Başkanlık Sistemleri  415
a. Genel Çerçeve  415
b. Sistemi İsimlendirmede Güçlükler  418
c. Yarı Başkanlık Sisteminin Belirgin Özellikleri  421
aa. Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçilmesi  422
bb. Yasama Organına Karşı Siyasal Sorumluluk Taşıyan Bir Başbakan ve Bakanlardan Oluşan Hükümetin Varlığı  422
cc. Cumhurbaşkanının Nispeten “Önemli” Sayılabilecek Yetkilere Sahip Olması  422
d. Yarı–Başkanlık Sisteminin Uygulaması  423
2. Başkancı Yapılar (Sistemler)  427
a. Saf Başkanlık Sisteminden Ayırma Zorunluluğu  427
b. Başkanlık Sisteminin Başka Ülkelerde Uygulamasında Karşılaşılan Güçlükler  429
c. Saf Başkanlıktan Sapmalar ve Başkanın Kontrolsüz Güce Dönüşebilme Riski  430
B. Parlamento Ağırlıklı Karma Sistemler (les régimes à prépondérance parlementaire): Meclis Hükümeti Sistemi  433
1. Meclis Hükümeti Sistemini Sınıflandırma Sorunu  433
2. Meclis Hükümeti Sistemi (Konvasiyonel Sistem): Tanımı ve Tarihçesi  434
3. Özellikleri ve İşleyişi  436
a. Yasama ve Yürütme İşlevlerinin Yasama Organında Toplanması  436
b. Yürütme Organı Yasama Organından Bağımsız Bir Kimliğe Sahip Değildir  436
c. İşlevlerin Yerine Getirilmesi Meclis Tarafından Belirlenir  437
d. Yürütmenin Meclise Karşı Kullanabileceği Hukuksal Bir Aracı Yoktur  437
e. Meclisin Sürekliliği  437
f. Meclisin Üstünlüğü  437
4. Uygulamada Durum  437
a. İsviçre Sistemi ve Meclis Hükümeti Açısından Değerlendirilmesi  439
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiyesi (Anayasası) ve Meclis Hükümeti Sistemi  440
Beşinci Bölüm
EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMİ OLARAK DEMOKRASİ
I. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN KÖKENİ  443
A. Klasik Demokrasi ve Evrimi  443
B. Günümüzde Aldığı Anlam  445
II. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN BELİRLEYİCİ İLKELERİ  447
A. İktidarın Seçim Yoluyla Değiştirilebilir Oluşu: Düzenli Aralıklı Seçimler  448
B. Katılımcılık  448
C. Çoğunluk İlkesi: Çoğunluğun Yönetimi  449
D. Muhalefetin Varlığı  450
E. Siyasal Çoğulculuk  451
1. Genel Anlamda Çoğulculuk ve Demokrasi  451
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Çerçevesinde Çoğulculuk  452
F. Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi  453
G. Azınlığa Saygı İlkesi  454
H. Güçler Ayrılığı  455
İ. Çok Partili Siyasal Yaşam: “Siyasal Rekabet”e Dayalılık  456
J. Hukukun Üstünlüğü  456
III. EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMLERİ OLARAK DEMOKRASİ UYGULAMALARI  457
A. Doğrudan (Aracısız–Temsilsiz) Demokrasi  458
B. Temsili Demokrasi  460
1. Temsili Rejim Teorisi  460
2. Anlamı ve Geçirdiği Süreç  461
C. Yarı Doğrudan Demokrasi  464
1. Tanım ve Çerçevesi  464
2. Yarı Doğrudan Demokrasi Araçları  466
a. Halk Vetosu  467
aa. İsviçre’de Federal Düzeyde  467
bb. ABD’de Federe Devlet Düzeyinde  468
cc. İtalya’da  468
b. Halkın Kanun Girişimi  468
c. Referandum  470
aa. Tanım  470
bb. Referandum– Plebisit Oylamaları Farklılığı  472
cc. Referandum Türleri  475
dd. Referandum Sınırlamaları  479
d. Halkın Geri Çağırması (Révocation Populaire=Temsilcinin Azli=Recall)  479
IV. EGEMENLİĞİN KULLANIMINA KATILIM ARACI OLARAK SEÇİMLER  480
A. Genel Oy İlkesi (Herkes için oy ilkesi)  481
1. Tanım ve Tarihçesi  481
2. Genel Oy Hakkına Getirilen Objektif Sınırlamalar  485
a. Yaş  485
b. Yabancılar Yönünden  487
c. Asker Kişiler Yönünden  488
d. Mahkumlar Yönünden  489
e. Diğer Kısıtlamalar  490
3. Genel Oy ve Demokrasi Kültürü İlişkisi  490
B. Eşit Oy İlkesi (Tek Birey–Tek Oy)  491
1. Sayısal Açıdan Oy Eşitsizliği (Çoğul oy/bindirmeli oy (vote multiple, vote plural)  492
2. Değer Açısından Oy Eşitsizliği  492
3. Seçim Sisteminden Kaynaklanan Oy ve Temsil Eşitsizliği  493
C. Doğrudan Oy–Dolaylı Oy (suffrage direct–suffrage indirect)  494
D. Oyun Gizliliği İlkesi  496
E. Zorunlu Oy–Serbest Oy İlkesi (compulsory, mandatory voting/voluntary voting)  498
F. Dürüst Oy İlkesi (honnêteté du vote)  501
G. Bireysel Oy İlkesi (Vote personel)  502
H. Yargı Güvencesi Altında Seçim İlkesi  504
Altıncı Bölüm
EGEMENLİĞİN KURUMSAL İFADE ARAÇLARI OLARAK
SİYASAL PARTİLER VE SEÇİM SİSTEMLERİ
I. SİYASAL PARTİ KAVRAMI  507
II. SİYASAL PARTİLERİN İŞLEVLERİ  509
A. Toplum Çıkarlarını Birleştirmek  509
B. İktidarı Kullanma, Denetleme ve Muhalefet İşlevi  510
C. Siyasal Kadroların Yetiştirilmesi İşlevi  511
D. Siyasal Sosyalizasyon (Sosyalleşme) İşlevi  511
E. Halkla Yönetim Arasında İletişim Kanalı Görme İşlevi  511
III. SİYASAL PARTİLERİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  512
IV. SİYASAL PARTİLERİN SINIFLANDIRILMASI  514
A. Yapıları Yönünden  515
1. Kadro Partileri  515
2. Kitle Partileri  515
B. İşlevleri Yönünden  515
1. Bireysel Temsil Partileri  516
2. Sosyal Bütünleşme Partileri  516
C. İdeolojik Türdeşlikleri Yönünden  517
1. Türdeş Partiler  517
2. Türdeş Olmayan Partiler  518
D. Disiplinleri Yönünden  518
1. Disiplinli Partiler  518
2. Serbest Partiler (Disiplinsiz Partiler)  519
V. PARTİ SİSTEMLERİ VE SONUÇLARI  520
A. Tek Partili Sistemler  521
B. İki Partili Sistemler  522
C. Çok Partili Sistemler  524
1. Katı (Agresif) Çok Partili Sistem (le multipartisme rigide)  524
2. Esnek (Ilımlı) Çok Partili Sistem (le multipartisme souple)  525
VI. SİYASAL PARTİLERİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  525
A. Kuruluşları  525
B. Partilere Devlet Yardımı  526
1. Devlet Tarafından Sağlanan İmkân, Yardım ve Kolaylıkları  528
a. Doğrudan Sağlanan Yardım ve Kolaylıklar  528
b. Dolaylı Yoldan Sağlanan Yardım ve Destekler  529
2. Yardım Almada Bazı Yasaklar ve Devlet Yardımından Yararlanma Esasları  529
C. Siyasal Partilerin Denetlenmesi  531
1. Gelir, Gider ve Seçim Harcamaları Yönünden (Mali Denetim)  531
2. Faaliyetleri Yönünden Denetim  533
3. Siyasal Partilere Uygulanacak Yaptırımlar  534
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Siyasal Partilere Yaklaşımı  536
D. Parti İçi Demokrasi  538
1. Tanım ve Önemi  538
2. Parti İçi Demokrasiyi Sağlamada Hukukun Etkisi  539
VII. TEMSİLCİLERİN BELİRLENMESİ YÖNTEMİ OLARAK SEÇİM SİSTEMLERİ  541
A. Seçim Çevresi Kavramı ve Düzenlenmesi  542
1. Seçim Çevresi Kavramı ve Türleri  542
2. Seçim Çevrelerinin Oluşturulması ve Eşit Temsiliyet İlkesi  543
a. Genel Olarak  543
b. Yargı Yerlerinin Yaklaşımı  545
B. Seçim Çevresinden Çıkartılacak Milletvekili Sayısı ve Seçim Turlarına Göre Seçimler  546
C. Seçim Sistemleri  547
1. Çoğunluk Sistemi  548
a. Çoğunluğun Türüne Göre Çoğunluk Sistemi  548
aa. Salt Çoğunluk Sistemi  548
bb. Basit Çoğunluk Sistemi (Nispi Çoğunluk Sistemi)  548
b. Seçilecek Aday Sayısına Göre Çoğunluk Sistemi  549
aa. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (scrutin majoritaire uninominal)  549
bb. Listeli Çoğunluk Sistemi  550
2. Nispi Temsil Sistemi (Orantılı Temsil)  551
a. Tanım  551
b. Nispi Temsil Sisteminde Milletvekilliği Dağılımı  551
aa. Milli Sabit Seçim Sayısı  551
bb. Değişken Seçim Çevresi Sayısı  552
c. Artık Oyların Değerlendirilmesi Yöntemleri  552
aa. En fazla artık oy yöntemi (la méthode des plus forts restes)  553
bb. En yüksek ortalama oy yöntemi (la méthode de la plus forte moyenne)  553
cc. d’Hont sistemi  553
dd. Sainte–Laguë Sistemi (Tek sayı sistemi)  554
ee. Milli Bakiye (Artık) Sistemi (La méthode des restes sur le plan national)  555
3. Karma Seçim Sistemleri  556
a. Karma Sistem Arayışları ve Uygulamaları  556
b. Karma Sistem Örnekleri  558
4. Avrupa Konseyi Üyesi Devletlerin Seçim Sistemleri  560
D. Seçim Sisteminin Siyasal Partiler ve Siyasal Rejim Üzerindeki Etkileri  560
1. Çoğunluk Sistemine İlişkin Değerlendirme  560
a. Genel Olarak  560
b. Seçim Adaletsizlikleri ve “Küp Kanunu” Formülü  561
c. Seçim Adaletsizlikleri ve Karşılaştırmalı Somut Örnekler  562
d. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi ve Siyasal Sonuçları (İngiliz Sistemi)  564
e. İki Turlu Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (Fransız Sistemi)  564
f. Çoğunluk Sistemi Her Zaman Parlamentoda Çoğunluğun Garantisi Değildir  565
2. Nispi Temsil Sisteminin Değerlendirilmesi  566
3. Seçim Sisteminin Doğurduğu Sonuçların Çeşitli İhtimallere Göre Toplu Olarak Açıklanması  567
4. Genel Değerlendirme  569
VIII. SEÇİM BARAJLARI  572
A. Kavram ve Amaç  572
B. Seçim Barajı Türleri  573
1. Seçim Çevresi Barajı  574
2. Ülke Barajı  574
C. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Seçim Barajlarına Yaklaşımı  576
Yedinci Bölüm
DEVLETİN TEMEL ORGANLARI
I. YASAMA ORGANI  579
A. Yasama Organının Oluşumu  579
1. Genel Olarak Meclislerin Sayısı  580
2. Çift Meclislilik  580
a. Tarihçe ve Günümüzde Durum  580
b. Çift Meclisli Yasama Organlarının Oluşumu ve Yetki Paylaşımı  582
3. Tek Meclislilik/Çift Meclislilik Üzerinde Tartışmalar  583
a. İkinci Meclis Aleyhine Görüşler  583
b. İkinci Meclislerin Lehine Görüşler  584
c. Değerlendirme ve Sonuç  586
B. Yasama Organının Çalışma Esasları  587
1. İçtüzük Kuralları (Réglement d’assemblée, Règlement intérieur de parlement)  587
a. İçtüzük Kurallarının Önemi  587
b. İçtüzük Kurallarının Düzenleme Alanı ve Yetki  588
2. Parlamentoların Toplanma Dönemleri ve Bazı Kavramlar  591
3. Yasama Organının Görüşme ve Oylamalarına İlişkin Temel Kavramlar  591
a. Öncelikle ve İvedilikle Görüşme  591
b. Toplanma ve Karar Yeter Sayısı  592
c. Oylama Yöntemleri  594
C. Yasama İşlevi ve Nitelikleri  595
1. Yasama İşlevi Olarak Kanun  595
2. Yasama İşlevinin Özellikleri  596
a. Genellik İlkesi  597
b. Asli Düzenleme Yetkisi Oluşu  599
c. Devredilemezlik İlkesi  601
D. Yasama Üyeliğinin Niteliği  602
1. Temsili Vekâlet (mandat représentatif) İlkesi ve Sonuçları  603
a. Azil Yasağı  603
b. Milli Temsil İlkesi  604
2. Emredici/Azledici Vekâlet (mandat impératif) ve Sonuçları  605
E. Parlamenter Bağışıklıklar (Les İmmunités Parlementaires)  606
1. Kavram ve İçerik  606
2. Yasama Bağışıklığı Türleri  608
a. Yasama Sorumsuzluğu (l’irresponsabilité parlementaire)  608
aa. Tanım ve Çerçevesi  608
bb. Sonuçları  609
cc. Sorumsuzluk ve parlamento disiplin hukuku  611
b. Yasama Dokunulmazlığı (l’inviolabilité parlementaire)  612
aa. Tanım ve Çerçevesi  612
bb. Özellikleri  613
II. YÜRÜTME ORGANI  615
A. Yürütmenin Geleneksel İşlevleri  616
1. Kanunların Uygulanması  616
2. İç ve Dış Güvenliğin Sağlanması  616
3. Yürütmenin Düzenlemelerde Bulunması  617
4. Ülke Genel Siyasetinin Tespiti ve Uygulanması  619
B. Yürütme Organının Görevlerinin Genişlemesi ve Giderek Güçlenmesi  619
1. Yürütme Organının Görev Alanının Genişlemesinin Nedenleri  619
2. Yürütme Organının Ön Plana Çıkmasının Sonuçları  620
a. Yasama İşlevine Yürütmenin Giderek Karışması  620
b. Yürütmeye Yasama Yetkilerinin Devri (délégation)  621
c. Yürütmeye Özerk Düzenleme Yetkisi Tanınması  621
d. Ulusal Siyasetin Direksiyonunun Yürütmeye Geçmesi  622
C. Yürütme Organının Yapısı  622
III. YARGI  623
A. Kavram  623
B. Çoğulcu Demokrasilerde Yargının Yeri ve Temel İlkeler  626
1. Doğal Yargı İlkesi (Doğal Hâkim/Doğal Mahkeme İlkesi)  626
2. Yargı Bağımsızlığı  628
a. Anlamı  628
b. Önemi  630
c. Yargı Bağımsızlığının Ön Şartı Olarak Kurumsal Bağımsızlık  632
aa. Yasama Organına Karşı Kurumsal Bağımsızlık  633
bb. Basına Karşı Bağımsızlık (Dördüncü Güce Karşı)  633
cc. Taraflara Karşı Bağımsızlık  634
dd. Yürütme Organına Karşı Bağımsızlık  634
ee. Yargının Bizatihi Kendisine Karşı Bağımsızlık  635
d. Yargı Bağımsızlığının Kurucu Unsurları  636
aa. Hâkimlik Güvencesi  636
aaa. Görevinden Alınamama (Azil Yasağı)  636
bbb. Re’sen Emekli Edilememe  637
ccc. Maaş ve Ödeneklerden Yoksun Bırakılmama  637
ddd. Rızası Işında Başka Bir Yargısal ya da İdari Göreve Getirilememesi  638
eee. Görev Yeri Değişikliği (Coğrafi Güvence)  638
bb. Yargıya Müdahale Suçu  638
cc. Atama ve Özlük İşlemlerinin Bağımsız Kurullara Bırakılması  639
3. Yargının Tarafsızlığı ve Bağımsızlıkla İlişkisi  639
4. AİHM İçtihatları Işığında Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı  642
a. Yargı Yerinin ve Yargı Görevini Yerine Getiren Kişilerin Niteliği  642
b. Hâkimlerin Göreve Gelmeleri ve Bağımsızlıkları Üzerinde Etkisi  642
c. Dış Baskılara Karşı Korunması ve Güvencesi  643
C. Yargısal Kurullar  645
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı İçin Yargısal Kurullar Oluşturma Gereği  645
2. Yargısal Kurulların Oluşumu  646
D. Yargının Denetimi ve Sorumluluğu  648
1. Cezai Sorumluluk  650
2. Medeni Sorumluluk  651
3. Disipliner Sorumluluk  651
Sekizinci Bölüm
SİYASAL İKTİDARIN SINIRLANMASI ARACI OLARAK
ANAYASALLIK DENETİMİ
I. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ KAVRAMI  653
A. Anayasal Üstünlüğün Gerekçeleri ve Temelleri  654
1. Maddi Temeli: Devletin Kurucu İşlemi Olma  654
2. Organik Temel: Kurucu İradenin Eseri Olma  654
3. Demokratik Temeli: Anayasanın Sosyal Sözleşme Niteliği Taşıması  655
3. Biçimsel Temel: Yapılış ve Değiştirilmesinin Diğer Kurallardan Farklı Esaslara Bağlanma  655
B. Anayasanın Üstünlüğünün İki Anlamı  656
1. Esasa İlişkin Üstünlük/Maddi Üstünlük (suprématie matérielle)  656
2. Şekle İlişkin Üstünlük (suprématie formelle)  656
II. ANAYASAL ÜSTÜNLÜĞÜN KURUMSAL GÜVENCESİ OLARAK ANAYASALLIK DENETİMİ  658
A. Genel Olarak  658
B. Parlamentonun Üstünlüğünden Anayasanın Üstünlüğüne  659
1. Parlamentonun Üstünlüğü: Genel İrade Efsanesi  659
2. Genel İradenin Sarsılması: Anayasanın Üstünlüğü  660
C. Yapan Organa Göre Denetim Türleri  661
1. Siyasal Organlar Eliyle Anayasallık Denetimi  661
a. Tanım  661
b. Siyasal Denetim Yoluna Yöneltilen Eleştiriler  663
2. Yargısal Denetim (Anayasa Yargısı/Anayasal Yargı)  665
III. ANAYASAYA UYGUNLUĞUN YARGISAL DENETİMİ (ANAYASA YARGISI)  667
A. Anayasa Yargısının Meşruiyeti Sorunsalı  667
B. Anayasa Yargısına Yöneltilen Eleştiriler ve Meşruiyet İnşası Arayışları  670
1. Halk İradesinin Yasama İradesiyle Özdeşleştirilemeyeceği  670
2. Seçilmiş Olmanın Tek Başına Demokrasinin Meşruiyet Ölçüsü Olmayışı  671
3. Son Sözün Yine Seçilmişlere Ait Olduğu  672
4. Kararlarının Yasama Yetkisinin Kullanımı Olmadığı  673
5. Anayasa Yargısının da Bir Yargı Yeri Olduğu  675
C. Anayasa Yargısının Yükselişi  675
IV. ANAYASA YARGISINDA DENETİM MODELLERİ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  677
A. Denetim Modeline Göre Anayasa Yargısı  678
1. Amerikan Modeli (Decentralized Judicial Review)  678
a. Ortaya Çıkışı  678
b. Marbury/Madison Davası ve (Amerikan) Anayasa Yargısı Bakımından Önemi  680
c. Sistemin (Modelin) Belirgin Özellikleri  682
aa. Yaygınlaştırılmış Anayasa Yargısı Modelidir (un contrôle décentralisé)  682
bb. Somut Olay Denetimine Dayanır (voi d’exception/contrôle concret)  683
cc. Denetim Ancak Düzeltici/Bastırıcı (contrôle à posteriori) Olabilir  683
dd. Verilen Kararlar Somut Olay ve Taraflarıyla Sınırlıdır (un contrôle aux effets relatifs)  684
ee. Denetimin Kapsamı ve Kararların Yerine Getirilmesi  685
d. Modelin Uygulama Çevresi  686
2. Avrupa Modeli (centralized judicial review)  687
a. Modelin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi  688
b. Modelin Temel Özellikleri  690
aa. Merkezileşmiş, “Özel Yetkili Anayasa Yargısı” Esasına Dayanır  690
bb. Hem Soyut Hem Somut Denetime Elverişlidir  690
cc. Hem Önleyici Hem Düzeltici Sisteme Uygun Modeldir  691
dd. Mahkeme Kararları Mutlak Otoriteye Sahiptir  691
3. Her İki Modelin Tablo Eşliğinde Karşılaştırılması  692
4. Anayasallık Denetimi Modellerinin Dünya Genelinde Dağılımı  692
B. Zaman Bakımından Anayasa Yargısı (le moment du contrôle)  693
1. Önleyici denetim (côntrole préventif, controle préalable, ex ante, a priori)  693
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  693
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  694
2. Düzeltici (Bastırıcı) Denetim (contrôle répressif, ex post, a posteriori denetim)  695
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  695
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  696
3. Önleyici ve Düzeltici Denetimin Çeşitli Açılardan Karşılaştırılması  698
4. Değerlendirme ve Tablo Eşliğinde Uygulama Örnekleri  698
C. Anayasal Dava Türleri (Başvuru Yolları) (le mode de contrôle)  699
1. İptal Yolu (côntrole par voie d’action, soyut norm denetimi, dava yolu)  700
2. Somut Norm Denetimi (côntrole par voie d’exception, def’i yoluyla denetim, İtiraz Yolu)  701
3. Kişisel (Bireysel) Başvuru Yolu (“recours individuel”, "requête individuelle”)  703
V. ANAYASALLIK DENETİMİNİN KAPSAMI VE ALANI  705
A. Denetim Kapsamı  705
B. Denetim Alanı (Denetime Tabi İşlemler)  706
1. Kanunlar (Her ülkede)  706
2. Yasama İçtüzükleri ve Diğer Düzenleyici İşlemler  707
3. Uluslararası Sözleşmeler  708
4. Referandumlar  708
5. Anayasa Değişiklikleri  708
a. Denetimin Kapsamı  708
b. Anayasa Değişikliklerinin İçerikleri (Esas) Yönünden Denetimi  709
c. Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Durum  711
VI. MAHKEMELERİN KOMPOZİSYONU (OLUŞUMU) ÜZERİNE  714
A. Mahkeme Üyelerinin Belirlenmesi Yöntemi  714
B. Üyelerin Göreve Getirilişi, Bağımsızlık ve Tarafsızlıkları  714
C. Üyelik Şartları ve Görev Süresi  716
D. AB Ülkelerinde Mahkemenin Oluşumu, Üye Sayısı ve Görev Süreleri  716
VII. MAHKEMELERİN GÖREV ALANLARI: BELLİ BAŞLI İŞLEVLERİ ÜZERİNE  718
A. Hak ve Özgürlükleri Koruma, Hukuk Devletini Güçlendirme İşlevi  718
B. Yetki Dağılımından Doğan Uyuşmazlıkları Çözme  720
1. Devlet Bileşenleri Arasında Yetki Dağılımından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar  720
2. Devlet Organları Arasında Çıkan Yetki Uyuşmazlıkları  721
C. Ulusal Düzeyde Seçim ve Referanduma İlişkin Uyuşmazlıkların Çözümü  721
D. Siyasal Partilerin Kapatılmaları ve Mali Denetimleri  722
VIII. ANAYASALLIK DENETİMİNDE ÖLÇÜ (REFERANS) NORMLAR  722
IX. MAHKEME KARARLARININ ETKİSİ VE SONUÇLARI  724
A. Genel Olarak Yargısal Karar Alma Modelleri ve Mahkemenin Karar Türleri  724
1. Yargısal Karar Alma Modelleri  724
a. Klasik Yaklaşım  725
b. Şekilci Yaklaşım (Formalist yaklaşım)  725
c. Davranışçı Yaklaşım  725
d. Yeni Kurumsalcı Yaklaşım  726
2. Mahkemelerin Karar Türleri  726
a. Yokluk Kararları (inexistence)  726
b. İptal Kararları (Nullite)  728
c. Ret Kararları (Anayasaya uygunluk kararları)  728
d. “Şartlı (Rezervli) Ret”: Ret–İptal Arası Kararlar (les décisions intermédiaires)  729
aa. Kavramın Anlamı  729
bb. Şartlı Ret Kararlarına Başvuru Nedeni  730
cc. Uygulamada Durum  731
B. Kararların Etkisi  732
1. Kararların Bağlayıcılığı  732
2. Kararın Yürürlüğe Girmesini Erteleme  734
3. Kararların Kişiler Bakımından Etkisi  735
4. Kararların Zaman Bakımından Etkisi  735
X. ANAYASA YARGISINDA GEÇİCİ ÖNLEMLER (YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI)  736
A. Geçici Önlemler Kurumuna Gereksinim ve Kurumun Amacı  736
B. Bazı Ülkelerde Uygulama Örnekleri  738
1. ABD Uygulaması  738
2. Belçika Uygulaması  740
3. Almanya Uygulaması  740
4. Türkiye’de  741
Seçilmiş Kaynakça  743
Kavram Dizini  775
 


Prof. Dr. Ömer Anayurt
10.02.1963’te Ankara’da doğdu. 1982 yılında lise (Ankara Esenevler Lisesi), 1986’da lisans (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi), 1989 yılında yüksek lisans (Gazi Üniversitesi), 1996 yılında doktora (İstanbul Üniversitesi) eğitimini tamamladı.
02.03.1987 yılında Gazi Üniversitesi Bolu İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde araştırma görevliliğine atandı. 1992–;;;;;;1996 yılları arasında Abant İzzet Baysal Üniversitesinde bu görevini sürdürdü. 1987 yılında Sakarya Üniversitesi İİBF’de yardımcı doçentliğe atandı. 2005 tarihinde Anayasa Hukuku Bilim Dalı doçenti oldu. 2010 yılında aynı Üniversite’de profesörlüğe atandı.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı başta olmak üzere Üniversitenin değişik akademik birimlerinde idari görevlerde bulundu. Çeşitli dönemlerde Sakarya İl İnsan Hakları Kurulu Üyeliği ve Adalet Bakanlığı Sakarya Ceza ve Tutukevleri İzleme Kurulu üyeliğinde de bulunan Anayurt 08.03.2011–;;;;;;0.11.2016 tarihleri arasında Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyeliği ve kısa bir süre de denetleme kurulu başkanlığını yaptı. Kurul üyeliği görev süresinin sona ermesini müteakip Üniversitedeki asli görevine döndü. Halen Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
Anayurt, evli ve üç çocuk sahibi olup basılı beş kitabı ve kamu hukuku alanında çeşitli kategoride mesleki dergilerde ve armağanlarda yayımlanmış makaleleri bulunmaktadır.
Abdurrahman Eren
Ekim 2020
125.00 TL
İndirimli: 112.50 TL (%10)
Sepete Ekle
Ömer Anayurt
Eylül 2020
95.00 TL
İndirimli: 85.50 TL (%10)
Sepete Ekle
İbrahim Ö. Kaboğlu
Ekim 2020
80.00 TL
İndirimli: 72.00 TL (%10)
Sepete Ekle
Hasan Tahsin Fendoğlu
Ekim 2020
95.00 TL
İndirimli: 85.50 TL (%10)
Sepete Ekle





 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Önsöz  7
Kısaltmalar  35
Birinci Bölüm
DEVLETİN HUKUKSAL ÇERÇEVESİ OLARAK ANAYASA VE
ANAYASA HUKUKU
Birinci Kısım
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASA HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI: ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ  39
A. Anayasa Kavramının Etimolojisi  39
B. Anayasacılık Hareketleri  41
1. Anlamı ve Tarihçesi  41
2. Anayasacılık ve Demokrasi Düşüncesi Arasındaki Karşıtlık ve Anayasal Demokrasi  44
C. Liberal Anayasacılık Düşüncesinde Anayasaya Yüklenen İşlevsel Anlam: Anayasanın Siyasal Anlamı  46
D. Anayasanın Günümüzde İfade Ettiği Anlam: Anayasanın Hukuksal Anlamı  47
E. Türkçede Terminoloji Sorunu ve Tartışması  51
II. ANAYASALARIN İŞLEVLERİ  53
A. Hukuksal İşlevleri  54
1. Anayasa Hukuk Düzeninin Geçerlilik Temelidir  54
2. Anayasa Devletin Kurucu İşlemi ve Yönetenlerin Statüsüdür  54
3. Anayasa Bir Devletin Uluslararası Toplumdaki Sembolüdür  55
4. Anayasa, Siyasal İktidarın Sınır ve Çerçevesi, Özgürlüğün Güvence Belgesidir  55
B. Siyasal İşlevleri  56
1. Anayasa Egemen Halkın İradesini Yansıtan İşlemdir  56
2. Anayasa Yönetimin Meşruiyet Kaynağıdır  56
3. Anayasa Ulusal Bütünlüğün ve Ortak Kimlik İnşasının Temel Unsurudur  57
4. Anayasa Bir İdeoloji ve Felsefenin Somutlaşmış İfadesidir  59
5. Anayasa Siyasal İstikrarı Sağlama Aracıdır  61
III. ANAYASALARIN İÇERİĞİ  61
A. Genel Çerçeve  61
B. Anayasal Başlangıçlar ve Pozitif Değeri Sorunu  64
1. Anayasal Başlangıçlar (dibace, önsöz, preamble)  64
2. Başlangıçların Pozitif Hukuk Gücü Sorunsalı  65
a. Yasama Organına “Açık Çek” Sunması  67
b. Anayasa Yargısına Geniş Değerlendirme Marjı Bırakması  67
IV. ANAYASA HUKUKU VE DİĞER HUKUK DALLARI ÜZERİNDE ETKİSİ  69
A. Tanım  69
B. Anayasa Hukuku Alanının Çerçevesini Çizmede Zorluk  70
C. Anayasa Hukukunun İçeriği: Anayasa Hukuku, Anayasanın Hukuku  71
1. Genel Olarak  71
2. Anayasa Hukukunun Kısımları  73
3. Anayasa Hukuku Alanının Genişlemesi: Siyasal Hukuktan Anayasa Hukukuna  76
D. Anayasa Hukukunun Uluslararasılaşması  79
E. Anayasa Hukuku ve Siyaset Bilimi  81
1. Konu Bakımından Ayrılamama  81
2. Yöntemsel Farklılık  82
3. Karşılıklı Etkileşim  83
V. ANAYASA HUKUKUNUN BELİRGİN ÖZELLİKLERİ  84
A. Anayasa Hukuku Bir Yandan Eski, Bir Yandan Genç Bir Hukuk Dalıdır  84
B. Anayasa Hukuku Kamu Hukukunun Bir Dalıdır  85
C. Anayasa Hukuku Sürekli Değişim İçinde Olan Bir Hukuk Dalıdır  85
D. Anayasa Hukuku Diğer Hukuk Dallarına da Hâkim Bir Hukuk Dalıdır: Hukukun Anayasallaşması  86
E. Anayasa Hukuku İdeoloji Esaslı Bir Hukuk Dalıdır (Un droit engagé)  88
VI. ANAYASA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  90
A. Hukuk Kaynağı Kavramı ve Türleri  90
B. Anayasa Hukukunun Şekli Kaynakları  92
VII. ANAYASA HUKUKUNDA YÖNTEM  93
A. Hukuksal Pozitivizm Yöntemi (Egzejetik Yöntem/Metin Yorumculuğu Yöntemi)  93
B. Yöntem Genişlemesi ve Sosyolojik Yönteme Başvuru Gereği  96
İkinci Kısım
ANAYASALARIN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ANAYASANIN TERMİNOLOJİK AÇIDAN İKİ FARKLI ANLAMI  98
A. Geniş (Maddi) Anlamda Anayasa (la constitution au sens large)  100
B. Dar (Şekli) Anlamda Anayasa (au sens strict)  102
C. Geniş ve Dar Anlamda Anayasa Tanımlarının Karşılaştırılması  104
D. Geniş Anlamda Anayasa–Dar Anlamda Anayasa Arasındaki İlişkiler  104
1. Kesişme, Çakışma ve Çatışmalar  104
2. Ayrımın Pozitif Değeri ve Sonuç  106
II. ŞEKİLLERİ YÖNÜNDEN  108
A. Yazılı Anayasalar (written constitutions)  109
B. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar  109
1. Tanım  109
2. Yazılı Anayasa İle Karşılaştırma  111
3. Gelenek Ağırlıklı Anayasaların Oluşumu  111
a. Objektif Unsur (Maddi Unsur–Tekrarlama Olgusu–Répétition)  112
b. Sübjektif Unsur (Manevi/Psikolojik Unsur–le centiment d’obligation)  112
c. Hukuksallık Unsuru  113
4. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar İle Anayasa Gelenekleri İlişkisi  113
a. Anayasa Geleneği Kavramı  113
b. Anayasa Geleneklerinin İşlevi  115
aa. Yazılı Anayasanın Boşluklarını Doldurma İşlevi (Praeter Legem)  115
bb. Yazılı Anayasa Kuralını Yorumlayıcı İşlevi veya Belirsizliklerini Giderme İşlevi (Secundum Legem)  115
cc. Yazılı Anayasa Kuralını Kaldırma veya Değiştirme İşlevi (Praeter Constitutionem)  115
c. Anayasa Geleneklerinin Anayasa Uygulamalarından (Pratiklerinden) Farkı  116
C. Yazılı Anayasa–Gelenek Ağırlıklı Anayasa Ayrımının Değerlendirilmesi  117
III. DEĞİŞTİRİLİŞLERİ YÖNÜNDEN  119
A. Katı Anayasalar (Sert Anayasalar/Bükülmez Anayasalar)  119
1. Tanım ve Önemi  119
2. Özellikleri ve Sonuçları  120
3. Katılığın Olumlu ve Olumsuz Yanları  122
a. Olumlu Yanları  122
b. Olumsuz Yanları  123
c. Katılığı Sağlayıcı Düzenlemeler  123
B. Esnek (Yumuşak) Anayasalar  124
IV. ANAYASA YAZIM TEKNİĞİ YÖNÜNDEN ANAYASALAR  126
A. Düzenleyici Anayasa–Çerçeve Anayasa  126
1. Tanım  126
2. Uygulamada Durum  127
B. Yazılım Yöntemi Bakımından: Orijinal (Özgün) Anayasalar–Taklit Anayasalar  129
V. İŞLEVLERİ (FELSEFELERİ) YA DA ANAYASACILIK YÖNÜNDEN ANAYASALAR  130
A. Anayasal Ontoloji ve Anlam Kayması (invertion)  130
B. Anayasaları “Ontolojik Açıdan” Sınıflandırma Gereği ve Anayasa Türleri  132
VI. İÇERDİKLERİ HÜKÜMLERİN NİTELİĞİ BAKIMINDAN: SİYASAL ANAYASA/SOSYAL ANAYASA  136
İkinci Bölüm
KURUCU İKTİDAR: ANAYASALARIN YAPILMASI VE
DEĞİŞTİRİLMESİ
I. KURUCU İKTİDAR KAVRAMI  137
II. ASLİ KURUCU İKTİDAR (le pouvoir constituant originaire; pouvoir créateur)  140
A. Niteliği  140
1. Hukukun Sıfır Noktası Tezi (Hukuk Boşluğu)  140
2. Asli Kurucu İktidarın Sınırlılığı Tezi: Hukukun Sürekliliği  142
a. Genel Olarak  142
b. Kurucu İktidarın Sürekliliği ve Sınırlılığı: Doğal Hukukçu Bakış  143
3. Değerlendirme  145
B. Asli Kurucu İktidarın Eylemsel Sınırları  146
1. İç Dinamikler  146
2. Dış Dinamikler: Uluslararası Kuruluşların Kurucu İktidar Üzerindeki Etkisi  147
C. Asli Kurucu İktidarın Somut Görünümü  148
1. Yeni Bir Devletin Kurulması  149
2. Mevcut Devletin Anayasal Düzeninin Şiddet Yoluyla Ortadan Kalkması  149
3. Halkın Kendi Anayasasını Yenileyebilme Hakkı  152
III. YENİ ANAYASA YAPIM YÖNTEMLERİ: KURUCU İKTİDARIN SOMUTLAŞMASI  155
A. Otoriter Yöntemler (Anti–demokratik/Monokratik/Otokratik Yöntemler)  156
1. Ferman Yöntemi (Charte Octroyée)  157
2. Misak/Pakt (charte négociée) Yöntemi  158
B. Demokratik Anayasa Yapımı Yöntemleri  159
1. Halkın Doğrudan Anayasa Yapımı (Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  161
2. Kurucu Referandum Yöntemi (Yarı–Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  161
a. Genel Olarak  161
b. Olağan Parlamentolara Kuruculuk İşlevi Verme  164
aa. 1946 Tarihli IV. Cumhuriyet Anayasası Yapımı  167
bb. 1958 Tarihli V. Cumhuriyet Anayasası  168
3. Konvansiyon Yöntemi (Kurucu Meclis/Temsili Demokrasi Yöntemi)  170
C. Karma Yol: Plebisiter Kuruculuk (Kurucu Plebisit Yolu): Demokratik Anayasa Yapımının Bozulmuş Hali  171
1. Yöntemin Tanımı ve Tarihçesi  171
2. Kurucu Referandumdan Farklılık  173
IV. TÜREV KURUCU İKTİDAR (Pouvoir constituant derivé/institué): ANAYASAYI DEĞİŞTİRME  174
A. Tanım ve Asli Kurucu İktidardan Farklılıkları  174
B. Türev Kurucu İktidarın Sınırlılığının Meşruiyeti  176
C. Türev Kurucu İktidarın Sahibi  178
D. Genel Olarak Anayasaların Değiştirilmesi Süreci  179
1. Öneri/Teklif Süreci (l’initiative)  181
2. Metnin Görüşülmesi ve Karara Bağlanması (Discussion/décision)  182
3. Onay (Ratification)  183
E. Anayasa Değiştirme İktidarına Getirilen Sınırlamalar ve Bunların Pozitif Değeri  184
1. Genel Olarak Sınırlamalar  184
a. Konu Sınırlamaları (maddî sınırlamalar/(limites matérielles)  185
b. Zaman Bakımından Sınırlamalar (limites temporelles)  186
c. Dönemsel (Konjonktürel) Sınırlamalar (limites circonstancielles)  186
2. Değişiklik Sınırlamalarına İlişkin Bazı Özel Durumlar  189
a. Değiştirme Usulünün Değiştirilebilir Olup Olmadığı  189
b. Değişiklik Yasağına İlişkin Maddenin Değiştirilebilir Olup Olmadığı  190
c. Değiştirme Yasağının Sadece Yasağı Düzenleyen Maddelerle Olup Olmadığı  193
3. Türev Kurucu Güce Getirilen Sınırlamaların Hukuksal Değeri  195
a. Genel Olarak  195
b. Anayasa–üstülük (supra–constitutionnalité) Tezi  197
aa. Anayasa–Üstülük Kavramı  197
bb. Pozitif Hukuk Halini Almış Anayasa–Üstülük Yaklaşımı  200
c. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi ve Anayasa–Üstülük  202
d. Anayasa–Üstülük Yaklaşımına Yönelik Eleştiriler  206
F. Yasaklamalara İlişkin Genel Değerlendirme  207
Üçüncü Bölüm
KURUMSALLAŞMIŞ GÜÇ OLARAK DEVLET
Birinci Kısım
DEVLETİN OLUŞUMU VE TİPOLOJİSİ
I. DEVLET KAVRAMI  211
A. Kavramın Kökeni Üzerine  211
B. Modern Devletin Ortaya Çıkışı  213
1. Feodaliteden Kurumsal Kimliğe (Modern Devlete)  213
2. Modern Devletin İki Aşaması: Kral–Devletten Ulus–Devlete  216
C. Hukuk Açısından Devletin Anlamı ve Çerçevesi  217
II. DEVLETİN KÖKENİ ÜZERİNE ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR  218
A. Devlete Tarihsel ve Sosyolojik Yaklaşımlar  219
1. Devlet Patriyarkal Ailelerin Birleşmesinin Ürünüdür  219
2. Devlet Kuvvet ve Mücadelenin Ürünüdür  219
3. Devlet Sınıf Çatışmalarının Ürünüdür  220
B. Devlete Varsayımsal Yaklaşımlar  220
1. Devletin İlahi İradenin Ürünü Olduğu Yönündeki Yaklaşımlar  220
2. Devlet Yapay Bir Kurum Olmayıp Biyolojik Bir Varlıktır  221
3. Devlet İradi Bir İşlemin Ürünüdür: Sosyal Sözleşme Teorileri  221
a. Thomas Hobbes  221
b. Locke  222
c. Rousseau  222
4. Devlet Toplumsal Gelişmelerin Ürünüdür: Doğal Gelişim Teorisi  223
III. DEVLETİN KURUCU UNSURLARI  223
A. Ülke Unsuru (Fiziksel–Maddi Unsur, Coğrafi Unsur)  223
1. Kara Ülkesi  225
2. Hava Ülkesi  226
3. Deniz Ülkesi  226
B. Topluluk Unsuru (Sosyal–Beşeri Unsur)  227
1. Topluluk Kavramı  227
2. Topluluk Unsurunu Açıklayıcı Teoriler  229
a. Nesnel (Objektif) Millet Görüşü  230
b. Öznel (Sübjektif) Millet Yaklaşımı  230
3. Değerlendirme  231
C. Siyasal–Hukuksal Unsur: Egemenlik/Devlet Gücü, Siyasal İktidar, Kamu Gücü (puissance publique, souveranité, pouvoir politique)  237
1. Egemenlik Kavramı  238
2. Egemenliğin Belirgin Yanları  240
a. Tekel Güç Oluşu (un pouvoir monopole)  240
b. Meşru Güç Oluşu (un pouvoir legitime)  241
c. Kurumsallaşmış Bir Güç Oluşu (un pouvoir institutionnalisé)  241
d. Hukuksal Bir Güç Oluşu (un pouvoir de droit)  242
e. Asli Bir Güç Oluşu (un pouvoir orijinaire)  242
f. Mutlak Güç Oluşu (un pouvoir absolu)  243
g. Bölünmez ve Devredilemez Güç Oluşu (pouvoir indivisible et inaliénable)  243
3. Egemenliğin Geçerli Olduğu Alan  244
a. Ülke İle Sınırlıdır  244
b. Devletlerin Bağımsızlığı İlkesi  245
4. Egemenliğin Kaynağı (Kökeni) Sorunu  247
a. Egemenliğin İlahi Kaynağa Dayandırılışı: Teokratik Egemenlik Anlayışı  247
b. Egemenliğin Kaynağının Beşerileşmesi  249
aa. Halk Egemenliği Teorisi (la théori de la souveraineté populaire)  249
bb. Millet Egemenliği Teorisi (la théorie de la souveraineté nationale)  250
5. İki Egemenlik Anlayışının Doğurduğu Sonuçlar: Demokrasinin Gelişimine Katkıları  252
a. Demokrasi Anlayışı: Temsili Demokrasi–Doğrudan Demokrasi  252
b. Emredici Vekâlet–Temsili Vekâlet  252
c. Seçme İşleminin (İradesinin) Niteliği  252
d. Genel Oy–Sınırlı Oy  253
e. Karşılaştırmalı Tablo Eşliğinde Topluca Sunumu  253
6. Egemenliğin ve Egemenlik Teorilerinin Günümüzdeki Durumu  253
a. Klasik Egemenlik Kavramında Dönüşüm  253
aa. Egemenliğin Hukuk Yoluyla Sınırlandırılması  254
bb. Egemenliğin Uluslararası Sistemle Sınırlandırılması  255
b. Halk Egemenliği ve Ulus Egemenliği Teorilerinin Günümüzdeki Anlamı  256
D. Devletin Tüzel Kişiliği ve Sonuçları  256
1. Devletin Tüzel Kişiliğe Sahip Olması  256
2. Tüzel Kişiliğe Sahip Olmanın Hukuksal Sonuçları  258
İkinci Kısım
DEVLETİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ŞEKİLLERİ BAKIMINDAN DEVLETLER: CUMHURİYETLER VE MONARŞİLER  260
A. Devlet Şekli Olarak Monarşiler  260
1. Mutlak Monarşiler (monarchie absolue)  261
2. Meşruti Monarşiler (anayasal monarşiler, monarchie constitutionnelle)  263
B. Devlet Şekli Olarak Cumhuriyet  264
1. Tanım ve Çerçeve  264
2. Cumhuriyet ve Monarşi ile Demokrasi Arasındaki İlişki  265
II. SİYASAL TEŞKİLÂT YAPILARI BAKIMINDAN DEVLETLER (Structure de l’État/organisation interne)  267
A. Üniter Devletler (Tek yapılı, tekçi, basit, État Simple, État Unitaire)  267
1. Tanım ve Çerçeve  267
2. Üniter Devletlerde İdari Anlamda Bazı Yetkilerin Dağıtılması ve Paylaşılması  269
a. Yetki Genişliği (déconcentration)  270
b. Merkezi Yönetimden Hizmet Devri (décentralisation)  271
c. İdari Özerklik ve Üniter Yapı  272
3. Üniter Devletin Belirgin Özellikleri  274
B. Bölgeli Devlet: Siyasal Bölgeli Devlet (Kısmî Siyasal Otonomi)  275
1. Tanım ve Çerçeve  275
2. Terminoloji Sorunu ve Üniter Devletten Sapmalar  275
3. Bölgeli Devletlerin Belirgin Özellikleri  278
4. Bölgeli Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  281
5. Uygulamadan Örnekler  281
a. İtalyan Modeli  281
b. İspanya Modeli  282
c. Diğer Örnekler ya da Girişimler  284
6. Değerlendirme  285
C. Devlet Birlikleri ve Birleşik Devletler (Mürekkep Devletler)  286
1. Devlet Birlikleri  287
a. Kişisel Birlik (Şahsi Birlik)  288
b. “Gerçek Birlikler”  289
c. Devletler Konfederasyonu (la confédérations d’États, staatenbund)  290
aa. Kuruluş ve Statüsü  290
bb. Karar Alma Süreci ve Kararlarının Etkisi  292
cc. Konfederal Örgütlenmelerin Uygulaması  293
2. Birleşik Devletler: Prototipi Olarak Federal Devlet  294
a. Tanım  294
b. Felsefe  298
c. Özellikler  299
aa. Siyasal İktidarın Birden Fazlalığı  300
bb. Federal Hukukun Üstünlüğü  301
cc. Çift Meclisli Yasama  301
dd. Federe Devletler ve Uluslararası İlişkiler  302
ee. Federal Devlet ile Federe Devletler Arasında Yetki Paylaşımı  302
ff. Federal Devletlerle Federe Devletler Arasında Yetki Uyuşmazlıklarının Çözümü  304
gg. Federal/Federe Vatandaşlık: İki Vatandaşlık İlkesi  305
hh. Federe Devletlerin Federal Yönetime Katılması  305
d. Federal Devletin Devletler Konfederasyonundan Farklılıkları  306
e. Federal Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  308
f. Federal Devletin Bölgeli Devletten Farklılıkları  308
g. Federal Devletin Kuruluş Biçimleri  310
h. Avrupa Birliği’nin Niteliği Üzerinde Çeşitli Tartışmalar  310
aa. Süreç ve Günümüzdeki Durumu  310
bb. Birliğin Devlet Olup Olmadığı: Devlet Tipolojisi Yönünden Analizi  311
III. EGEMENLİĞİN KAYNAĞI BAKIMINDAN (DİN–DEVLET İLİŞKİLERİ) DEVLET TİPOLOJİSİ  314
A. Laik Devletler  315
1. Tanım  315
2. Laik Devletin Unsurları  316
a. Din ve Devlet İlişkilerinin Kurumsal Ayrılığı İlkesi  317
b. Din Özgürlüğünün Güvencesi  317
3. Bazı Özel Durumların Tahlili  320
B. Teokratik Devletler  324
1. Saf (Mutlak) Teokrasiler  324
2. Anayasal Teokrasiler (théocratie constitutionnelle): Mutlak/Saf Teokrasinin Anayasallaşması  325
IV. SİYASAL YAPILARINA YA DA DEVLET–TOPLUM İLİŞKİLERİNE GÖRE DEVLETLER  327
A. Klasik Sınıflandırmalar  327
B. Modern Sınıflandırmalar  328
1. Totaliter Devletler  330
a. Totaliter Devletlerin Özellikleri  331
aa. Resmi Bir İdeolojinin Varlığı  332
bb. Kütlesel Bir Tek Partinin Varlığı  332
cc. Muhalefetin Yokluğu  333
dd. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığının Olmayışı  333
ee. Ekonominin Merkezden Planlanması; Piyasa Ekonomisine Kapalılık  333
ff. Korkutma ve Sindirme Sistemin Temel Aracıdır  333
gg. Gelişmiş Bir Asker ve Polis Ağının Varlığı  333
hh. Temel Hak ve Özgürlükler Resmi İdeolojiye Hizmet İçin Tanınmıştır  333
ii. Resmi Toplum–Sivil Toplum ya da Kamu–Özel Ayrımı Hemen Hemen Yoktur  334
b. Totaliter Devlet Modelleri  334
aa. Marksist–Leninist Totaliter Devletler  334
bb. Faşist Totaliter Devletler  337
2. Otoriter Devletler  340
3. Liberal Çoğulcu Demokratik Rejimler  341
4. Şematik Olarak Karşılaştırma  342
Dördüncü Bölüm
DEVLETİ SINIRLANDIRMA ARACI OLARAK
GÜÇLER AYRILIĞI
I. GÜÇLER AYRILIĞI TEORİSİ VE DOĞURDUĞU SONUÇLAR  343
A. Anlam ve Önemi  343
1. Güçler Ayrılığının Anlamı  343
2. Güçler Ayrılığının Anayasacılık Bakımından Önemi  345
B. Güçler Ayrılığı Düşüncesinin Tarihsel Temelleri  346
1. Locke’da Güçler Ayrılığı Düşüncesi  347
2. Montesquieu’de Güçler Ayrılığı Düşüncesi  347
a. Genel Olarak  347
b. Teorinin Esası  348
C. Güçler Ayrılığı Öğretisinin Pratiği  350
D. Güçler Ayrılığı Anlayışının Günümüzde Geçerliliği  352
II. GÜÇLER AYRILIĞI İLKESİ VE UYGULAMASI  354
A. Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri  354
B. Güçler Ayrılığı İlkesi ve Hükümet Sistemlerini Sınıflandırmada Sorunlar  357
III. PARLAMENTER SİSTEMLER  360
A. Tanım  360
B. Parlamenter Sistemin Uygulama Biçimleri  361
1. Düalist (İkici) ya da Orleanist Parlamenterizm  361
2. Monist (Tekçi) Parlamenterizm (Klasik Parlamenter Rejim)  363
3. Çoğunlukçu Parlamenterizm (parlementerisme majoritaire)  364
C. Parlamenter Sistemlerin Ayırt Edici Unsurları  365
1. Güçlerin Denkliği ve İşbirliği  366
2. İki Yapılı–İkici Yürütme (düalist yürütme–bicéphalisme)  366
3. Devlet Başkanının Sorumsuzluğu  368
a. Siyasal Sorumsuzluk  368
b. Cezai Sorumsuzluk  368
c. Hukuksal (Medeni) Sorumluluk  369
4. Bakanlar Kurulunun ve Bakanların Yasama Organı Önünde Siyasal Sorumluluğu  370
a. Soru (Parliamentary questioning)  370
b. Genel Görüşme (General debate)  372
c. Gensoru (Censure motion)  372
d. Meclis Araştırması (Parliamentary inquiry)  372
e. Meclis Soruşturması (parliamentary investigation)  373
5. Yürütmenin Yasamayı Fesih Yetkisi  374
a. Fesih Kurumunun Varlık Nedeni  375
b. Fesih Yetkisinin Sahibi  376
c. Fesih Kurumunun Genişlemesi  377
d. Fesih Türleri  378
aa. Yürütme Organının Feshi  378
bb. Kendi Kendini Fesih (öz fesih, auto–dissolution)  379
cc. Otomatik Fesih (kendiliğinden sonlanma, dissolution automatique)  379
dd. Karşılıklı Fesih  380
ee. Halkın Geri Çağırması ya da Kolektif Azil Yolu (recall)  380
D. Parlamenter Sistemin Aklileştirilmesi (Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Sistem): Parlamenter Sisteme İşlerlik Kazandırma Eğilimi  381
1. Tanım  381
2. Parlamenter Sistemde Aklileştirme Teknikleri  383
a. Kurucu (Yapıcı) Güvensizlik Önergesi (Önce Kur Sonra Devir Yolu)  383
b. Güvensizlik Önergesinin Sınırlandırılması  384
c. Hükümetin Kurulmasının Kolay, Düşürülebilmesinin Zorlaştırılması  385
d. Giyotin Usulü  385
e. Fesih Yetkisinin Rasyonelleştirilmesi (Fesih Tehdidi Altında Güvenoyu)  386
f. Parlamentonun Etkin Çalışmasını Sağlamaya Yönelik Önlemler  386
3. Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Araçların Sisteme Katkısı  387
IV. “GÜÇLERİN SERT AYRILIĞI”: BAŞKANLIK SİSTEMİ  388
A. Genel Olarak Başkanlık Sistemi  389
B. Başkanlık Sisteminin Temel Unsurları  390
1. Monist (Monocéphale) Yürütme (Tek Yapılı/Tek Başlı)  390
2. Organların Birbirinden Bağımsızlığı  391
a. Organların Göreve Gelişinde Bağımsızlık (Organik Sert Ayrılık)  392
b. Organların Görevlerinde Bağımsızlık (İşlevsel Sert Ayrılık)  392
c. Organların İlişkilerinde Bağımsızlık  393
C. Başkanlık Sisteminde Güçlerin Birbiriyle Yakınlaştırılması  395
1. Başkanın Veto Yetkisi  397
2. Üst Düzey Kamu Yöneticilerinin Atamalarında Yasama Onayı  399
3. Uluslararası Sözleşmelerin Onayı  399
4. Bütçe Yetkisi  399
D. Uygulamada Durum  401
1. ABD Sistemi ve Saf (Otantik) Başkanlık  401
2. Yasama Organı  402
3. Yürütme Organı  403
a. Başkan  403
b. Yardımcısı  404
c. Başkanlık Kabinesi  404
d. Başkan ve Kongre (Yasama Organı) Arasındaki İlişkiler  405
aa. Başkanın Kongre Üzerinde Sahip Olduğu Araçlar  406
bb. Başkanın Tek Başına Kullandığı Düzenleme Aracı Olarak “Başkanlık Kararnameleri” ya da Başkanlık Emirnameleri”(executive orders)  407
aaa. Genel Olarak Başkanlık Kararnameleri (başkanlık emirnameleri)  407
bbb. Başkanlık Kararnameleri ve Bildirilerinin Hukuki Statüsü ve Kapsamı  409
cc. Başkan Üzerinde Kongre Araçları  412
e. Başkanın Sorumluluğu  412
V. KARMA (MELEZ/HİBRİT) HÜKÜMET SİSTEMLERİ  413
A. Başkan Ağırlıklı Karma Sistemler (régimes à prépondérance présidentielle)  415
1. Yarı Başkanlık Sistemleri  415
a. Genel Çerçeve  415
b. Sistemi İsimlendirmede Güçlükler  418
c. Yarı Başkanlık Sisteminin Belirgin Özellikleri  421
aa. Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçilmesi  422
bb. Yasama Organına Karşı Siyasal Sorumluluk Taşıyan Bir Başbakan ve Bakanlardan Oluşan Hükümetin Varlığı  422
cc. Cumhurbaşkanının Nispeten “Önemli” Sayılabilecek Yetkilere Sahip Olması  422
d. Yarı–Başkanlık Sisteminin Uygulaması  423
2. Başkancı Yapılar (Sistemler)  427
a. Saf Başkanlık Sisteminden Ayırma Zorunluluğu  427
b. Başkanlık Sisteminin Başka Ülkelerde Uygulamasında Karşılaşılan Güçlükler  429
c. Saf Başkanlıktan Sapmalar ve Başkanın Kontrolsüz Güce Dönüşebilme Riski  430
B. Parlamento Ağırlıklı Karma Sistemler (les régimes à prépondérance parlementaire): Meclis Hükümeti Sistemi  433
1. Meclis Hükümeti Sistemini Sınıflandırma Sorunu  433
2. Meclis Hükümeti Sistemi (Konvasiyonel Sistem): Tanımı ve Tarihçesi  434
3. Özellikleri ve İşleyişi  436
a. Yasama ve Yürütme İşlevlerinin Yasama Organında Toplanması  436
b. Yürütme Organı Yasama Organından Bağımsız Bir Kimliğe Sahip Değildir  436
c. İşlevlerin Yerine Getirilmesi Meclis Tarafından Belirlenir  437
d. Yürütmenin Meclise Karşı Kullanabileceği Hukuksal Bir Aracı Yoktur  437
e. Meclisin Sürekliliği  437
f. Meclisin Üstünlüğü  437
4. Uygulamada Durum  437
a. İsviçre Sistemi ve Meclis Hükümeti Açısından Değerlendirilmesi  439
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiyesi (Anayasası) ve Meclis Hükümeti Sistemi  440
Beşinci Bölüm
EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMİ OLARAK DEMOKRASİ
I. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN KÖKENİ  443
A. Klasik Demokrasi ve Evrimi  443
B. Günümüzde Aldığı Anlam  445
II. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN BELİRLEYİCİ İLKELERİ  447
A. İktidarın Seçim Yoluyla Değiştirilebilir Oluşu: Düzenli Aralıklı Seçimler  448
B. Katılımcılık  448
C. Çoğunluk İlkesi: Çoğunluğun Yönetimi  449
D. Muhalefetin Varlığı  450
E. Siyasal Çoğulculuk  451
1. Genel Anlamda Çoğulculuk ve Demokrasi  451
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Çerçevesinde Çoğulculuk  452
F. Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi  453
G. Azınlığa Saygı İlkesi  454
H. Güçler Ayrılığı  455
İ. Çok Partili Siyasal Yaşam: “Siyasal Rekabet”e Dayalılık  456
J. Hukukun Üstünlüğü  456
III. EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMLERİ OLARAK DEMOKRASİ UYGULAMALARI  457
A. Doğrudan (Aracısız–Temsilsiz) Demokrasi  458
B. Temsili Demokrasi  460
1. Temsili Rejim Teorisi  460
2. Anlamı ve Geçirdiği Süreç  461
C. Yarı Doğrudan Demokrasi  464
1. Tanım ve Çerçevesi  464
2. Yarı Doğrudan Demokrasi Araçları  466
a. Halk Vetosu  467
aa. İsviçre’de Federal Düzeyde  467
bb. ABD’de Federe Devlet Düzeyinde  468
cc. İtalya’da  468
b. Halkın Kanun Girişimi  468
c. Referandum  470
aa. Tanım  470
bb. Referandum– Plebisit Oylamaları Farklılığı  472
cc. Referandum Türleri  475
dd. Referandum Sınırlamaları  479
d. Halkın Geri Çağırması (Révocation Populaire=Temsilcinin Azli=Recall)  479
IV. EGEMENLİĞİN KULLANIMINA KATILIM ARACI OLARAK SEÇİMLER  480
A. Genel Oy İlkesi (Herkes için oy ilkesi)  481
1. Tanım ve Tarihçesi  481
2. Genel Oy Hakkına Getirilen Objektif Sınırlamalar  485
a. Yaş  485
b. Yabancılar Yönünden  487
c. Asker Kişiler Yönünden  488
d. Mahkumlar Yönünden  489
e. Diğer Kısıtlamalar  490
3. Genel Oy ve Demokrasi Kültürü İlişkisi  490
B. Eşit Oy İlkesi (Tek Birey–Tek Oy)  491
1. Sayısal Açıdan Oy Eşitsizliği (Çoğul oy/bindirmeli oy (vote multiple, vote plural)  492
2. Değer Açısından Oy Eşitsizliği  492
3. Seçim Sisteminden Kaynaklanan Oy ve Temsil Eşitsizliği  493
C. Doğrudan Oy–Dolaylı Oy (suffrage direct–suffrage indirect)  494
D. Oyun Gizliliği İlkesi  496
E. Zorunlu Oy–Serbest Oy İlkesi (compulsory, mandatory voting/voluntary voting)  498
F. Dürüst Oy İlkesi (honnêteté du vote)  501
G. Bireysel Oy İlkesi (Vote personel)  502
H. Yargı Güvencesi Altında Seçim İlkesi  504
Altıncı Bölüm
EGEMENLİĞİN KURUMSAL İFADE ARAÇLARI OLARAK
SİYASAL PARTİLER VE SEÇİM SİSTEMLERİ
I. SİYASAL PARTİ KAVRAMI  507
II. SİYASAL PARTİLERİN İŞLEVLERİ  509
A. Toplum Çıkarlarını Birleştirmek  509
B. İktidarı Kullanma, Denetleme ve Muhalefet İşlevi  510
C. Siyasal Kadroların Yetiştirilmesi İşlevi  511
D. Siyasal Sosyalizasyon (Sosyalleşme) İşlevi  511
E. Halkla Yönetim Arasında İletişim Kanalı Görme İşlevi  511
III. SİYASAL PARTİLERİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  512
IV. SİYASAL PARTİLERİN SINIFLANDIRILMASI  514
A. Yapıları Yönünden  515
1. Kadro Partileri  515
2. Kitle Partileri  515
B. İşlevleri Yönünden  515
1. Bireysel Temsil Partileri  516
2. Sosyal Bütünleşme Partileri  516
C. İdeolojik Türdeşlikleri Yönünden  517
1. Türdeş Partiler  517
2. Türdeş Olmayan Partiler  518
D. Disiplinleri Yönünden  518
1. Disiplinli Partiler  518
2. Serbest Partiler (Disiplinsiz Partiler)  519
V. PARTİ SİSTEMLERİ VE SONUÇLARI  520
A. Tek Partili Sistemler  521
B. İki Partili Sistemler  522
C. Çok Partili Sistemler  524
1. Katı (Agresif) Çok Partili Sistem (le multipartisme rigide)  524
2. Esnek (Ilımlı) Çok Partili Sistem (le multipartisme souple)  525
VI. SİYASAL PARTİLERİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  525
A. Kuruluşları  525
B. Partilere Devlet Yardımı  526
1. Devlet Tarafından Sağlanan İmkân, Yardım ve Kolaylıkları  528
a. Doğrudan Sağlanan Yardım ve Kolaylıklar  528
b. Dolaylı Yoldan Sağlanan Yardım ve Destekler  529
2. Yardım Almada Bazı Yasaklar ve Devlet Yardımından Yararlanma Esasları  529
C. Siyasal Partilerin Denetlenmesi  531
1. Gelir, Gider ve Seçim Harcamaları Yönünden (Mali Denetim)  531
2. Faaliyetleri Yönünden Denetim  533
3. Siyasal Partilere Uygulanacak Yaptırımlar  534
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Siyasal Partilere Yaklaşımı  536
D. Parti İçi Demokrasi  538
1. Tanım ve Önemi  538
2. Parti İçi Demokrasiyi Sağlamada Hukukun Etkisi  539
VII. TEMSİLCİLERİN BELİRLENMESİ YÖNTEMİ OLARAK SEÇİM SİSTEMLERİ  541
A. Seçim Çevresi Kavramı ve Düzenlenmesi  542
1. Seçim Çevresi Kavramı ve Türleri  542
2. Seçim Çevrelerinin Oluşturulması ve Eşit Temsiliyet İlkesi  543
a. Genel Olarak  543
b. Yargı Yerlerinin Yaklaşımı  545
B. Seçim Çevresinden Çıkartılacak Milletvekili Sayısı ve Seçim Turlarına Göre Seçimler  546
C. Seçim Sistemleri  547
1. Çoğunluk Sistemi  548
a. Çoğunluğun Türüne Göre Çoğunluk Sistemi  548
aa. Salt Çoğunluk Sistemi  548
bb. Basit Çoğunluk Sistemi (Nispi Çoğunluk Sistemi)  548
b. Seçilecek Aday Sayısına Göre Çoğunluk Sistemi  549
aa. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (scrutin majoritaire uninominal)  549
bb. Listeli Çoğunluk Sistemi  550
2. Nispi Temsil Sistemi (Orantılı Temsil)  551
a. Tanım  551
b. Nispi Temsil Sisteminde Milletvekilliği Dağılımı  551
aa. Milli Sabit Seçim Sayısı  551
bb. Değişken Seçim Çevresi Sayısı  552
c. Artık Oyların Değerlendirilmesi Yöntemleri  552
aa. En fazla artık oy yöntemi (la méthode des plus forts restes)  553
bb. En yüksek ortalama oy yöntemi (la méthode de la plus forte moyenne)  553
cc. d’Hont sistemi  553
dd. Sainte–Laguë Sistemi (Tek sayı sistemi)  554
ee. Milli Bakiye (Artık) Sistemi (La méthode des restes sur le plan national)  555
3. Karma Seçim Sistemleri  556
a. Karma Sistem Arayışları ve Uygulamaları  556
b. Karma Sistem Örnekleri  558
4. Avrupa Konseyi Üyesi Devletlerin Seçim Sistemleri  560
D. Seçim Sisteminin Siyasal Partiler ve Siyasal Rejim Üzerindeki Etkileri  560
1. Çoğunluk Sistemine İlişkin Değerlendirme  560
a. Genel Olarak  560
b. Seçim Adaletsizlikleri ve “Küp Kanunu” Formülü  561
c. Seçim Adaletsizlikleri ve Karşılaştırmalı Somut Örnekler  562
d. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi ve Siyasal Sonuçları (İngiliz Sistemi)  564
e. İki Turlu Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (Fransız Sistemi)  564
f. Çoğunluk Sistemi Her Zaman Parlamentoda Çoğunluğun Garantisi Değildir  565
2. Nispi Temsil Sisteminin Değerlendirilmesi  566
3. Seçim Sisteminin Doğurduğu Sonuçların Çeşitli İhtimallere Göre Toplu Olarak Açıklanması  567
4. Genel Değerlendirme  569
VIII. SEÇİM BARAJLARI  572
A. Kavram ve Amaç  572
B. Seçim Barajı Türleri  573
1. Seçim Çevresi Barajı  574
2. Ülke Barajı  574
C. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Seçim Barajlarına Yaklaşımı  576
Yedinci Bölüm
DEVLETİN TEMEL ORGANLARI
I. YASAMA ORGANI  579
A. Yasama Organının Oluşumu  579
1. Genel Olarak Meclislerin Sayısı  580
2. Çift Meclislilik  580
a. Tarihçe ve Günümüzde Durum  580
b. Çift Meclisli Yasama Organlarının Oluşumu ve Yetki Paylaşımı  582
3. Tek Meclislilik/Çift Meclislilik Üzerinde Tartışmalar  583
a. İkinci Meclis Aleyhine Görüşler  583
b. İkinci Meclislerin Lehine Görüşler  584
c. Değerlendirme ve Sonuç  586
B. Yasama Organının Çalışma Esasları  587
1. İçtüzük Kuralları (Réglement d’assemblée, Règlement intérieur de parlement)  587
a. İçtüzük Kurallarının Önemi  587
b. İçtüzük Kurallarının Düzenleme Alanı ve Yetki  588
2. Parlamentoların Toplanma Dönemleri ve Bazı Kavramlar  591
3. Yasama Organının Görüşme ve Oylamalarına İlişkin Temel Kavramlar  591
a. Öncelikle ve İvedilikle Görüşme  591
b. Toplanma ve Karar Yeter Sayısı  592
c. Oylama Yöntemleri  594
C. Yasama İşlevi ve Nitelikleri  595
1. Yasama İşlevi Olarak Kanun  595
2. Yasama İşlevinin Özellikleri  596
a. Genellik İlkesi  597
b. Asli Düzenleme Yetkisi Oluşu  599
c. Devredilemezlik İlkesi  601
D. Yasama Üyeliğinin Niteliği  602
1. Temsili Vekâlet (mandat représentatif) İlkesi ve Sonuçları  603
a. Azil Yasağı  603
b. Milli Temsil İlkesi  604
2. Emredici/Azledici Vekâlet (mandat impératif) ve Sonuçları  605
E. Parlamenter Bağışıklıklar (Les İmmunités Parlementaires)  606
1. Kavram ve İçerik  606
2. Yasama Bağışıklığı Türleri  608
a. Yasama Sorumsuzluğu (l’irresponsabilité parlementaire)  608
aa. Tanım ve Çerçevesi  608
bb. Sonuçları  609
cc. Sorumsuzluk ve parlamento disiplin hukuku  611
b. Yasama Dokunulmazlığı (l’inviolabilité parlementaire)  612
aa. Tanım ve Çerçevesi  612
bb. Özellikleri  613
II. YÜRÜTME ORGANI  615
A. Yürütmenin Geleneksel İşlevleri  616
1. Kanunların Uygulanması  616
2. İç ve Dış Güvenliğin Sağlanması  616
3. Yürütmenin Düzenlemelerde Bulunması  617
4. Ülke Genel Siyasetinin Tespiti ve Uygulanması  619
B. Yürütme Organının Görevlerinin Genişlemesi ve Giderek Güçlenmesi  619
1. Yürütme Organının Görev Alanının Genişlemesinin Nedenleri  619
2. Yürütme Organının Ön Plana Çıkmasının Sonuçları  620
a. Yasama İşlevine Yürütmenin Giderek Karışması  620
b. Yürütmeye Yasama Yetkilerinin Devri (délégation)  621
c. Yürütmeye Özerk Düzenleme Yetkisi Tanınması  621
d. Ulusal Siyasetin Direksiyonunun Yürütmeye Geçmesi  622
C. Yürütme Organının Yapısı  622
III. YARGI  623
A. Kavram  623
B. Çoğulcu Demokrasilerde Yargının Yeri ve Temel İlkeler  626
1. Doğal Yargı İlkesi (Doğal Hâkim/Doğal Mahkeme İlkesi)  626
2. Yargı Bağımsızlığı  628
a. Anlamı  628
b. Önemi  630
c. Yargı Bağımsızlığının Ön Şartı Olarak Kurumsal Bağımsızlık  632
aa. Yasama Organına Karşı Kurumsal Bağımsızlık  633
bb. Basına Karşı Bağımsızlık (Dördüncü Güce Karşı)  633
cc. Taraflara Karşı Bağımsızlık  634
dd. Yürütme Organına Karşı Bağımsızlık  634
ee. Yargının Bizatihi Kendisine Karşı Bağımsızlık  635
d. Yargı Bağımsızlığının Kurucu Unsurları  636
aa. Hâkimlik Güvencesi  636
aaa. Görevinden Alınamama (Azil Yasağı)  636
bbb. Re’sen Emekli Edilememe  637
ccc. Maaş ve Ödeneklerden Yoksun Bırakılmama  637
ddd. Rızası Işında Başka Bir Yargısal ya da İdari Göreve Getirilememesi  638
eee. Görev Yeri Değişikliği (Coğrafi Güvence)  638
bb. Yargıya Müdahale Suçu  638
cc. Atama ve Özlük İşlemlerinin Bağımsız Kurullara Bırakılması  639
3. Yargının Tarafsızlığı ve Bağımsızlıkla İlişkisi  639
4. AİHM İçtihatları Işığında Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı  642
a. Yargı Yerinin ve Yargı Görevini Yerine Getiren Kişilerin Niteliği  642
b. Hâkimlerin Göreve Gelmeleri ve Bağımsızlıkları Üzerinde Etkisi  642
c. Dış Baskılara Karşı Korunması ve Güvencesi  643
C. Yargısal Kurullar  645
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı İçin Yargısal Kurullar Oluşturma Gereği  645
2. Yargısal Kurulların Oluşumu  646
D. Yargının Denetimi ve Sorumluluğu  648
1. Cezai Sorumluluk  650
2. Medeni Sorumluluk  651
3. Disipliner Sorumluluk  651
Sekizinci Bölüm
SİYASAL İKTİDARIN SINIRLANMASI ARACI OLARAK
ANAYASALLIK DENETİMİ
I. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ KAVRAMI  653
A. Anayasal Üstünlüğün Gerekçeleri ve Temelleri  654
1. Maddi Temeli: Devletin Kurucu İşlemi Olma  654
2. Organik Temel: Kurucu İradenin Eseri Olma  654
3. Demokratik Temeli: Anayasanın Sosyal Sözleşme Niteliği Taşıması  655
3. Biçimsel Temel: Yapılış ve Değiştirilmesinin Diğer Kurallardan Farklı Esaslara Bağlanma  655
B. Anayasanın Üstünlüğünün İki Anlamı  656
1. Esasa İlişkin Üstünlük/Maddi Üstünlük (suprématie matérielle)  656
2. Şekle İlişkin Üstünlük (suprématie formelle)  656
II. ANAYASAL ÜSTÜNLÜĞÜN KURUMSAL GÜVENCESİ OLARAK ANAYASALLIK DENETİMİ  658
A. Genel Olarak  658
B. Parlamentonun Üstünlüğünden Anayasanın Üstünlüğüne  659
1. Parlamentonun Üstünlüğü: Genel İrade Efsanesi  659
2. Genel İradenin Sarsılması: Anayasanın Üstünlüğü  660
C. Yapan Organa Göre Denetim Türleri  661
1. Siyasal Organlar Eliyle Anayasallık Denetimi  661
a. Tanım  661
b. Siyasal Denetim Yoluna Yöneltilen Eleştiriler  663
2. Yargısal Denetim (Anayasa Yargısı/Anayasal Yargı)  665
III. ANAYASAYA UYGUNLUĞUN YARGISAL DENETİMİ (ANAYASA YARGISI)  667
A. Anayasa Yargısının Meşruiyeti Sorunsalı  667
B. Anayasa Yargısına Yöneltilen Eleştiriler ve Meşruiyet İnşası Arayışları  670
1. Halk İradesinin Yasama İradesiyle Özdeşleştirilemeyeceği  670
2. Seçilmiş Olmanın Tek Başına Demokrasinin Meşruiyet Ölçüsü Olmayışı  671
3. Son Sözün Yine Seçilmişlere Ait Olduğu  672
4. Kararlarının Yasama Yetkisinin Kullanımı Olmadığı  673
5. Anayasa Yargısının da Bir Yargı Yeri Olduğu  675
C. Anayasa Yargısının Yükselişi  675
IV. ANAYASA YARGISINDA DENETİM MODELLERİ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  677
A. Denetim Modeline Göre Anayasa Yargısı  678
1. Amerikan Modeli (Decentralized Judicial Review)  678
a. Ortaya Çıkışı  678
b. Marbury/Madison Davası ve (Amerikan) Anayasa Yargısı Bakımından Önemi  680
c. Sistemin (Modelin) Belirgin Özellikleri  682
aa. Yaygınlaştırılmış Anayasa Yargısı Modelidir (un contrôle décentralisé)  682
bb. Somut Olay Denetimine Dayanır (voi d’exception/contrôle concret)  683
cc. Denetim Ancak Düzeltici/Bastırıcı (contrôle à posteriori) Olabilir  683
dd. Verilen Kararlar Somut Olay ve Taraflarıyla Sınırlıdır (un contrôle aux effets relatifs)  684
ee. Denetimin Kapsamı ve Kararların Yerine Getirilmesi  685
d. Modelin Uygulama Çevresi  686
2. Avrupa Modeli (centralized judicial review)  687
a. Modelin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi  688
b. Modelin Temel Özellikleri  690
aa. Merkezileşmiş, “Özel Yetkili Anayasa Yargısı” Esasına Dayanır  690
bb. Hem Soyut Hem Somut Denetime Elverişlidir  690
cc. Hem Önleyici Hem Düzeltici Sisteme Uygun Modeldir  691
dd. Mahkeme Kararları Mutlak Otoriteye Sahiptir  691
3. Her İki Modelin Tablo Eşliğinde Karşılaştırılması  692
4. Anayasallık Denetimi Modellerinin Dünya Genelinde Dağılımı  692
B. Zaman Bakımından Anayasa Yargısı (le moment du contrôle)  693
1. Önleyici denetim (côntrole préventif, controle préalable, ex ante, a priori)  693
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  693
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  694
2. Düzeltici (Bastırıcı) Denetim (contrôle répressif, ex post, a posteriori denetim)  695
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  695
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  696
3. Önleyici ve Düzeltici Denetimin Çeşitli Açılardan Karşılaştırılması  698
4. Değerlendirme ve Tablo Eşliğinde Uygulama Örnekleri  698
C. Anayasal Dava Türleri (Başvuru Yolları) (le mode de contrôle)  699
1. İptal Yolu (côntrole par voie d’action, soyut norm denetimi, dava yolu)  700
2. Somut Norm Denetimi (côntrole par voie d’exception, def’i yoluyla denetim, İtiraz Yolu)  701
3. Kişisel (Bireysel) Başvuru Yolu (“recours individuel”, "requête individuelle”)  703
V. ANAYASALLIK DENETİMİNİN KAPSAMI VE ALANI  705
A. Denetim Kapsamı  705
B. Denetim Alanı (Denetime Tabi İşlemler)  706
1. Kanunlar (Her ülkede)  706
2. Yasama İçtüzükleri ve Diğer Düzenleyici İşlemler  707
3. Uluslararası Sözleşmeler  708
4. Referandumlar  708
5. Anayasa Değişiklikleri  708
a. Denetimin Kapsamı  708
b. Anayasa Değişikliklerinin İçerikleri (Esas) Yönünden Denetimi  709
c. Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Durum  711
VI. MAHKEMELERİN KOMPOZİSYONU (OLUŞUMU) ÜZERİNE  714
A. Mahkeme Üyelerinin Belirlenmesi Yöntemi  714
B. Üyelerin Göreve Getirilişi, Bağımsızlık ve Tarafsızlıkları  714
C. Üyelik Şartları ve Görev Süresi  716
D. AB Ülkelerinde Mahkemenin Oluşumu, Üye Sayısı ve Görev Süreleri  716
VII. MAHKEMELERİN GÖREV ALANLARI: BELLİ BAŞLI İŞLEVLERİ ÜZERİNE  718
A. Hak ve Özgürlükleri Koruma, Hukuk Devletini Güçlendirme İşlevi  718
B. Yetki Dağılımından Doğan Uyuşmazlıkları Çözme  720
1. Devlet Bileşenleri Arasında Yetki Dağılımından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar  720
2. Devlet Organları Arasında Çıkan Yetki Uyuşmazlıkları  721
C. Ulusal Düzeyde Seçim ve Referanduma İlişkin Uyuşmazlıkların Çözümü  721
D. Siyasal Partilerin Kapatılmaları ve Mali Denetimleri  722
VIII. ANAYASALLIK DENETİMİNDE ÖLÇÜ (REFERANS) NORMLAR  722
IX. MAHKEME KARARLARININ ETKİSİ VE SONUÇLARI  724
A. Genel Olarak Yargısal Karar Alma Modelleri ve Mahkemenin Karar Türleri  724
1. Yargısal Karar Alma Modelleri  724
a. Klasik Yaklaşım  725
b. Şekilci Yaklaşım (Formalist yaklaşım)  725
c. Davranışçı Yaklaşım  725
d. Yeni Kurumsalcı Yaklaşım  726
2. Mahkemelerin Karar Türleri  726
a. Yokluk Kararları (inexistence)  726
b. İptal Kararları (Nullite)  728
c. Ret Kararları (Anayasaya uygunluk kararları)  728
d. “Şartlı (Rezervli) Ret”: Ret–İptal Arası Kararlar (les décisions intermédiaires)  729
aa. Kavramın Anlamı  729
bb. Şartlı Ret Kararlarına Başvuru Nedeni  730
cc. Uygulamada Durum  731
B. Kararların Etkisi  732
1. Kararların Bağlayıcılığı  732
2. Kararın Yürürlüğe Girmesini Erteleme  734
3. Kararların Kişiler Bakımından Etkisi  735
4. Kararların Zaman Bakımından Etkisi  735
X. ANAYASA YARGISINDA GEÇİCİ ÖNLEMLER (YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI)  736
A. Geçici Önlemler Kurumuna Gereksinim ve Kurumun Amacı  736
B. Bazı Ülkelerde Uygulama Örnekleri  738
1. ABD Uygulaması  738
2. Belçika Uygulaması  740
3. Almanya Uygulaması  740
4. Türkiye’de  741
Seçilmiş Kaynakça  743
Kavram Dizini  775
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | Uluslararası Yayınevi Belgesi | Hakkımızda | Bülten | Gizlilik ve Çerez Sözleşmesi | Üye Sayfası | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2020